Giáo án Giới thiệu về một cuốn sách (truyện)

Huy động vốn đọc của HS và xác định rõ nhiệm vụ: giới thiệu một truyện làm thay đổi cách nhìn con người.

GV đặt câu hỏi: “Em đã đọc truyện nào khiến em nhìn một người hoặc một việc khác đi?” HS nêu nhanh tên truyện và một lí do ngắn. Sau đó GV đọc to nhiệm vụ của bài: chọn Mắt sói hoặc truyện đã đọc, ghi nguồn, không tiết lộ hết nút truyện, nêu 1 chi tiết, 1 cách kể và người đọc phù hợp.

Danh sách 3–4 tên truyện HS vừa nêu, kèm một câu lí do (ví dụ: “Truyện khiến em hiểu vì sao bạn lặng lẽ thường có lí do riêng”). HS viết lại đúng nhiệm vụ của bài vào vở.

Nêu được các thành phần của bài giới thiệu một truyện và chỉ ra bằng chứng trong mẫu nói.

HS đọc mẫu nói giới thiệu Mắt sói của Đa-ni-en Pen-nắc và dùng Phiếu học tập số 1 để tìm các thành phần: câu nêu luận điểm, chi tiết tiêu biểu, cách kể, đối tượng người đọc phù hợp và cách giữ lại nút truyện. Nhiệm vụ cặp đôi: đọc mẫu, điền phiếu, sau đó so sánh với bạn.

Phiếu học tập số 1 được điền đúng, gồm: luận điểm: “cuộc gặp giữa cậu bé và con sói khiến mình nghĩ về việc lắng nghe”; chi tiết: “cậu bé khép một mắt để nhìn bằng một mắt”, hiểu là gợi nỗ lực đặt mình vào hoàn cảnh khác; cách kể: lồng kí ức, nhiều lớp thời gian, hai số phận dần soi vào nhau; người đọc: người sẵn sàng theo nhiều lớp thời gian, không chỉ tìm cốt truyện hành động; nguồn: tên tác phẩm và tác giả Đa-ni-en Pen-nắc.

Giải thích được cách trình bày rõ ràng và cách lắng nghe, phản hồi lịch sự trong trao đổi về truyện.

GV hướng dẫn HS hai quy tắc: (1) người nói nhìn người nghe, đọc chậm ở ý mới, nói rõ phần chỉ là giả định; (2) người nghe ghi luận điểm, bằng chứng và một câu hỏi, không ngắt lời để đoán kết luận. Sau đó HS nắm 5 bước phản hồi: nghe hoặc đọc đủ ý người trước; tóm đúng điều họ nói; nêu điểm đồng ý hoặc khác biệt; đưa lí do và bằng chứng; thống nhất điều đã rõ và câu hỏi còn mở.

Khung 5 bước phản hồi được ghi vào vở. Mẫu câu phản hồi: “Mình đồng ý với ý… vì… Tuy nhiên, trong hoàn cảnh… thì có thể…” và “Bạn nói… đúng không ạ? Mình muốn hỏi thêm…”.

Vận dụng được cách lập dàn ý, nói có bằng chứng, ghi luận điểm khi nghe và phản hồi lịch sự.

Bước 1: mỗi HS lập dàn ý nói 2–3 phút theo bài tập 1 (chọn Mắt sói hoặc truyện đã đọc; ghi nguồn; không tiết lộ hết nút truyện; nêu 1 chi tiết, 1 cách kể, người đọc phù hợp). Bước 2: HS A nói 2 phút, HS B ghi luận điểm, một lí do và một câu hỏi muốn làm rõ (bài tập 5). Bước 3: HS B phản hồi theo 5 bước (bài tập 6), sau đó đổi vai.

Đáp án tham khảo và tiêu chí chấm: (1) Dàn ý nói, bài tập 1, thang 10 điểm: đáp ứng đúng yêu cầu 3; chi tiết hoặc ví dụ phù hợp 3; giải thích và tổ chức ý 3; diễn đạt rõ 1. Ví dụ chi tiết: “cậu bé khép một mắt để nhìn bằng một mắt”. (2) Bản ghi khi nghe, bài tập 5, thang 10 điểm: luận điểm đúng 4; lí do đúng 3; câu hỏi liên quan 3. Câu hỏi tốt là câu làm rõ một khái niệm, giới hạn hoặc cách thực hiện, không hỏi thông tin riêng. (3) Phản hồi, bài tập 6: nêu được điểm đồng ý và một giới hạn bằng câu “Mình đồng ý với ý… vì… Tuy nhiên, trong hoàn cảnh… thì…”. Chấp nhận cách diễn đạt khác có lí lẽ và bằng chứng.

Vận dụng cách giới thiệu có bằng chứng, cách diễn đạt phù hợp để tự đọc và tự viết.

Trên lớp: mỗi HS nói lời mở 30 giây trước nhóm 4 người, nêu rõ vấn đề và thái độ của mình. Về nhà: viết bài giới thiệu hoàn chỉnh về một truyện (Mắt sói hoặc truyện đã đọc), dài khoảng 2–3 phút khi nói, có ghi nguồn, nêu 1 chi tiết, 1 cách kể và người đọc phù hợp, tự đánh giá theo bài tập 8.

Lời mở 30 giây của từng HS, ví dụ: “Mình muốn giới thiệu một truyện đã khiến mình nghĩ lại cách mình lắng nghe người khác…”. Bản thảo bài viết về nhà và phiếu tự đánh giá gồm một điểm đạt và hai việc sẽ sửa, có dẫn câu cụ thể trong bài của em.