Khoa học tự nhiênLớp 7Phần 8. Chương VII. Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật

Giáo án Bài 28. Trao đổi khí ở sinh vật

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (46 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

Nêu được khái niệm khuếch tán khí: khí đi theo chênh lệch nồng độ qua bề mặt trao đổi.
Nêu được khí khổng là cấu trúc ở lá tham gia trao đổi khí và thoát hơi nước, và khí khổng mở khi có ánh sáng, khép khi tối hoặc thiếu nước.
Nêu được đặc điểm bề mặt trao đổi: thường mỏng, ẩm và có diện tích thích hợp.
Giải thích được vì sao cây hô hấp liên tục cả ngày lẫn đêm nhưng dòng khí ròng (CO₂ hấp thụ hay thải ra) phụ thuộc tương quan giữa quang hợp và hô hấp.
Vận dụng được kiến thức về chênh lệch nồng độ để giải thích vì sao mang cá cần nước lưu thông.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS chủ động khai thác mô phỏng 3D trên NeoEdu, tự quan sát và ghi lại dữ kiện, tự đối chiếu kết quả với đáp án.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp đôi và nhóm để thống nhất kết luận, trình bày lập luận khoa học rõ ràng, lắng nghe và phản biện có căn cứ.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phân tích tình huống mâu thuẫn ban ngày – ban đêm, lập luận bác bỏ quan niệm sai “cây chỉ trao đổi khí ban ngày” và đề xuất cách diễn đạt đúng.

b) Năng lực đặc thù

Nhận thức khoa học tự nhiên: HS phân biệt được khuếch tán khí, khí khổng và bề mặt trao đổi; hiểu đúng quan hệ giữa quang hợp, hô hấp và dòng khí ròng khi giải thích hiện tượng trao đổi khí ở cây và cá.
Tìm hiểu tự nhiên: HS quan sát mô phỏng khoang khí trong thịt lá, mặt dưới lá có khí khổng, sự mở – khép khí khổng; rút ra quy luật trao đổi khí từ quan sát và dữ kiện.
Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: HS giải thích tình huống thực tế (cây ban ngày – ban đêm, mang cá trong bể nước tù đọng) bằng khái niệm đã học và trình bày kết luận có điều kiện, không khẳng định quá mức.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực quan sát mô phỏng, hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và các câu hỏi luyện tập trong thời gian quy định.
Trách nhiệm: HS nghiêm túc khi thảo luận nhóm, đánh giá đúng phần việc của mình và của bạn, không đưa ra kết luận khi chưa có căn cứ khoa học.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

Máy chiếu hoặc màn hình tivi, máy tính có kết nối internet.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học Bài 28 (neoedu.vn/learn/7/natural_science/bai-28-trao-doi-khi-o-sinh-vat), mô phỏng 3D: mẩu mặt dưới lá phóng to, lật ngửa trên giá; khí khổng gồm hai tế bào hình hạt đậu quanh lỗ khí; ô cắt cho thấy khoang khí trong thịt lá; phân tử $\mathrm{CO_2}$ và $\mathrm{O_2}$ đi qua khí khổng.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in hoặc chiếu lên màn hình).
Sơ đồ câm về lá cây (vẽ sẵn mặt dưới lá, khí khổng, khoang khí) để HS ghi chú sau mô phỏng.
Bảng nhóm hoặc giấy A4 để HS ghi kết quả thảo luận.

2. Học sinh

SGK Khoa học tự nhiên 7 (Kết nối tri thức với cuộc sống), vở ghi, bút chì, bút màu.
Thiết bị có kết nối internet hoặc sử dụng chung máy của nhóm để truy cập mô phỏng NeoEdu (nếu có).
Phiếu học tập in sẵn (nếu lớp không chiếu được).

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Xác định vấn đề: Cây có hô hấp cả ngày lẫn đêm không?

a) Mục tiêu

Huy động hiểu biết của HS về trao đổi khí ở cây; xác định mâu thuẫn cần giải quyết trong bài: ban ngày cây hấp thụ CO₂ ròng, ban đêm thải CO₂ ròng thì cây có hô hấp liên tục không?

b) Nội dung

GV chiếu tình huống: “Ban ngày cây có thể hấp thụ CO₂ ròng, ban đêm thải CO₂ ròng. Có mâu thuẫn cây hô hấp liên tục không?”. GV đặt câu hỏi:

Câu 1: Ban ngày lá cây lấy khí gì từ không khí? Ban đêm lá cây thải khí gì ra không khí?
Câu 2: Ban đêm cây còn quang hợp không? Vậy cây còn trao đổi khí không?
Câu 3: Theo em, hai dữ kiện trên có mâu thuẫn với nhau không?

c) Sản phẩm

HS nêu được vấn đề cần giải quyết của bài:

Ban ngày lá hấp thụ CO₂ và thải O₂ (khi quang hợp mạnh); ban đêm lá thải CO₂ ra không khí.
Ban đêm không có quang hợp nhưng cây vẫn có thể cần trao đổi khí.
Vấn đề: hô hấp của cây diễn ra liên tục hay chỉ ban ngày?

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu tình huống và ba câu hỏi lên màn hình, yêu cầu HS suy nghĩ 30 giây rồi giơ tay phát biểu tự do; GV không chốt đáp án ngay.
Học sinh
HS đọc tình huống, suy nghĩ cá nhân và chuẩn bị câu trả lời ngắn.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV quan sát, gợi ý: “Em nhớ lại quang hợp cần ánh sáng không? Hô hấp có cần ánh sáng không?”.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Ban ngày lá lấy CO₂, thải O₂; ban đêm lá thải CO₂.” “Ban đêm không quang hợp nên không lấy CO₂.” “Em nghĩ cây vẫn hô hấp vì sống cần năng lượng.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 đến 3 HS trình bày, ghi nhanh các ý lên bảng và nhấn mạnh: “Đây chính là mâu thuẫn chúng ta sẽ giải quyết trong bài hôm nay.”
Học sinh
HS trình bày ý kiến, các bạn nhận xét và bổ sung. HS dự kiến: “Em nghĩ hô hấp vẫn diễn ra ban đêm nên cây thải CO₂ được.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Vấn đề của bài là phải phân biệt việc trao đổi khí (hô hấp) với dòng khí ròng (kết quả chung của quang hợp và hô hấp). GV ghi tên bài: “Trao đổi khí ở sinh vật”.
Học sinh
HS ghi tên bài và vấn đề cần giải quyết vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Khuếch tán khí và bề mặt trao đổi

a) Mục tiêu

Nêu được khái niệm khuếch tán khí và đặc điểm bề mặt trao đổi; quan sát được khoang khí trong thịt lá và đường đi của khí qua bề mặt trao đổi.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi, quan sát mô phỏng “Ô cắt cho thấy khoang khí trong thịt lá” và “Phân tử CO₂ và O₂ đi qua khí khổng” trên trang bài học NeoEdu. Sau đó hoàn thành Phiếu học tập số 1, gồm các câu hỏi:

Câu 1: Các phân tử $\mathrm{CO_2}$ và $\mathrm{O_2}$ di chuyển theo chiều nào so với nồng độ của chúng?
Câu 2: Khí đi qua những cấu trúc nào trước khi vào khoang khí trong lá?
Câu 3: Vì sao lớp bề mặt trao đổi cần mỏng, ẩm và có diện tích thích hợp?

c) Sản phẩm

HS rút ra kiến thức:

Khuếch tán khí: khí đi theo chênh lệch nồng độ qua bề mặt trao đổi (từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp).
Khí đi qua khí khổng để vào khoang khí trong thịt lá, rồi khuếch tán qua bề mặt trao đổi.
Bề mặt trao đổi thường mỏng, ẩm và có diện tích thích hợp: mỏng để khí đi nhanh, ẩm để khí hòa tan và khuếch tán, diện tích lớn để trao đổi được nhiều khí.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV hướng dẫn cách mở mô phỏng, yêu cầu HS quan sát từng phân tử di chuyển và phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp đôi.
Học sinh
HS mở mô phỏng cùng bạn, quan sát và đọc kĩ ba câu hỏi trên phiếu học tập.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, nhắc HS chú ý chiều di chuyển của phân tử so với mũi tên nồng độ, hỗ trợ cặp nào gặp khó khăn khi tải mô phỏng.
Học sinh
HS quan sát và ghi kết quả. Dự kiến: “Khí đi từ nơi nhiều sang nơi ít.” “Khí đi qua lỗ khí rồi vào khoang khí.” “Mỏng để khí đi nhanh, diện tích lớn để trao đổi nhiều.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 cặp trình bày đáp án câu 1 và câu 3, yêu cầu các cặp khác nhận xét. GV lưu ý: đây là chiều đi theo chênh lệch nồng độ, không phải ngẫu nhiên.
Học sinh
Đại diện cặp đôi trình bày, các cặp khác bổ sung. HS ghi đáp án đúng vào Phiếu học tập số 1.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt khái niệm: khuếch tán khí, khí khổng, bề mặt trao đổi và nhấn mạnh đặc điểm: “thường mỏng, ẩm và có diện tích thích hợp”. GV yêu cầu HS ghi phần Ghi nhớ vào vở.
Học sinh
HS ghi khái niệm vào vở và đối chiếu với đáp án của mình.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 8 phút

Khí khổng – cửa trao đổi khí ở lá

a) Mục tiêu

Nêu được khí khổng là cấu trúc ở lá tham gia trao đổi khí và thoát hơi nước; mô tả được sự mở, khép của khí khổng theo ánh sáng và độ ẩm.

b) Nội dung

HS làm việc theo nhóm 4 người. Nhóm dùng mô phỏng “Mẩu mặt dưới lá phóng to, lật ngửa trên giá” và “Khí khổng: hai tế bào hình hạt đậu quanh lỗ khí”, quan sát khí khổng trong hai điều kiện: có ánh sáng và tối hoặc thiếu nước. Nhóm trả lời các câu hỏi:

Câu 1: Mặt dưới lá có nhiều hay ít khí khổng?
Câu 2: Khí khổng mở và khép trong điều kiện nào?
Câu 3: Vì sao khí khổng có vai trò vừa trao đổi khí vừa thoát hơi nước?

c) Sản phẩm

HS rút ra kiến thức:

Mặt dưới lá có nhiều khí khổng.
Khí khổng mở khi có ánh sáng; khép khi tối hoặc thiếu nước.
Khí khổng là cấu trúc ở lá tham gia trao đổi khí và thoát hơi nước: khí $\mathrm{CO_2}$ và $\mathrm{O_2}$ đi qua khí khổng khi khí khổng mở; hơi nước cũng thoát qua lỗ này.
Khi khí khổng khép, sự trao đổi khí qua lỗ khí giảm.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chia nhóm 4 người, phát giấy A4 hoặc vở để nhóm vẽ sơ đồ mặt dưới lá và ghi kết quả quan sát. GV nêu nhiệm vụ và thời gian.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, phân công người điều khiển mô phỏng, người ghi chép và người trình bày.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn nhóm bật và tắt ánh sáng trong mô phỏng để quan sát sự thay đổi trạng thái khí khổng; nhắc nhóm so sánh kĩ hình dạng hai tế bào hình hạt đậu.
Học sinh
HS quan sát và thảo luận. Dự kiến: “Khi có ánh sáng, hai tế bào căng ra, lỗ mở.” “Khi tối, lỗ khép lại.” “Khí khổng vừa cho khí ra vào vừa cho hơi nước thoát ra.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời một nhóm trình bày câu 2, chọn một nhóm khác trình bày câu 3 và yêu cầu các nhóm còn lại phản biện nếu có ý khác.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày kết quả quan sát, các nhóm khác bổ sung hoặc đặt câu hỏi.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: khí khổng là cửa của lá, mở khi có ánh sáng để trao đổi khí và khép khi tối hoặc thiếu nước để hạn chế thoát hơi nước. GV liên hệ với khái niệm đã học ở hoạt động trước: khí đi qua khí khổng rồi khuếch tán qua bề mặt trao đổi.
Học sinh
HS ghi kết luận vào vở, nêu lại được khái niệm khí khổng bằng lời của mình.

Hoạt động 3.1: Luyện tập · 8 phút

Củng cố khái niệm qua trắc nghiệm và ghép đôi

a) Mục tiêu

Vận dụng được các khái niệm khuếch tán khí, khí khổng và bề mặt trao đổi để chọn đáp án đúng, ghép khái niệm với đặc điểm và nhận biết quan niệm sai.

b) Nội dung

HS làm việc cá nhân rồi kiểm tra chéo với bạn cùng bàn, hoàn thành các bài tập sau:

Bài 1 (trắc nghiệm): Trong bài này, khuếch tán khí có đặc điểm nào? A. chỉ có ở máy móc; B. khí đi theo chênh lệch nồng độ qua bề mặt trao đổi; C. mọi khí luôn chỉ đi một chiều bất kể điều kiện.
Bài 2 (trắc nghiệm): Trong bài này, khí khổng có đặc điểm nào? A. rễ cây chuyên hút muối; B. lỗ trên vỏ hạt không có tế bào điều khiển; C. cấu trúc ở lá tham gia trao đổi khí và thoát hơi nước.
Bài 3 (ghép khái niệm): Nối Khuếch tán khí, Khí khổng, Bề mặt trao đổi với đặc điểm tương ứng.
Bài 4 (đúng/sai): “Cây chỉ trao đổi khí ban ngày.”
Bài 5 (điền thuật ngữ): “thường mỏng, ẩm và có diện tích thích hợp” mô tả {{1}}.

c) Sản phẩm

Đáp án:

Bài 1: B. Khí đi theo chênh lệch nồng độ qua bề mặt trao đổi. Cây hô hấp cả ngày đêm nên vẫn trao đổi khí; dòng khí ròng tùy tương quan quang hợp và hô hấp.
Bài 2: C. Cấu trúc ở lá tham gia trao đổi khí và thoát hơi nước.
Bài 3: Khuếch tán khí – khí đi theo chênh lệch nồng độ qua bề mặt trao đổi; Khí khổng – cấu trúc ở lá tham gia trao đổi khí và thoát hơi nước; Bề mặt trao đổi – thường mỏng, ẩm và có diện tích thích hợp.
Bài 4: Sai. Cây hô hấp cả ngày đêm nên vẫn trao đổi khí; dòng khí ròng tùy tương quan quang hợp và hô hấp.
Bài 5: Bề mặt trao đổi (cần phân biệt với khuếch tán khí và khí khổng).

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu năm bài tập và nêu yêu cầu làm cá nhân trong 4 phút, sau đó kiểm tra chéo với bạn cùng bàn.
Học sinh
HS đọc đề, làm bài cá nhân vào vở.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV theo dõi, nhắc HS đọc kĩ đáp án B và C ở bài 1, 2; chú ý từ khóa “khí đi theo chênh lệch nồng độ” và “cấu trúc ở lá”.
Học sinh
HS làm bài và kiểm tra chéo. Dự kiến: “Bài 4 sai vì cây hô hấp cả ngày đêm.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên 3 HS trả lời bài 3, bài 4 và bài 5; yêu cầu HS giải thích vì sao chọn đáp án.
Học sinh
HS trình bày đáp án và lí do, các bạn nhận xét.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt đáp án, nhấn mạnh quan niệm sai “cây chỉ trao đổi khí ban ngày” và lưu ý: cây hô hấp liên tục, còn dòng khí ròng mới thay đổi theo ngày, đêm.
Học sinh
HS sửa lại bài làm của mình nếu sai và ghi chú vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập · 8 phút

Giải quyết tình huống ban ngày – ban đêm

a) Mục tiêu

Giải thích được vì sao cây hô hấp liên tục nhưng dòng khí ròng thay đổi theo ngày và đêm; bác bỏ được quan niệm sai bằng lập luận khoa học.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi, hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm:

Câu 1: Ban ngày cây có thể hấp thụ CO₂ ròng, ban đêm thải CO₂ ròng. Có mâu thuẫn cây hô hấp liên tục không? Hãy giải thích.
Câu 2: Một bạn khẳng định: “Cây chỉ trao đổi khí ban ngày.” Hãy bác bỏ bằng một lí do khoa học, chỉ ra một hệ quả của cách hiểu sai và viết lại kết luận đúng.

c) Sản phẩm

Đáp án và gợi ý chấm (chấm tay, quy đổi về điểm của câu):

Câu 1: Không có mâu thuẫn. Ban ngày quang hợp có thể dùng CO₂ nhiều hơn hô hấp tạo, nên cây hấp thụ CO₂ ròng; ban đêm quang hợp giảm hoặc ngừng, còn hô hấp vẫn tiếp tục nên cây thải CO₂ ròng. Cách chấm: 40% xác định đúng dữ kiện và quan hệ khoa học; 40% suy luận như mô hình trên; 20% kết luận và điều kiện.
Câu 2: Lí do đúng: cây hô hấp cả ngày đêm nên vẫn trao đổi khí; dòng khí ròng tùy tương quan quang hợp và hô hấp. Hệ quả của nhận định sai: bỏ qua lượng CO₂ do hô hấp thải ra vào ban đêm. Phát biểu sửa đúng: cây trao đổi khí cả ngày lẫn đêm, chỉ dòng khí ròng thay đổi theo ngày và đêm. Cách chấm: 40% lí do đúng; 30% hệ quả phù hợp; 30% phát biểu sửa đúng, không khẳng định quá mức.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV phát Phiếu học tập số 2, nêu yêu cầu: trình bày ngắn gọn, dùng đúng thuật ngữ đã học và tránh khẳng định quá mức.
Học sinh
HS đọc tình huống và nhận phiếu học tập, chia vai trong cặp: một bạn viết, một bạn kiểm tra lập luận.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, gợi ý: “Ban đêm cây còn quang hợp không? Nếu cây không hô hấp, các tế bào sống bằng gì?”.
Học sinh
HS thảo luận và viết câu trả lời. Dự kiến: “Ban đêm quang hợp ngừng nhưng hô hấp vẫn diễn ra nên CO₂ thải ra nhiều hơn.” “Nếu chỉ trao đổi khí ban ngày thì bỏ qua CO₂ thải ra ban đêm.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 cặp trình bày câu 1 và câu 2, yêu cầu các cặp khác nhận xét về mức độ khẳng định của kết luận.
Học sinh
Đại diện cặp đôi trình bày, các cặp khác góp ý và bổ sung.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt đáp án và nhấn mạnh: cây hô hấp liên tục; dòng khí ròng ban ngày và ban đêm khác nhau do tương quan giữa quang hợp và hô hấp. GV yêu cầu HS sửa lại câu trả lời trên phiếu.
Học sinh
HS sửa bài làm và ghi kết luận đúng vào phiếu học tập.

Hoạt động 4: Vận dụng · 7 phút

Vận dụng: Vì sao mang cá cần nước lưu thông?

a) Mục tiêu

Vận dụng được kiến thức về chênh lệch nồng độ và bề mặt trao đổi để giải thích hiện tượng trao đổi khí ở cá; nêu điều kiện, hạn chế của kết luận.

b) Nội dung

GV nêu tình huống thực tế: “Vì sao người ta phải sục khí hoặc thay nước thường xuyên trong bể cá cảnh? Vì sao mang cá cần tiếp xúc với nước lưu thông?” HS trả lời theo nhóm đôi, giải thích bằng khái niệm đã học và nêu một điều kiện hoặc hạn chế của lập luận.

c) Sản phẩm

Đáp án mẫu:

Nước lưu thông cung cấp oxygen hòa tan liên tục và mang CO₂ đi, giữ được chênh lệch nồng độ oxygen giữa nước và mang cá, nhờ đó khí khuếch tán qua bề mặt trao đổi (mang) hiệu quả.
Nước tù đọng: oxygen hòa tan giảm dần, chênh lệch nồng độ giảm, cá lấy được ít oxygen.
Hạn chế: không coi cá lấy oxygen bằng phân giải nước; cá lấy oxygen hòa tan trong nước qua bề mặt trao đổi là mang.
Cách chấm: 40% nêu đúng cơ chế; 40% áp dụng vào tình huống bể cá; 20% nêu điều kiện hoặc hạn chế.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu tình huống, yêu cầu HS trả lời trong 3 phút và nêu thêm một điều kiện hoặc hạn chế của lập luận.
Học sinh
HS đọc tình huống và suy nghĩ cùng bạn cùng bàn.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV gợi ý: “Hãy so sánh nồng độ oxygen trong nước lưu thông và trong nước tù đọng.”
Học sinh
HS thảo luận. Dự kiến: “Nước lưu thông luôn có oxygen mới nên chênh lệch lớn.” “Nước tù đọng thì oxygen giảm dần nên cá khó lấy oxygen.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 đến 3 cặp trình bày, yêu cầu HS nêu rõ dữ kiện khoa học được dùng.
Học sinh
HS trình bày, các bạn nhận xét về mức độ đầy đủ của lập luận.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: nước lưu thông giữ chênh lệch oxygen để trao đổi khí diễn ra thuận lợi; nhấn mạnh không coi cá lấy oxygen bằng phân giải nước. GV nhắc HS áp dụng lập luận tương tự với trao đổi khí ở cây.
Học sinh
HS ghi kết luận vào vở và tự đánh giá mức độ hoàn thành của mình.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Khuếch tán khí, khí khổng và bề mặt trao đổi
Họ và tên: ..................................... Lớp: .........
Quan sát mô phỏng “Ô cắt cho thấy khoang khí trong thịt lá” và “Phân tử CO₂ và O₂ đi qua khí khổng”, trả lời các câu hỏi:

Câu 1: Các phân tử $\mathrm{CO_2}$ và $\mathrm{O_2}$ di chuyển theo chiều nào so với chênh lệch nồng độ?
Câu 2: Khí đi qua những cấu trúc nào trước khi vào khoang khí trong lá?
Câu 3: Vì sao bề mặt trao đổi cần thường mỏng, ẩm và có diện tích thích hợp?
Ghép khái niệm với đặc điểm:
Khuếch tán khí – ..........................................
Khí khổng – ..........................................
Bề mặt trao đổi – ..........................................
Kết luận của em: ...................................................................

Phiếu học tập số 2

Giải quyết tình huống ban ngày – ban đêm
Họ và tên: ..................................... Lớp: .........

Câu 1: Ban ngày cây có thể hấp thụ CO₂ ròng, ban đêm thải CO₂ ròng. Có mâu thuẫn cây hô hấp liên tục không? Giải thích bằng quang hợp và hô hấp.
Câu 2: Một bạn khẳng định: “Cây chỉ trao đổi khí ban ngày.” Hãy:
Bác bỏ bằng một lí do khoa học.
Chỉ ra một hệ quả của cách hiểu sai.
Viết lại kết luận đúng, không khẳng định quá mức.
Bài làm:
...........................................................................................

Hướng dẫn về nhà

Vẽ sơ đồ ngắn mô tả đường đi của $\mathrm{CO_2}$ và $\mathrm{O_2}$ qua khí khổng và bề mặt trao đổi ở lá, ghi rõ chiều khuếch tán theo chênh lệch nồng độ.
Viết đoạn văn 5 đến 7 câu giải thích vì sao cây hô hấp liên tục nhưng dòng khí ròng ban ngày và ban đêm khác nhau; dùng đúng các thuật ngữ khuếch tán khí, khí khổng và bề mặt trao đổi.
Quan sát một cây trong nhà hoặc ngoài sân vào buổi sáng và buổi tối, ghi lại nhận xét về lá cây (ví dụ: lá có mở rộng, có ẩm không), liên hệ với khí khổng và sự trao đổi khí; chia sẻ kết quả trong tiết học sau.
Ôn lại mô phỏng trên NeoEdu, tự kiểm tra phần bài tập tương tác của Bài 28 và ghi lại các câu sai để hỏi lại GV.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.