Giáo án Bài 9a · LUA-CHON-A. Tạo đầu trang, chân trang cho văn bản

Huy động hiểu biết của HS về những thông tin lặp lại ở đầu, cuối các trang sách, từ đó xác định vấn đề: làm thế nào để tài liệu nhiều trang có đầu trang và số trang tự động.

GV chiếu một trang sách hoặc tài liệu hai trang mẫu, yêu cầu HS quan sát và trả lời các câu hỏi:

• Em thấy những thông tin nào lặp lại ở phía trên hoặc phía dưới mỗi trang?
• Số trang thường được đặt ở đâu? Nếu thêm một trang mới vào giữa tài liệu, em nghĩ số trang sẽ thế nào?
• Nếu phải gõ số trang bằng tay vào từng trang, điều gì có thể xảy ra?

HS nhận biết được: thông tin lặp ở vùng biên trên gọi là đầu trang, ở vùng biên dưới gọi là chân trang; số trang nằm ở chân trang. Nếu gõ tay, khi thêm trang số phải sửa lại bằng tay và dễ sai. Vấn đề cần giải quyết: tạo đầu trang, chân trang và số trang tự động cho tài liệu.

Nêu được khái niệm và tác dụng của đầu trang, chân trang, trường số trang; giải thích được vì sao nên dùng trường tự động và nêu được trang đầu có thể khác các trang sau.

HS đọc phần Hiểu cách hoạt động trong học liệu hoặc sách, sau đó làm nhóm cặp đôi Phiếu học tập số 1 (ghép khái niệm với tác dụng và trả lời câu hỏi về trang đầu, số trang gõ tay).
Câu hỏi GV đặt ra:

• Vùng đầu trang nằm ở đâu so với nội dung chính?
• Vì sao không nên gõ số trang thủ công vào cuối từng đoạn?
• Có thể để trang đầu khác với các trang sau không?

HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 và rút ra kiến thức:

• Header là đầu trang: vùng biên trên của trang, chứa thông tin lặp (ví dụ tên tài liệu).
• Footer là chân trang: vùng biên dưới của trang, thường chứa số trang.
• Page number là trường số trang: tự động cập nhật theo vị trí trang.
• Không gõ số tay vì số không tự cập nhật khi thêm trang và dễ sai.
• Có thể đặt trang đầu khác các trang sau bằng tùy chọn trang đầu riêng.
  Nội dung chính và vùng đầu/chân là hai khu vực riêng biệt.

Thực hiện được các thao tác tạo đầu trang, nhập nội dung đầu trang, chèn trường số trang ở chân trang, đóng vùng biên và lưu tệp; kiểm tra được kết quả khi chèn thêm trang.

HS thực hành theo cặp trên máy tính, làm theo 4 bước trong học liệu NeoEdu hoặc hướng dẫn GV:

1. Tạo tài liệu hai trang nội dung bằng ngắt trang hợp lí.
2. Mở vùng đầu trang và nhập “Góc đọc lớp8”.
3. Chèn trường số trang ở chân trang.
4. Đóng vùng biên, xem lại hai trang rồi lưu tệp với tên rõ nghĩa (ví dụ Gocdoc_lop8_Nhom).
   Câu hỏi GV đặt ra: “Sau khi chèn thêm một trang trước trang 2, số trang của trang nội dung cũ sẽ là bao nhiêu? Vì sao?”

Tài liệu hai trang có đầu trang “Góc đọc lớp8” ở cả hai trang; chân trang hiển thị 1 và 2 bằng trường tự động. Khi chèn thêm một trang trước trang 2, trang nội dung cũ mang số 3 mà không cần gõ lại, vì trường số trang cập nhật theo vị trí trang. Tệp được lưu với tên rõ nghĩa và kiểm tra lại được khi mở.

Củng cố khái niệm đầu trang, chân trang, trường số trang và điều kiện áp dụng thông qua các câu hỏi trắc nghiệm và ghép đôi.

GV đưa ra lần lượt các câu hỏi trắc nghiệm và ghép đôi từ bài tập đã cho. HS giơ thẻ A, B, C, D hoặc viết đáp án ra bảng con:

1. Số trang nên được tạo bằng gì? A. Trường tự động; B. Số gõ tay tại mỗi cuối trang; C. Ảnh chụp số ở chân trang; D. Một số cố định sao chép xuống mọi trang.
2. Đầu trang nằm ở đâu? A. Dòng đầu của nội dung chính bất kể vùng; B. Vùng biên trên của trang; C. Vùng chân trang phía dưới; D. Chỉ tên tài liệu trong thư mục.
3. Có thể đặt trang đầu khác với các trang sau. Đúng hay sai?
4. Thêm trang không ảnh hưởng số trang gõ thủ công nên đó luôn là cách tốt. Đúng hay sai?
5. Ghép: Header, Footer, Page number với Đầu trang, Chân trang, Trường số trang.

Đáp án:

1. A (Trường cập nhật theo vị trí trang).
2. B (Header là vùng phía trên phần nội dung chính).
3. Đúng (Phần mềm thường có tùy chọn trang đầu riêng).
4. Sai (Số gõ tay không tự cập nhật và dễ sai).
5. Header – Đầu trang; Footer – Chân trang; Page number – Trường số trang.
   HS tự sửa sai nếu trả lời nhầm và giải thích được lý do đúng.

Vận dụng quy trình tạo đầu trang, chân trang và số trang tự động để làm tài liệu nội quy góc đọc thực tế của lớp; tự kiểm tra và đánh giá sản phẩm theo tiêu chí.

HS thực hiện tài liệu hai trang nội quy góc đọc, đầu trang “Góc đọc lớp8”, chân trang có số tự động. Mỗi trang viết hai câu nội quy mẫu (dữ liệu giả định):

• Trang 1: “Chọn sách phù hợp lứa tuổi. Giữ tay sạch trước khi đọc.”
• Trang 2: “Trả sách đúng chỗ sau khi dùng. Báo phụ trách nếu phát hiện sách hỏng.”
  Sau đó chèn thử một trang trước trang 2 và nêu cách kiểm tra số trang. Hoàn thành Phiếu học tập số 2 (thang 1 điểm: hai trang 0,2; đầu trang 0,3; trường số 0,3; kiểm tra 0,2). Về nhà, HS có thể hoàn thiện và gửi sản phẩm cho GV.

Tài liệu hai trang có đầu “Góc đọc lớp8”; chân trang hiển thị 1 và 2 bằng trường tự động; sau khi chèn thêm một trang trước trang 2, trang nội dung cũ mang số 3. HS nêu được cách kiểm tra: mở lại tệp, xem đầu trang, số trang và nội dung từng trang. Phiếu học tập số 2 được hoàn thành với điểm tự đánh giá theo thang điểm.