Công nghệLớp 7Chương 1. Trồng trọt

Giáo án Bài 1. Giới thiệu về trồng trọt

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

Nêu được vai trò của trồng trọt: cung cấp lương thực, thực phẩm, nguyên liệu công nghiệp, thức ăn chăn nuôi và sản phẩm xuất khẩu.
Phân loại được cây trồng theo mục đích sử dụng chính (cây lương thực, rau, cây ăn quả, cây công nghiệp) và nêu được tiêu chí phân loại.
Nêu được ba phương thức trồng trọt (ngoài trời, trong nhà có mái che, kết hợp) và so sánh được mức kiểm soát môi trường, vốn, yêu cầu kĩ thuật của từng phương thức.
Giải thích được vì sao phải chọn cây phù hợp với khí hậu, đất, nước và không chọn cây chỉ vì nghe giá bán cao.
Vận dụng được kiến thức để đề xuất hướng trồng cây an toàn, có căn cứ trong điều kiện thực tế của nhà trường hoặc gia đình.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Chủ động đọc thông tin trong bài, tự hoàn thành phiếu học tập và tự kiểm tra lại đáp án của mình.
Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, thống nhất ý kiến trong nhóm; trình bày kết quả phân loại và phương án trồng rõ ràng, lắng nghe và phản biện có lí lẽ.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân tích tình huống chọn cây theo điều kiện cụ thể, đề xuất phương án an toàn và có lí giải.

b) Năng lực đặc thù

Nhận thức công nghệ: Nhận biết vai trò của trồng trọt trong đời sống và các tiêu chí lựa chọn cây, phương thức trồng phù hợp.
Giao tiếp công nghệ: Sử dụng đúng thuật ngữ như “phương thức trồng”, “cây lương thực”, “cây công nghiệp”, “thức ăn chăn nuôi” khi trình bày và viết phương án.
Đánh giá công nghệ: Đánh giá ưu, nhược điểm của từng phương thức trồng và nhận xét được rủi ro khi chọn cây theo cảm tính.
Thiết kế kĩ thuật: Lập được phương án trồng cây sơ bộ gồm vị trí, loại cây, nguồn nước và cách theo dõi sinh trưởng.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực tham gia hoạt động nhóm, hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và bài tập.
Trách nhiệm: Ý thức được trách nhiệm với thực phẩm và môi trường khi trồng trọt; không tự ý trồng ở nơi gây cản trở hoặc mất an toàn.
Trung thực: Ghi đúng kết quả quan sát, theo dõi và tự đánh giá khách quan phương án của nhóm mình.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

Máy chiếu, bảng phụ hoặc giấy A0 ghi sơ đồ phân loại cây trồng và bảng so sánh ba phương thức trồng.
Tranh ảnh hoặc ảnh thực tế các loại cây: lúa, rau cải, cây xoài, cây cà phê, cây bông, ngô, vườn rau có mái che.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm).
Thẻ đáp án A, B, C, D hoặc bảng con để HS giơ khi làm bài luyện tập.
Học liệu số NeoEdu: Trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/7/technology/bai-1-gioi-thieu-ve-trong-trot) dùng ở hoạt động luyện tập và củng cố.

2. Học sinh

Vở ghi, bút, bút màu để trình bày sơ đồ.
Giấy A3 hoặc giấy nháp cho nhóm; bút dạ để viết phương án.
Điện thoại hoặc máy tính bảng có kết nối mạng (nếu nhà trường cho phép) để truy cập học liệu NeoEdu.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Bữa cơm đến từ đâu?

a) Mục tiêu

Gợi mở để HS nhận ra trồng trọt gắn trực tiếp với bữa ăn hằng ngày và xác định nhiệm vụ học tập của bài.

b) Nội dung

GV đưa câu hỏi: “Kể tên các món ăn trong bữa cơm hôm qua của em. Nguyên liệu nào có nguồn gốc từ cây trồng?” HS trả lời nhanh bằng cách giơ tay hoặc nói trước lớp, sau đó nêu câu hỏi: “Ngoài bữa ăn, cây trồng còn phục vụ những nhu cầu nào của con người?”

c) Sản phẩm

Danh sách sơ bộ các nguyên liệu có nguồn gốc cây trồng, ví dụ: gạo (từ lúa), rau xanh, trái cây, đường, dầu thực vật. HS nêu được nhiệm vụ: tìm hiểu vai trò, cách phân loại, phương thức trồng và cách chọn cây phù hợp.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV đưa ảnh bữa cơm gia đình và đặt câu hỏi gợi mở. Yêu cầu HS suy nghĩ 30 giây trước khi trả lời.
Học sinh
HS lắng nghe, suy nghĩ và ghi nhanh vào vở các nguyên liệu mà các em nhớ được.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV theo dõi, gợi ý thêm nếu HS nêu thiếu (ví dụ: “Gia vị, chè, cà phê có từ cây trồng không?”).
Học sinh
HS làm việc cá nhân, ghi tối thiểu năm nguyên liệu và đoán nguồn gốc của chúng.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Mời 3 đến 4 HS trình bày, ghi nhanh các ý lên bảng và hỏi: “Theo em, trồng trọt chỉ phục vụ ăn uống hay còn gì khác?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Trồng lúa lấy gạo, trồng rau lấy rau ăn.” “Trồng bông để làm vải.” “Trồng ngô để nuôi gà, lợn.” “Cà phê để xuất khẩu.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Trồng trọt không chỉ cung cấp lương thực, thực phẩm mà còn cung cấp nguyên liệu công nghiệp, thức ăn chăn nuôi và sản phẩm xuất khẩu. GV nêu nhiệm vụ của bài và ghi tiêu đề lên bảng.
Học sinh
HS ghi tiêu đề bài “Giới thiệu về trồng trọt” và các câu hỏi cần giải quyết vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Vai trò và cách phân loại cây trồng

a) Mục tiêu

HS nêu được vai trò của trồng trọt, phân loại được cây trồng theo mục đích sử dụng chính và nêu được tiêu chí phân loại.

b) Nội dung

HS làm việc theo nhóm 4 bạn, hoàn thành Phiếu học tập số 1. Nhóm đọc nội dung bài, thảo luận từng cây trồng được liệt kê, xác định công dụng chính rồi xếp vào nhóm tương ứng. Sau đó nhóm trả lời câu hỏi: “Vì sao cùng một cây có thể có nhiều công dụng? Chúng ta cần dựa vào tiêu chí nào để phân loại?”

c) Sản phẩm

Kết quả Phiếu học tập số 1 đúng:

Lúa: cây lương thực (cung cấp hạt làm lương thực).
Rau cải: rau (dùng làm thực phẩm).
Xoài: cây ăn quả.
Cà phê: cây công nghiệp.
Bông: nguyên liệu dệt (phân loại theo công dụng).
Ngô làm thức ăn gia súc: thức ăn chăn nuôi.
Tiêu chí phân loại: mục đích sử dụng chính của sản phẩm. Kiến thức HS rút ra: Trồng trọt có vai trò đa dạng; một cây có nhiều công dụng nên phải xác định rõ tiêu chí phân loại trước khi xếp nhóm.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chia lớp thành nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu nhóm đọc phần “Hiểu bản chất” trong sách. GV nêu rõ: “Mỗi cây chỉ xếp vào một nhóm theo mục đích chính, nhưng hãy ghi lại các công dụng phụ nếu có.”
Học sinh
Nhóm nhận phiếu, đọc sách và phân công người ghi, người trình bày, người kiểm tra.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, quan sát các nhóm; gợi ý nhóm đang lúng túng: “Hạt lúa dùng để làm gì? Bông được dùng trong ngành nào?”
Học sinh
Nhóm thảo luận, điền kết quả vào phiếu và thống nhất tiêu chí phân loại. Dự kiến HS trả lời: “Phân loại theo mục đích sử dụng chính vì cùng một cây có thể dùng nhiều cách.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Mời 2 nhóm trình bày; yêu cầu nhóm khác nhận xét: “Đáp án này đã đúng tiêu chí chưa? Có cây nào có thể xếp vào nhóm khác không?”
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày: “Lúa thuộc nhóm cây lương thực vì cung cấp hạt làm thức ăn.” Nhóm khác nhận xét và bổ sung ý kiến.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Trồng trọt cung cấp lương thực, thực phẩm, nguyên liệu công nghiệp, thức ăn chăn nuôi và sản phẩm xuất khẩu. Phân nhóm cây trồng theo mục đích gồm: cây lương thực, rau, cây ăn quả, cây công nghiệp. GV nhấn mạnh tiêu chí phân loại là bắt buộc để tránh xếp nhóm tùy tiện. GV chiếu sơ đồ phân loại lên màn hình.
Học sinh
HS ghi sơ đồ phân loại vào vở và đối chiếu với phiếu của nhóm mình để sửa lỗi nếu có.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Ba phương thức trồng trọt và điều kiện chọn cây

a) Mục tiêu

HS nêu được ba phương thức trồng trọt, so sánh mức kiểm soát môi trường, vốn và yêu cầu kĩ thuật; giải thích được vì sao phải chọn cây theo điều kiện khí hậu, đất, nước.

b) Nội dung

Theo kĩ thuật mảnh ghép, nhóm chuyên gia tìm hiểu một phương thức trồng: ngoài trời, trong nhà có mái che, kết hợp. Sau đó các nhóm chuyên gia quay về nhóm gốc để trình bày. Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm các câu hỏi: “Phương thức nào kiểm soát môi trường cao nhất? Phương thức nào cần vốn đầu tư lớn hơn? Vì sao Việt Nam có điều kiện tự nhiên đa dạng nhưng mỗi cây vẫn cần điều kiện phù hợp?”

c) Sản phẩm

Kết quả Phiếu học tập số 2:

Ngoài trời: chịu tác động trực tiếp của thời tiết, mức kiểm soát môi trường thấp, vốn ban đầu thường thấp hơn.
Trong nhà có mái che: kiểm soát được nhiều yếu tố như che nắng, mưa, sâu bệnh; vốn và yêu cầu kĩ thuật cao hơn.
Kết hợp: vừa trồng ngoài trời vừa có mái che, tùy điều kiện từng cây và từng giai đoạn.
Giải thích: Việt Nam có điều kiện tự nhiên đa dạng về khí hậu, đất, nước nhưng mỗi cây chỉ sinh trưởng tốt khi các điều kiện này phù hợp với nhu cầu của nó, nên phải chọn cây theo điều kiện cụ thể.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chia nhóm 3 bạn thành các nhóm chuyên gia, mỗi nhóm nghiên cứu một phương thức. GV phát Phiếu học tập số 2 và nêu thời gian 4 phút cho nhóm chuyên gia, 3 phút cho nhóm gốc.
Học sinh
HS ở nhóm chuyên gia đọc sách, ghi nội dung về phương thức được giao. Nhóm gốc chờ nhận thông tin.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn: “Hãy trả lời: phương thức này mức kiểm soát môi trường như thế nào, vốn và yêu cầu kĩ thuật ra sao?”
Học sinh
HS chuyên gia thống nhất nội dung và chuẩn bị trình bày ngắn gọn cho nhóm gốc.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu HS chuyên gia quay về nhóm gốc trình bày. Sau đó mời 1 nhóm nêu câu trả lời về điều kiện chọn cây: “Vì sao không nên chọn cây chỉ vì nghe giá bán cao?”
Học sinh
HS trình bày trong nhóm gốc. Dự kiến HS trả lời: “Cây không phù hợp với đất, nước, khí hậu có thể sinh trưởng kém, chi phí cao dù giá bán hấp dẫn.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Phương thức trồng khác nhau ở mức kiểm soát môi trường, vốn và yêu cầu kĩ thuật. Mỗi cây cần khí hậu, đất, nước phù hợp; chọn cây theo giá là không đủ căn cứ. GV nhấn mạnh công nghệ hỗ trợ không thay thế việc theo dõi cây thường xuyên.
Học sinh
HS ghi kết luận vào vở, bổ sung vào Phiếu học tập số 2 phần nhận xét.

Hoạt động 3: Luyện tập · 8 phút

Củng cố nhanh bằng bảng con và học liệu số

a) Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức vừa học để trả lời đúng các câu hỏi trắc nghiệm và xác định được ý đúng, sai trong nội dung bài.

b) Nội dung

GV đưa lần lượt các câu hỏi sau; HS giơ thẻ A, B, C, D hoặc bảng con.
Câu 1: Vai trò nào của trồng trọt gắn trực tiếp bữa ăn? A. Cung cấp lương thực, thực phẩm; B. Tạo quặng sắt; C. Sản xuất linh kiện điện tử; D. Vận chuyển hành khách.
Câu 2: Theo mục đích sử dụng chính, lúa thường thuộc nhóm nào? A. Cây lương thực; B. Cây lấy sợi; C. Cây cảnh; D. Cây lấy nhựa.
Câu 3: Chọn những thông tin cần biết trước khi chọn cây trồng. A. Điều kiện đất và nước; B. Khí hậu và thời vụ; C. Chỉ ảnh quảng cáo; D. Chỉ chiều cao người trồng.
Câu 4: Nhà có mái che làm mất hoàn toàn nhu cầu theo dõi cây. Đúng hay sai?
Câu 5: Vườn có 12 luống rau, 3 luống cây gia vị. Tổng số luống là bao nhiêu?
Sau đó GV hướng dẫn HS truy cập bài tập tương tác trên NeoEdu để làm thêm nếu còn thời gian.

c) Sản phẩm

Đáp án:

Câu 1: A (Cây trồng tạo lúa, rau, quả phục vụ ăn uống.)
Câu 2: A (Lúa cung cấp hạt làm lương thực; đây là phân loại theo mục đích chính.)
Câu 3: A và B (Cây cần điều kiện sinh trưởng phù hợp; quảng cáo không thay dữ liệu địa phương.)
Câu 4: Sai (Vẫn cần kiểm tra nước, nhiệt, sâu bệnh và vận hành; mức kiểm soát cao không đồng nghĩa tự hoạt động đúng mọi lúc.)
Câu 5: 15 luống (12 + 3 = 15).

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu luật chơi: đọc câu hỏi, suy nghĩ 20 giây rồi giơ đáp án đồng thời. Với câu 3 có thể chọn nhiều đáp án.
Học sinh
HS chuẩn bị bảng con hoặc thẻ đáp án, lắng nghe câu hỏi.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đọc từng câu, quan sát đáp án của cả lớp và ghi tỉ lệ đúng lên bảng.
Học sinh
HS suy nghĩ và giơ đáp án. Dự kiến HS giơ đúng ở câu 1, 2, 5; có thể nhầm ở câu 3 và 4.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV hỏi HS sai: “Vì sao em nghĩ nhà có mái che vẫn cần theo dõi cây?” Mời 1 HS chọn đáp án khác trình bày lí do.
Học sinh
HS trình bày: “Nhà có mái che vẫn có thể gặp sâu bệnh, thiếu nước hoặc máy móc gặp sự cố.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV công bố đáp án, nhấn mạnh lỗi thường gặp: chọn cây theo quảng cáo và cho rằng công nghệ thay thế hoàn toàn việc theo dõi. Hướng dẫn HS tự kiểm tra thêm trên học liệu NeoEdu.
Học sinh
HS sửa đáp án sai trong vở và ghi lại lí do đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng · 10 phút

Đề xuất hướng trồng cây cho trường học

a) Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về phân loại cây, phương thức trồng và điều kiện chọn cây để lập phương án trồng an toàn, có căn cứ trong điều kiện thực tế.

b) Nội dung

Tình huống: Một trường có sân ít diện tích, nơi có nắng phù hợp và nguồn nước sạch. Nhà trường muốn trồng cây phục vụ học tập. Các nhóm thảo luận và đề xuất: loại cây phù hợp, phương thức trồng, vị trí đặt, cách tưới và cách theo dõi sinh trưởng. Lưu ý không khẳng định chắc chắn về năng suất. Phương án ghi trên giấy A3 theo mẫu gồm bốn mục: Loại cây, phương thức, vị trí và an toàn, theo dõi.

c) Sản phẩm

Phương án mẫu đạt yêu cầu: Chọn rau ngắn ngày phù hợp thời vụ, trồng trong thùng có lỗ thoát nước, đặt ở nơi có nắng và không cản lối đi. Vật liệu sạch, nước tưới bảo đảm an toàn; giáo viên duyệt vị trí và kế hoạch tưới. HS ghi lại tình trạng sinh trưởng hằng tuần để điều chỉnh. Kiến thức HS rút ra: Lựa chọn cây và phương thức phải dựa trên điều kiện thực tế và luôn có kế hoạch theo dõi, an toàn.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu tình huống, yêu cầu nhóm 4 bạn lập phương án trong 6 phút, trình bày trong 2 phút. GV nhắc: “Phương án phải có căn cứ từ điều kiện đã cho và nêu rõ cách bảo đảm an toàn.”
Học sinh
HS nhận tình huống, thảo luận và phân công người viết, người vẽ sơ đồ vị trí, người trình bày.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, hỏi các nhóm: “Vì sao nhóm chọn cây này? Nhóm đã tính đến nguồn nước và nơi đặt thùng chưa?”
Học sinh
Nhóm viết phương án trên giấy A3. Dự kiến HS đề xuất: “Trồng rau cải trong thùng có lỗ thoát nước, đặt gần cửa sổ đón nắng, tưới bằng nước sạch và ghi nhật ký sinh trưởng hằng tuần.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Mời 2 nhóm trình bày; yêu cầu nhóm khác đặt một câu hỏi phản biện về an toàn hoặc vị trí.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày phương án, nhóm khác hỏi: “Nếu rau sinh trưởng chậm, nhóm sẽ làm gì?” Nhóm trả lời: “Sẽ kiểm tra nước, nắng và sâu bệnh rồi điều chỉnh.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét và chốt: Phương án tốt cần dựa trên điều kiện thực tế, nêu rõ phương thức, vị trí, cách an toàn và cách theo dõi. GV nhấn mạnh trách nhiệm với thực phẩm và môi trường, đồng thời lưu ý không cam kết năng suất khi chưa thử nghiệm.
Học sinh
HS hoàn thiện phương án của nhóm theo góp ý và ghi vào vở kết luận: “Chọn cây phải dựa trên điều kiện; theo dõi là việc không thể bỏ qua.”

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Đọc nội dung bài, xác định mục đích sử dụng chính của từng cây và xếp vào nhóm phù hợp.
Bảng cần điền (ghi tên cây, công dụng chính và nhóm cây):

Lúa: công dụng chính ……; nhóm ……
Rau cải: công dụng chính ……; nhóm ……
Xoài: công dụng chính ……; nhóm ……
Cà phê: công dụng chính ……; nhóm ……
Bông: công dụng chính ……; nhóm ……
Ngô làm thức ăn gia súc: công dụng chính ……; nhóm ……
Câu hỏi thảo luận:

Tiêu chí nào được dùng để phân loại các cây trên?
Vì sao cùng một cây có thể có nhiều công dụng? Nếu có, em sẽ xếp cây đó vào nhóm nào và vì sao?

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ: Mỗi nhóm chuyên gia nghiên cứu một phương thức trồng trọt và điền thông tin.
Bảng cần điền (ghi nội dung vào từng mục):

Phương thức trồng: ……
Mức kiểm soát môi trường: ……
Vốn đầu tư ban đầu: ……
Yêu cầu kĩ thuật: ……
Ưu điểm: ……
Hạn chế: ……
Câu hỏi tổng hợp (nhóm gốc trả lời sau khi nghe các chuyên gia):

Phương thức nào kiểm soát môi trường cao nhất? Vì sao?
Vì sao Việt Nam có điều kiện tự nhiên đa dạng nhưng mỗi cây vẫn cần điều kiện khí hậu, đất, nước phù hợp?
Vì sao không nên chọn trồng cây chỉ vì nghe giá bán cao?

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thiện phương án trồng cây trong tình huống trường học theo mẫu gồm: loại cây, phương thức, vị trí, cách tưới và cách theo dõi sinh trưởng.
Thực hiện quan sát ở nhà: ghi lại tên một cây trồng quen thuộc, xác định mục đích sử dụng chính, xếp vào nhóm phù hợp và nêu một điều kiện cần có để cây sinh trưởng tốt.
Truy cập trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/7/technology/bai-1-gioi-thieu-ve-trong-trot), làm các bài tập tương tác và ghi lại câu chưa chắc chắn để hỏi GV ở tiết sau.
Chuẩn bị tiết sau: Mang theo một mẩu vật liệu sạch hoặc hình ảnh một cây trồng trong gia đình để làm việc với nội dung phương thức trồng trọt.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.