Giáo án Đọc mở rộng trang 53 – Tập 2

Nhận diện được nhiệm vụ của bài đọc mở rộng: chọn và đọc độc lập, ghi nguồn đủ để người khác tìm được, phân biệt tìm thấy nhan đề với đã đọc.

GV đặt câu hỏi: Khi giới thiệu một cuốn sách với bạn, em cần nói những thông tin nào để bạn tìm được sách? Chỉ nhìn thấy tên sách trong thư viện đã được coi là đã đọc chưa? Vì sao? HS nhớ lại cách phân biệt người viết, người kể và nhân vật qua một truyện đã học, rồi ghi ra vở nhiệm vụ của hai tiết học.

Nhiệm vụ được ghi ra vở gồm bốn ý: (1) ghi nguồn gồm nhan đề, tác giả, nguồn tìm được và phạm vi đã đọc; (2) phân biệt người viết là người sáng tác, người kể là người trần thuật trong văn bản, nhân vật là người được kể về; (3) ghi nhật kí đọc có diễn biến hoặc ý chính, một chi tiết và suy nghĩ có lí giải; (4) không đánh đồng tìm thấy nhan đề với đã đọc.

Đọc hiểu hai hồ sơ đọc mẫu, tóm lược bằng lời riêng và giải thích được điểm khác nhau về cách thể hiện giữa truyện viễn tưởng và văn bản giới thiệu.

HS làm việc nhóm 4 (kĩ thuật khăn trải bàn). Mỗi nhóm đọc hồ sơ mẫu A (Cuộc chạm trán trên đại dương) và hồ sơ mẫu B (Dấu ấn Hồ Khanh) và hoàn thành Phiếu học tập số 1, trả lời các câu hỏi: (1) Hồ sơ nào kể về nhân vật hư cấu, hồ sơ nào giới thiệu người thật? (2) Cái lạ được giải thích dần qua những chi tiết nào trong hồ sơ A? (3) Trải nghiệm trong rừng và sự kiên trì của ông Hồ Khanh giúp việc tìm lối vào Sơn Đoòng như thế nào trong hồ sơ B? (4) Nhan đề của mỗi hồ sơ làm nổi bật điều gì?

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh gồm: hồ sơ A là truyện viễn tưởng có nhân vật hư cấu, bí ẩn được lí giải dần qua quan sát, nhan đề nhấn vào sự tò mò và quan sát; hồ sơ B là văn bản giới thiệu về người thật, thông tin về công việc và đóng góp được sắp xếp để làm rõ nhan đề, nhan đề nêu nhân vật cùng dấu ấn. Mỗi hồ sơ có một đoạn tóm lược bằng lời riêng, không sao chép nguyên văn.

Nêu được các thành phần của nhật kí đọc và giải thích vì sao nhật kí cần ghi đúng phạm vi đã đọc.

GV trình chiếu mẫu cách ghi nhật kí cho hồ sơ A gồm: tên tác phẩm và tác giả, phạm vi đã đọc, diễn biến hoặc ý chính, một chi tiết chính xác, suy nghĩ có lí giải. HS hoàn thành Phiếu học tập số 2 bằng cách viết nhật kí cho một văn bản tự chọn (hoặc hồ sơ A nếu chưa có văn bản riêng), đồng thời đánh dấu những thông tin không được phép ghi (ví dụ: đã đọc cả sách khi chỉ xem giới thiệu; số trang tạo cho có vẻ chính xác).

Phiếu học tập số 2 gồm: nhật kí có đủ năm thành phần (tác phẩm, tác giả, phạm vi đọc, diễn biến hoặc ý chính, một chi tiết kèm lí giải); đáp án trắc nghiệm đúng là phương án A: ghi đúng tác phẩm, tác giả, phạm vi đọc và chi tiết, vì nhật kí là bằng chứng của hành trình đọc thật.

Vận dụng được kiến thức về nhật kí, phân biệt dữ kiện với suy luận, ghép hồ sơ với chủ đề và nêu được một khác biệt về cách thể hiện giữa hai hồ sơ.

Bài tập 1 (đề): Chọn phương án đúng về nội dung nhật kí trung thực. Bài tập 2 (đề): Ghép hồ sơ A với chủ đề tò mò và quan sát mở đường khám phá; ghép hồ sơ B với chủ đề sự kiên trì và hiểu biết bản địa góp cho khám phá. Bài tập 3 (đề): Từ hai hồ sơ, nêu một khác biệt về cách thể hiện; nếu chỉ biết tóm lược, hãy ghi rõ giới hạn đó. HS có thể làm trên phiếu hoặc các bài tương tác trên NeoEdu.

Đáp án: Bài 1: A (ghi đúng tác phẩm, tác giả, phạm vi đọc và chi tiết). Bài 2: Cuộc chạm trán trên đại dương gắn với tò mò và quan sát mở đường khám phá; Dấu ấn Hồ Khanh gắn với sự kiên trì và hiểu biết bản địa góp cho khám phá. Bài 3: Gợi ý khác biệt: hồ sơ A kể về nhân vật hư cấu, bí ẩn được giải thích dần qua quan sát; hồ sơ B giới thiệu người thật, thông tin về công việc và đóng góp được trình bày theo trình tự để làm rõ nhan đề. Nếu chỉ dựa trên tóm lược, cần ghi: “Nhận xét này chỉ dựa trên phần tóm lược, chưa đọc toàn bộ văn bản.”

Vận dụng được cách ghi nguồn, nhật kí và câu hỏi mở để giới thiệu một văn bản cùng chủ đề; trao đổi bằng chứng và nhận xét bài nói của bạn.

HS chọn một văn bản cùng chủ đề ngoài danh sách đã học, ghi nguồn đủ (nhan đề, tác giả, nguồn có thể tìm, phạm vi đã đọc). HS viết một câu hỏi mở giúp hiểu sâu văn bản và dự kiến bằng chứng trả lời trong sách. Trong nhóm 4, mỗi HS giới thiệu văn bản đã đọc trong 90 giây: tên, tác giả, phạm vi đã đọc, một chi tiết hấp dẫn, lí do lựa chọn; bạn nghe đặt một câu hỏi và nhận xét dựa trên chi tiết. Sản phẩm nộp về nhà: nhật kí đọc hoàn chỉnh, gồm diễn biến hoặc ý chính, một chi tiết và suy nghĩ có lí giải.

Bài giới thiệu 90 giây đúng thông tin nguồn và phạm vi đọc, có một chi tiết và lí do lựa chọn; câu trả lời cho câu hỏi của người nghe dựa trên chi tiết trong văn bản; nhận xét của bạn nêu rõ điểm đúng và điều cần làm rõ. Nhật kí nộp về nhà có đủ năm thành phần, không chỉ nộp kế hoạch đọc.