Giáo án Ôn tập học kì 1 – Phiếu học tập số 2

Huy động trải nghiệm của HS và dẫn dắt vào nội dung ôn tập về trách nhiệm với tài sản chung.

GV chiếu câu hỏi: “Em đã bao giờ thấy sách, bàn ghế hay đồ dùng chung trong lớp bị hỏng hoặc bẩn mà không ai nhận trách nhiệm chưa? Lúc đó em đã làm gì?”. HS suy nghĩ 1 phút rồi chia sẻ với bạn bên cạnh.

Khoảng 3–4 ý chia sẻ của HS, ví dụ: “Em báo cô giáo ngay”, “Em lau bàn cùng bạn”, “Em thấy nên nhặt sách lên kệ”. Qua đó HS hiểu việc giữ đồ dùng chung là trách nhiệm của mỗi người.

Xác định được dạng văn bản, mạch ý, chi tiết tiêu biểu và ý chính của ngữ liệu mới.

HS đọc ngữ liệu “Buổi tổng vệ sinh…” và làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1:

• Câu 1: Ngữ liệu được viết theo dạng nào? (truyện, thơ, nghị luận hay văn bản thông tin?)
• Câu 2: Sắp xếp các sự việc theo mạch ý.
• Câu 3: Nêu một chi tiết cho thấy thái độ của An và một chi tiết cho thấy thái độ của cô phụ trách.
• Câu 4: Ý chính của ngữ liệu là gì?

• Dạng văn bản: truyện (có nhân vật An, có sự việc diễn ra theo thời gian: buổi tổng vệ sinh, sách rơi, An mang sách đến cô, cuối buổi An hiểu ra điều mới).
• Mạch ý: An tìm thấy sách ướt → An báo cô và cùng xử lí sách → An hiểu trách nhiệm chung.
• Chi tiết: “An mang sách tới cô phụ trách, nói rõ mình tìm thấy ở đâu” và “An ở lại sắp sách sang chỗ khô”.
• Ý chính: trách nhiệm với tài sản chung; việc giữ đồ dùng chung bắt đầu từ lúc không coi nó là chuyện của người khác.

Nhận biết được chủ ngữ, vị ngữ và phân biệt được câu có đủ thành phần chính với cụm từ chưa thành câu.

GV chiếu ngữ liệu riêng để ôn tiếng Việt (không thuộc văn bản đọc):

• “Hai bạn nhỏ trong lớp đang đọc sách.”
• “Những con chim trên cành hót vang.”
• “Trong khu vườn yên tĩnh.”
• “Bầy cá nhỏ đang bơi.”
  Nhiệm vụ: Xác định chủ ngữ và vị ngữ của câu 1 và câu 4; cho biết câu nào có đủ thành phần chính; giải thích vì sao cụm còn lại không phải là câu đủ thành phần.

• “Hai bạn nhỏ trong lớp đang đọc sách”: chủ ngữ là “Hai bạn nhỏ trong lớp”, vị ngữ là “đang đọc sách”.
• “Bầy cá nhỏ đang bơi”: chủ ngữ là “Bầy cá nhỏ”, vị ngữ là “đang bơi”.
• Câu có đủ thành phần chính: “Những con chim trên cành hót vang.” (chủ ngữ là “Những con chim trên cành”, vị ngữ là “hót vang”).
• “Trong khu vườn yên tĩnh.” chỉ có trạng ngữ, thiếu chủ ngữ và vị ngữ nên không phải là câu đủ thành phần chính.

Vận dụng kiến thức đã ôn để làm các bài tập trắc nghiệm, tự kiểm tra đáp án và sửa lỗi sai.

HS làm bài tập 2 đến bài tập 8 trong Phiếu học tập số 2 (làm cá nhân 6 phút, sau đó đối chiếu theo cặp). GV hướng dẫn HS có thể kiểm tra thêm bằng bài tập tương tác trên NeoEdu nếu còn thời gian.
Đề bài tóm tắt:

• Bài 2: Ngữ liệu được viết theo dạng nào? A. truyện; B. thơ bốn chữ; C. nghị luận; D. văn bản thông tin.
• Bài 3: Ý chính phù hợp nhất là gì? A. chỉ cổ vũ thắng thua; B. chỉ giới thiệu một món hàng; C. phủ nhận việc lắng nghe người khác; D. trách nhiệm với tài sản chung.
• Bài 4: Chi tiết nào có trong ngữ liệu? A. một cuộc thi bơi trong hồ; B. một bữa tiệc sinh nhật không được nhắc; C. An báo tình trạng cuốn sách cho cô; D. một chuyến bay sang châu Âu.
• Bài 5: Sắp xếp các ý theo trình tự của ngữ liệu.
• Bài 6: Chủ ngữ của “Hai bạn nhỏ trong lớp đang đọc sách” là: A. đang đọc sách; B. Hai bạn nhỏ trong lớp; C. trong lớp; D. sách.
• Bài 7: Câu nào có đủ thành phần chính? A. Những con chim trên cành.; B. Trong khu vườn yên tĩnh.; C. Những con chim trên cành hót vang.; D. Bằng đôi cánh nhỏ.
• Bài 8: “Bầy cá nhỏ đang bơi” có vị ngữ là ……….

Đáp án:

• Bài 2: A (truyện), vì có nhân vật và diễn biến sự việc.
• Bài 3: D (trách nhiệm với tài sản chung), vì các câu trong ngữ liệu đều xoay quanh việc An nhận trách nhiệm với cuốn sách chung.
• Bài 4: C (An báo tình trạng cuốn sách cho cô), là chi tiết trực tiếp có trong ngữ liệu.
• Bài 5: An tìm thấy sách ướt → An báo cô và cùng xử lí → An hiểu trách nhiệm chung.
• Bài 6: B (Hai bạn nhỏ trong lớp), là cụm danh từ nêu người thực hiện hành động.
• Bài 7: C (Những con chim trên cành hót vang.), vì có chủ ngữ và vị ngữ “hót vang”.
• Bài 8: đang bơi, nói về hoạt động của bầy cá.

Viết được đoạn văn 5–7 câu phân biệt điều văn bản nói với suy luận riêng của bản thân, có căn cứ rõ ràng.

GV nêu yêu cầu bài 9 và 10:

• Bài 9: Chọn một chi tiết cho thấy chủ đề “trách nhiệm với tài sản chung” và giải thích chi tiết đó.
• Bài 10: Viết đoạn 5–7 câu phân biệt điều văn bản nói với suy luận riêng của em. Nêu một dữ kiện rõ ràng, sau đó đưa nhận xét có dấu hiệu suy luận như “em nghĩ”, kèm căn cứ.
  Gợi ý liên hệ thực tế: em rút ra điều gì cho ý thức giữ gìn đồ dùng chung ở lớp mình?

Đoạn văn tham khảo (hướng dẫn, không phải đáp án bắt buộc):
“Văn bản kể rằng An thấy cuốn sách ướt dưới chân kệ và mang đến cô phụ trách để báo tình trạng. Đó là dữ kiện có trong ngữ liệu. Theo em, An làm như vậy vì bạn đã coi việc giữ đồ dùng chung là trách nhiệm của mình. Đây là suy luận của em, dựa trên việc An không đặt sách lên kệ cho xong mà ở lại sắp sách sang chỗ khô. Từ đó em thấy việc giữ gìn tài sản chung cần bắt đầu từ ý thức của mỗi người.”
Tiêu chí chấm: phân biệt đúng dữ kiện và suy luận (4 điểm); có căn cứ từ ngữ liệu (4 điểm); diễn đạt mạch lạc, đúng chính tả (2 điểm).