Giáo án Bài 8a · LUA-CHON-A. Làm việc với danh sách dạng liệt kê và hình ảnh trong văn bản

Huy động kiến thức nền về cách trình bày các bước và các ý ngang hàng; nhận biết vấn đề cần giải quyết trong bài là làm sao để danh sách và hình ảnh trong văn bản dễ chỉnh sửa.

GV chiếu hai đoạn văn mẫu. Đoạn A: các bước mượn sách được gõ tay như 1) Chọn sách 2) Đăng kí 3) Nhận ngày trả. Đoạn B: cùng nội dung nhưng dùng danh sách tự động. GV đặt câu hỏi: (1) Đoạn nào dễ sửa hơn khi cần chèn thêm một bước vào giữa? (2) Vì sao các bước mượn sách cần đánh số còn ba vật cần mang (thẻ, sách cũ, bút) thì không nhất thiết phải đánh số?

HS nêu được: đoạn B dễ sửa hơn vì khi thêm bước mới thì số thứ tự tự cập nhật, còn đoạn A phải đánh lại số bằng tay. Các bước mượn sách có thứ tự thực hiện nên cần đánh số; ba vật cần mang là các ý ngang hàng nên dùng dấu đầu dòng. Từ đó HS xác định nhiệm vụ bài học: làm việc với danh sách và hình ảnh trong văn bản.

Nêu được khi nào dùng danh sách không thứ tự, khi nào dùng danh sách đánh số; giải thích được lợi ích của công cụ danh sách so với gõ kí hiệu thủ công.

HS làm việc theo cặp đôi, đọc mục Hiểu cách hoạt động phần danh sách trên trang NeoEdu hoặc trong sách, sau đó hoàn thành Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: phân loại các ý sau vào danh sách không thứ tự hoặc danh sách đánh số và giải thích lí do: (a) Thẻ thư viện, (b) Sách cũ, (c) Bút; (d) Chọn sách phù hợp, (e) Đăng kí với phụ trách, (f) Nhận ngày trả. Câu hỏi GV đặt ra: 'Nếu bạn đổi thứ tự hai bước (d) và (e) thì kết quả có còn đúng không?' và 'Khi thêm một bước mới ở giữa, làm sao để số thứ tự vẫn đúng?'

Kết quả đúng: (a), (b), (c) là ý ngang hàng, dùng danh sách không thứ tự (dấu đầu dòng) vì không cần thể hiện thứ tự. (d), (e), (f) là các bước có thứ tự thực hiện, dùng danh sách đánh số 1, 2, 3. Đổi thứ tự (d) và (e) làm sai quy trình mượn sách. Kiến thức HS rút ra: danh sách không thứ tự dùng cho các ý ngang hàng; danh sách đánh số dùng khi thứ tự có ý nghĩa; dùng công cụ danh sách thay cho gõ kí hiệu hoặc số thủ công để khi thêm, xóa mục thì số tự cập nhật và trình bày nhất quán.

Nêu được cách bố trí hình ảnh cùng dòng với chữ hoặc bọc chữ; thay đổi kích thước hình giữ nguyên tỉ lệ; chú thích hình rõ ràng và chỉ dùng ảnh được phép.

HS làm việc theo cặp đôi, thực hành trên máy tính với Phiếu học tập số 2. Dữ liệu: một biểu tượng sách tự vẽ (không dùng ảnh cá nhân). Nhiệm vụ: (1) Chèn hình sách vào giữa bước 2 và bước 3; (2) Thay kích thước hình bằng cách kéo góc để giữ tỉ lệ; (3) Chọn kiểu bố trí hình cạnh chữ hoặc bọc chữ sao cho không che các bước; (4) Thêm chú thích 'Hình sách mượn' bên dưới hình. Câu hỏi GV đặt ra: 'Vì sao không nên dùng nhiều dấu cách để đẩy hình sang bên?' và 'Kéo góc hay kéo cạnh thì tỉ lệ hình được giữ?'

Kết quả đúng: hình sách được chèn đúng vị trí, kích thước thay đổi giữ tỉ lệ khi kéo góc, kiểu bố trí được chọn để chữ không bị che, có chú thích. Kiến thức HS rút ra: ảnh có thể bố trí cùng dòng hoặc bọc chữ; thay kích thước giữ tỉ lệ; gõ nhiều dấu cách không phải cách bố trí ổn định vì vị trí phụ thuộc phông chữ và dòng; cần dùng công cụ bố trí hình.

Củng cố kiến thức về danh sách và bố trí hình ảnh; kiểm tra khả năng vận dụng và tự đánh giá kết quả.

GV tổ chức cho HS làm bài tập 1 đến 6 và bài 8 của bài học (có thể làm bằng bài tập tương tác trên NeoEdu theo nhóm 4 người, hoặc trả lời bằng giơ tay/phiếu nhanh). Bài 7 được giữ cho phần vận dụng. Đề bài: (1) Các bước cần theo thứ tự nên dùng gì? A. Danh sách đánh số; B. Danh sách dấu đầu dòng không thể hiện thứ tự; C. Ba đoạn không đánh số; D. Bảng ảnh chụp các bước không chỉnh được. (2) Muốn tránh ảnh che chữ cần chỉnh gì? A. Chỉ độ phân giải ảnh; B. Bố trí/bọc chữ; C. Chỉ định dạng đuôi tệp; D. Chỉ thứ tự đánh số danh sách. (3) Đánh số tự động thuận tiện khi chèn bước. Đúng/Sai? (4) Gõ nhiều dấu cách luôn là cách bố trí ảnh ổn định. Đúng/Sai? (5) Ghép: Bullets, Numbering, Wrap text với tác dụng tương ứng. (6) Chọn hai thao tác giúp trang hướng dẫn mượn sách dễ cập nhật: A. Dùng danh sách đánh số tự động cho các bước; B. Đặt ảnh giữ tỉ lệ và bố trí không che chữ; C. Gõ khoảng trắng để cố định vĩnh viễn ảnh; D. Gộp ba bước thành ảnh thay cho văn bản chỉnh được. (8) Đổi hướng dẫn thành ba vật cần mang: thẻ, sách cũ, bút. Có cần đánh số bắt buộc không?

Đáp án: (1) A, vì số thể hiện thứ tự thực hiện. (2) B, vì bọc chữ điều khiển quan hệ giữa ảnh và văn bản. (3) Đúng, vì số được cập nhật theo danh sách. (4) Sai, vì vị trí phụ thuộc phông chữ và dòng; cần dùng công cụ bố trí. (5) Bullets: liệt kê không thứ tự; Numbering: danh sách có số thứ tự; Wrap text: bố trí chữ quanh ảnh. (6) A và B, vì đánh số tự động và bố trí không che chữ giúp trang dễ cập nhật; C và D không phù hợp. (8) Không nhất thiết đánh số; ba vật là các ý ngang hàng nên dùng dấu đầu dòng, chỉ đánh số khi có ưu tiên hoặc thứ tự riêng và cần nói rõ.

Vận dụng tổng hợp danh sách đánh số và bố trí hình ảnh để tạo sản phẩm thực tế; đánh giá được sản phẩm theo tiêu chí và lưu tệp đúng quy cách.

HS tạo trang hướng dẫn mượn sách gồm ba bước đánh số: 1. Chọn sách phù hợp; 2. Đăng kí với phụ trách; 3. Nhận ngày trả. Thêm biểu tượng sách tự vẽ (không dùng ảnh cá nhân), đặt hình cạnh bên hoặc cùng dòng với bước, không che chữ. Lưu tệp với tên rõ nghĩa, ví dụ HuongDan_MuonSach_Lop8. Nếu chưa xong trong lớp, HS hoàn thiện ở nhà. Thang điểm 1: ba bước 0,3; dùng công cụ danh sách 0,3; hình đúng vị trí 0,2; lưu tệp đúng quy cách 0,2. GV hỏi: 'Nếu thêm bước Kiểm tra sách giữa bước 1 và 2 thì sản phẩm của bạn có cần sửa số không?'

Sản phẩm mẫu: danh sách gồm 1. Chọn sách phù hợp; 2. Đăng kí với phụ trách; 3. Nhận ngày trả. Hình sách đặt cạnh bên hoặc cùng dòng, không che bước. Thêm một bước giữa sẽ tự cập nhật số thứ tự. Tệp được lưu với tên rõ nghĩa, bản gốc được giữ và kiểm tra lại sau khi mở.