Giáo án Ôn tập Chương I

Huy động kiến thức nền về trồng trọt và xác định nhiệm vụ ôn tập chương I.

HS quan sát sơ đồ chuỗi 6 bước (đất/nước → giống → gieo → chăm → phòng bệnh → thu hoạch) và trả lời hai câu hỏi: (1) Nếu đất úng nước thì các bước sau bị ảnh hưởng thế nào? (2) Chọn giống tốt có đảm bảo cây thu hoạch tốt không khi bước gieo làm sai?

HS nhận ra các bước trong chuỗi liên kết chặt chẽ với nhau; làm tốt một bước không bù hoàn toàn sai sót bước khác. HS xác định được nhiệm vụ: hệ thống hoá kiến thức và vận dụng để giải quyết tình huống có dữ kiện.

Hệ thống hoá nội dung từng giai đoạn của chuỗi trồng trọt và nêu được việc cần làm ở mỗi giai đoạn.

Nhóm 4 HS dùng kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi bạn nhận một giai đoạn (đất/nước và giống; gieo, dặm, tỉa; chăm sóc và phòng bệnh; thu hoạch), ghi kiến thức cốt lõi lên ô của mình trên Phiếu học tập số 1, sau đó cả nhóm thống nhất nội dung chung trên khăn trải bàn. Câu hỏi GV đặt: Dặm và tỉa khác nhau thế nào? Khi nào cần kiểm tra thoát nước?

Bảng hệ thống hoá hoàn chỉnh trên Phiếu học tập số 1, ví dụ: Gieo — độ sâu tuỳ hạt và loài; dặm bổ sung chỗ thiếu cây, tỉa bỏ bớt chỗ dày. Chăm sóc — tưới theo độ ẩm đất và mưa. Phòng bệnh — vàng lá đi kèm đất ướt lâu cần kiểm tra thoát nước trước khi kết luận bệnh. Thu hoạch — củ dưới đất được đào cẩn thận để tránh xây xát.

Phân biệt nhân giống bằng hạt với nhân giống vô tính và nêu được cách so sánh kết quả trồng trọt công bằng.

HS làm việc theo cặp đôi, so sánh gieo hạt, giâm cành, chiết cành về bộ phận dùng và cách tạo cây mới. Sau đó xét hai trường hợp: tỉ lệ mọc 18/24 và 30/40; hai nhóm có năng suất 12 kg và 9 kg. Câu hỏi GV đặt: Vì sao 18/24 và 30/40 đều bằng 75% nhưng vẫn cần ghi đủ số hạt và thời điểm đếm? Khi so năng suất cần quy về điều kiện nào?

Giâm cành: cắt cành đem cắm để tạo rễ, tạo cây mới từ bộ phận sinh dưỡng, là nhân giống vô tính. Chiết cành: tạo rễ khi cành còn trên cây mẹ, sau đó mới cắt rời. Gieo hạt: cây tạo từ hạt. Đánh giá: 18/24 và 30/40 đều bằng 75% dù số cây khác nhau; khi so năng suất phải quy về cùng diện tích và cùng chu kì, không chỉ nhìn tổng kg.

Củng cố kiến thức chương I qua các câu hỏi trắc nghiệm, đúng/sai và bài toán tỉ lệ, phần trăm.

HS làm 10 câu luyện tập trên trang NeoEdu và trả lời bằng bảng con hoặc thẻ. Đề: (1) Công việc bổ sung cây vào chỗ thiếu sau gieo gọi là gì? A. Dặm; B. Tỉa; C. Thu hoạch; D. Làm khô. (2) Cách nào không qua hạt để tạo cây mới? A. Giâm cành; B. Gieo hạt lúa; C. Gieo hạt đậu; D. Gieo hạt ngô. (3) Sản phẩm nào thường cần đào để thu? A. Củ khoai trong đất; B. Quả trên cành; C. Lá đã cắt; D. Hoa trên giàn. (4) Cặp dữ liệu nào trực tiếp nhất giúp quyết định có cần tưới thêm hôm nay? A. Độ ẩm đất và mưa; B. Chỉ tổng số hạt đã mua và giá hạt; C. Chỉ diện tích luống và ngày mua thùng; D. Chỉ chiều cao cây và số nhãn. (5) Mọi cây đều nên gieo cùng độ sâu. (Đúng/Sai) (6) Nước đọng có thể làm rễ thiếu khí. (Đúng/Sai) (7) Đất/nước an toàn cũng quan trọng với rau an toàn. (Đúng/Sai) (8) Chiết là cắt cành ra trước rồi mới tạo rễ như giâm. (Đúng/Sai) (9) Gieo 40 hạt, 30 mọc. Tỉ lệ mọc bằng bao nhiêu phần trăm? (10) Thu 6,5 kg rau, bỏ 0,5 kg không đạt. Còn bao nhiêu kg đạt?

Đáp án: (1) A – Dặm bổ sung chỗ trống; tỉa bỏ bớt chỗ dày. (2) A – Giâm tạo cây từ bộ phận sinh dưỡng, là nhân giống vô tính. (3) A – Củ dưới đất được đào cẩn thận để tránh xây xát. (4) A – Nước sẵn trong đất và mưa ảnh hưởng nhu cầu tưới. (5) Sai – Độ sâu tuỳ hạt, loài và điều kiện. (6) Đúng – Úng làm giảm không khí trong khe đất. (7) Đúng – Nguy cơ không chỉ đến từ thuốc mà còn từ nguồn trồng và thao tác. (8) Sai – Chiết tạo rễ khi cành còn trên cây mẹ. (9) $\dfrac{30}{40} \times 100 = 75\%$. (10) $6{,}5 - 0{,}5 = 6$ kg.

Vận dụng kiến thức chương I để phân tích dữ kiện thực tế, xác định nguyên nhân khả dĩ và đề xuất cải thiện dự án rau có căn cứ.

Nhóm HS nhận Phiếu học tập số 2 gồm nhật kí dự án rau của lớp: nhóm A gieo 24 hạt, 18 hạt mọc; nhóm B gieo 40 hạt, 30 hạt mọc, cùng ghi thời điểm đếm và điều kiện đất; một số cây có lá vàng, đất ướt lâu ngày. Nhóm trả lời các câu hỏi: (1) Hai nhóm có tỉ lệ mọc khác nhau không? Vì sao? (2) Lá vàng có chắc chắn là bệnh không? Cần kiểm tra gì trước? (3) Đề xuất 2 việc nên làm để cải thiện dự án, không tự dùng thuốc, và nêu ai cần tham khảo ý kiến.

(1) Không khác nhau: đều bằng 75%, dù số hạt gieo khác nhau. (2) Chưa chắc là bệnh; cần kiểm tra thoát nước của luống vì đất ướt lâu có thể gây úng. (3) Ví dụ: kiểm tra và cải thiện thoát nước luống; ghi đầy đủ nhật kí về số hạt, số mọc, thời điểm đếm; tham khảo ý kiến giáo viên trước khi xử lý bằng thuốc.