Giáo án Bài 13. Thực hành: Lập kế hoạch nuôi vật nuôi trong gia đình

Huy động kinh nghiệm sống của HS và xác định nhiệm vụ học tập: lập kế hoạch có căn cứ trước khi quyết định nuôi một vật nuôi trong gia đình.

GV đưa tình huống: “Bạn Lan xin bố mẹ nuôi một chú mèo con vì rất thích. Bố mẹ muốn Lan trả lời trước khi quyết định.” HS trả lời nhanh hai câu hỏi: (1) Theo em, Lan cần xem xét những gì trước khi nhận nuôi? (2) Nếu cả nhà đi vắng 3 ngày thì mèo ăn uống và được chăm sóc thế nào?

Danh sách ý kiến ban đầu của HS trên bảng, ví dụ: chỗ ở rộng hay hẹp, có ai ở nhà cả ngày không, tốn bao nhiêu tiền, có ai bị dị ứng lông mèo không, khi đi vắng ai cho ăn. GV tổng hợp thành câu hỏi định hướng bài học.

HS nêu và giải thích được các điều kiện cần xem xét khi chọn vật nuôi: chỗ ở, thời gian chăm sóc, kinh phí, quy định, dị ứng và trách nhiệm lâu dài.

Nhóm 4 HS làm việc theo kĩ thuật khăn trải bàn. Mỗi nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1, gồm sáu tiêu chí: chỗ ở, thời gian chăm sóc, kinh phí, quy định, dị ứng và trách nhiệm lâu dài. Với mỗi tiêu chí, nhóm trả lời: “Vì sao tiêu chí này quan trọng?” và “Nếu gia đình không đáp ứng thì điều gì có thể xảy ra?”

Phiếu học tập số 1 hoàn thành, trên khăn trải bàn có ghi đủ 6 tiêu chí kèm lí do. Kết luận dự kiến: chọn vật nuôi theo điều kiện gia đình, không chỉ theo sở thích; nếu thiếu điều kiện có thể gây khổ cho vật nuôi, ảnh hưởng sức khoẻ người nhà hoặc phải bỏ nuôi giữa chừng.

HS giải thích được vì sao kế hoạch nuôi cần có nguồn giống hợp pháp, nơi ở phù hợp loài, thức ăn và nước uống, vệ sinh, thú y và phương án khi gia đình đi vắng; sắp xếp được các bước lập kế hoạch.

Nhóm cũ ghép thành nhóm mảnh ghép gồm các chuyên gia: mỗi HS trong nhóm nhận một mảnh (nguồn giống và nơi ở; thức ăn và nước uống; vệ sinh và thú y; phương án khi vắng nhà) đọc thông tin trong sách và học liệu, trả lời: “Nội dung này giúp kế hoạch như thế nào?” Sau đó quay về nhóm cũ để trình bày và sắp xếp bốn bước lập kế hoạch: (1) khảo sát điều kiện và thống nhất gia đình; (2) chọn loài, nguồn phù hợp, tìm hướng dẫn chăm sóc; (3) dự trù vật tư, tiền, lịch và người phụ trách; (4) đánh giá tính khả thi, sửa và trình bày.

Sơ đồ bốn bước lập kế hoạch do nhóm hoàn thành, ví dụ: Khảo sát điều kiện → Chọn loài và nguồn giống hợp pháp → Dự trù vật tư, tiền, lịch, người phụ trách → Đánh giá khả thi, sửa và trình bày. Kết luận: kế hoạch phải nêu rõ nguồn giống hợp pháp, nơi ở, thức ăn và nước, vệ sinh, thú y và người chăm khi vắng nhà.

HS vận dụng kiến thức về điều kiện chọn vật nuôi, mục tiêu của bài thực hành và thứ tự bước lập kế hoạch để trả lời nhanh các câu hỏi.

HS làm bốn câu sau trên học liệu NeoEdu hoặc trên giấy:

1. Điều nào phải có trước khi quyết định nuôi? A. Sự đồng ý và khả năng chăm sóc lâu dài của gia đình; B. Chỉ thấy ảnh đẹp; C. Chỉ mua vì rẻ; D. Không cần người chăm khi đi vắng.
2. Bài thực hành này yêu cầu gì? A. Lập kế hoạch có căn cứ, không buộc mua con thật; B. Phải mua con ngay; C. Tự tiêm cho con vật; D. Tự dùng thuốc thử.
3. Sắp xếp bước lập kế hoạch nuôi: (a) Dự trù vật tư, tiền, lịch và người phụ trách; (b) Khảo sát điều kiện và thống nhất gia đình; (c) Đánh giá tính khả thi, sửa và trình bày; (d) Chọn loài, nguồn phù hợp, tìm hướng dẫn chăm sóc.
4. Có thể thả vật nuôi ra môi trường khi không muốn chăm nữa? Đúng hay sai?

Đáp án: 1–A (vật nuôi có nhu cầu lâu dài, cần nguồn lực và người chịu trách nhiệm). 2–A (sản phẩm là kế hoạch, có thể hoàn thành mà không mua hay tiếp xúc vật nuôi). 5: (b) → (d) → (a) → (c) (điều kiện và trách nhiệm trước quyết định, dự trù trước khi thông qua). 6–Sai (gây hại vật nuôi, môi trường và có thể vi phạm quy định; cần phương án chăm sóc hoặc chuyển giao có trách nhiệm).

HS tính đúng tổng chi phí tháng đầu và tháng thường từ bảng dự trù; nhận ra bảng chỉ tính thức ăn là chưa đủ và bổ sung được các khoản, lịch và người chăm còn thiếu.

Nhóm làm Phiếu học tập số 2 với kế hoạch mẫu: một mèo nhà trưởng thành nhận nuôi từ nguồn phù hợp, gia đình đã chuẩn bị lưới/cửa an toàn, chỗ nghỉ yên tĩnh, khay vệ sinh, nước sạch, thức ăn hoàn chỉnh theo hướng dẫn và lịch thú y. Yêu cầu: (a) Tính tổng tháng đầu và tháng thường từ số liệu mẫu; (b) Tình huống: gia đình đi vắng 3 ngày, nhóm viết phương án chăm sóc; (c) Bảng chỉ tính thức ăn kết luận đủ tiền nuôi, nhóm bổ sung để thành kế hoạch hoàn chỉnh.

Đáp án: tháng thường 450 000 + 150 000 + 200 000 = 800 000 đồng; tháng đầu 600 000 + 800 000 = 1 400 000 đồng, chưa gồm phí nhận nuôi và phát sinh ngoài bảng. Phương án khi vắng: thống nhất người lớn đáng tin hiểu cách chăm loài này, bàn giao lịch, thức ăn, nước theo hướng dẫn và số liên hệ thú y; người đó kiểm tra hằng ngày, không tự dùng thuốc, báo ngay khi bất thường. Bổ sung cho bảng: chi phí ngoài thức ăn (đồ dùng, vệ sinh, thú y dự phòng), lịch và người chăm hằng ngày, nguồn giống hợp pháp, giả định giá và khoản phải mua. Số liệu chỉ là mẫu cần khảo giá lại.

HS vận dụng bốn bước lập kế hoạch để xây dựng kế hoạch nuôi một vật nuôi phù hợp với điều kiện thực tế gia đình, có đủ lịch, người chăm, dự trù và phương án khi vắng nhà.

Cá nhân HS chọn một vật nuôi phù hợp với gia đình (hoặc một vật nuôi mẫu nếu gia đình chưa có điều kiện) và lập kế hoạch ngắn gồm: loài và lí do chọn; điều kiện gia đình; nguồn giống hợp pháp; nơi ở và đồ dùng; thức ăn, nước, vệ sinh; thú y; dự trù tiền tháng đầu và tháng thường; người chăm hằng ngày và khi đi vắng. Câu hỏi GV đặt ra: “Em đã đủ điều kiện để nuôi chưa? Nếu chưa thì cần bổ sung gì?”

Bản kế hoạch nuôi cá nhân hoàn chỉnh, có đủ 8 mục như trên, trong đó dự trù chi phí được ghi rõ là số liệu mẫu cần khảo giá lại. Kiểm tra: không có phương án thả vật nuôi ra môi trường, không tự dùng thuốc, có số liên hệ thú y.