Giáo án Bảo vệ hoà bình

Tạo tình huống xuất phát, giúp HS nhận ra rủi ro khi chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng và xác định vấn đề cần tìm hiểu trong bài.

GV mô tả tình huống giả định: Trên mạng có clip xung đột nhưng không rõ thời gian và địa điểm. Nhóm bạn định đăng kèm lời miệt thị toàn bộ một dân tộc. An đề nghị kiểm chứng và chỉ thảo luận hành vi có căn cứ.
Câu hỏi GV đặt ra: (1) Nếu em là người nhận được clip này, em có chia sẻ ngay không? Vì sao? (2) Theo em, việc không chia sẻ ngay có nghĩa là đứng ngoài hay không? (3) Lời miệt thị cả một dân tộc có làm hòa bình tốt hơn không?

HS nêu được ít nhất hai lí do không nên chia sẻ khi chưa rõ thời gian, bối cảnh (ví dụ: có thể là sự việc cũ hoặc bị cắt ghép; chia sẻ sai có thể gây thêm hại). HS nhận ra: không chia sẻ ngay không có nghĩa là thờ ơ; lời miệt thị cả dân tộc không làm hòa bình tốt hơn. GV dẫn dắt vào câu hỏi: Hòa bình là gì và bảo vệ hòa bình như thế nào?

Nêu được khái niệm hòa bình, bảo vệ hòa bình; nhận diện các dấu hiệu của hòa bình và phân biệt bảo vệ hòa bình với thờ ơ trước bạo lực.

HS làm việc theo cặp đôi, đọc phần khái niệm trong SGK và ghi chú vào vở theo hai câu hỏi:
(1) Hòa bình là gì? Nêu các dấu hiệu cụ thể của một xã hội hòa bình.
(2) Bảo vệ hòa bình khác gì với việc thờ ơ trước bạo lực? Cho ví dụ về ngăn ngừa và giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình.
Kỹ thuật: Khăn trải bàn. Mỗi nhóm 4 HS chia khăn thành 4 ô: Dấu hiệu của hòa bình; Bảo vệ hòa bình là gì; Thờ ơ không phải bảo vệ hòa bình; Ví dụ trong đời sống.

Khăn trải bàn của nhóm có nội dung chính:

• Hòa bình: trạng thái không có chiến tranh cùng điều kiện an ninh, tôn trọng quyền và hợp tác để con người phát triển.
• Dấu hiệu cụ thể: không có xung đột vũ trang; người dân được sống an toàn; quyền con người được tôn trọng; các bên hợp tác, giải quyết bất đồng bằng đối thoại.
• Bảo vệ hòa bình: ngăn ngừa, giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở pháp luật, tôn trọng độc lập, chủ quyền, công bằng.
• Không đồng nghĩa với thờ ơ với bạo lực hoặc ép người bị hại im lặng.

Trình bày được các cách thực hiện bảo vệ hòa bình; phân tích tình huống giả định và lựa chọn hành động có căn cứ, tôn trọng người khác.

HS làm việc nhóm 4 với Phiếu học tập số 1, phân tích tình huống clip xung đột và trả lời các câu hỏi:
(1) Vì sao cần kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ? Nêu các cách kiểm chứng.
(2) Phản đối hành vi miệt thị có khác với quy kết mọi người theo dân tộc không? Giải thích.
(3) Nếu bạn trong nhóm vẫn muốn đăng lời miệt thị, em sẽ đối thoại như thế nào để vừa tôn trọng vừa giữ ý kiến?
(4) Khi thấy nguy cơ bạo lực thật, em nên tìm ai? Vì sao không tự xử lí?
GV nêu thêm một điểm đối chiếu từ nguồn dẫn: Điều 12 Hiến pháp (hợp nhất 2025) nêu chính sách hòa bình, hữu nghị, hợp tác; tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp, bình đẳng. GV nhấn mạnh đây là kiến thức giáo dục, không phải tư vấn cho một hồ sơ cá nhân và không suy ra mức phạt hay trách nhiệm pháp lí cụ thể.

Phiếu học tập số 1 của nhóm có các ý chính:

• Kiểm chứng: xem nguồn gốc, thời gian, địa điểm, so sánh với nguồn đáng tin; chưa rõ thì chưa chia sẻ như sự kiện hiện tại.
• Phân biệt: phản đối hành vi cụ thể (đã có chứng cứ) khác với gán lỗi cho cả một dân tộc. Không kích động thù hằn không có nghĩa bỏ qua vi phạm.
• Đối thoại: nêu sự thật, nói về hành vi cụ thể, tôn trọng người đối diện.
• Khi có nguy cơ: báo cho người có trách nhiệm như thầy cô, gia đình, cơ quan chức năng; không tự ý đối đầu.

Vận dụng khái niệm và cách thực hiện bảo vệ hòa bình để nhận diện đúng hoặc sai trong các nhận định và tình huống.

HS làm nhanh bốn bài tập sau (có thể làm trên NeoEdu hoặc giơ thẻ Đ/S):
Bài 1: Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp (Thông tin cần kiểm: thời gian và bối cảnh clip; Hành vi cần tránh: miệt thị cả dân tộc; Giải pháp: đối thoại có căn cứ, tìm kênh hỗ trợ phù hợp).
Bài 2: Trong tình huống An đề nghị kiểm chứng và chỉ thảo luận hành vi có căn cứ, An đang thể hiện điều gì? A. Góp phần giảm thù hằn, tôn trọng con người và kiểm chứng thông tin; B. Che giấu mọi hành vi sai; C. Bắt mọi người không quan tâm hòa bình; D. Đồng ý với mọi bên trong xung đột.
Bài 3: Đánh giá hai nhận định: a) Bảo vệ hòa bình cần tôn trọng quyền và không kích động hận thù; b) Muốn hòa bình thì phải để người bị bạo lực im lặng.
Bài 4: Chọn tên nội dung phù hợp với mô tả «Trạng thái không có chiến tranh cùng điều kiện an ninh, tôn trọng quyền và hợp tác để con người phát triển».

Đáp án:

• Bài 1: Thông tin cần kiểm – thời gian và bối cảnh clip; Hành vi cần tránh – miệt thị cả dân tộc; Giải pháp – đối thoại có căn cứ, tìm kênh hỗ trợ phù hợp.
• Bài 2: Đáp án A. Không kích động thù hằn không có nghĩa bỏ qua vi phạm; cần xét hành vi có chứng cứ, không gán lỗi tập thể.
• Bài 3: a) Đúng (Đ). b) Sai (S), vì nhận định này phủ nhận điều kiện bảo vệ hòa bình và suy diễn vượt dữ kiện.
• Bài 4: Hòa bình.
  HS tự sửa lỗi sai trong vở, nêu được lí do cho từng đáp án.

Vận dụng kiến thức để lựa chọn một hành động cụ thể, phù hợp và tôn trọng người khác trong đời sống học đường và trên mạng.

Cá nhân HS viết một cam kết hành động gồm: tình huống thực tế hoặc giả định (liên quan đến trường lớp hoặc mạng xã hội); hành động em chọn; căn cứ để chọn (kiểm chứng, đối thoại, tìm người có trách nhiệm); cách em tôn trọng người liên quan.
GV giao thêm bài tập về nhà: viết lời phản hồi cho nhóm bạn trong tình huống giả định, hoặc thiết kế một hoạt động hòa bình ở trường (có thời lượng, người phụ trách và một sản phẩm cụ thể).

Mỗi HS có một cam kết hành động viết thành 2–3 câu cụ thể, ví dụ: «Khi nhận được clip chưa rõ nguồn, em sẽ kiểm tra thời gian và nguồn đăng trước khi chia sẻ; nếu thấy lời miệt thị cả dân tộc, em sẽ nhắn riêng nhắc bạn tôn trọng và không đăng.» Cam kết đạt yêu cầu khi có tình huống, hành động có căn cứ và có thái độ tôn trọng người liên quan.