Hoạt động 1: Mở đầu · 8 phút
Ai đứng đầu bộ máy khi vua đã nhường ngôi?
a) Mục tiêu
Huy động hiểu biết ban đầu của HS về việc vua nhường ngôi và xác định vấn đề học tập: nhà Trần tổ chức bộ máy nhà nước như thế nào, vì sao có chức Thái thượng hoàng.
b) Nội dung
HS đọc tình huống ngắn do GV trình chiếu: “Vua Trần nhường ngôi cho con nhưng vẫn cùng bàn việc nước.” GV đặt câu hỏi: (1) Theo em, vua đã nhường ngôi còn có thể tham gia việc nước không? (2) Nếu có, vị trí đó được gọi là gì và có quyền hạn ra sao? (3) Việc này có ảnh hưởng gì đến cách tổ chức triều đình?
c) Sản phẩm
Dự đoán ban đầu của HS và câu hỏi nêu vấn đề ghi trên bảng: “Nhà Trần tổ chức bộ máy nhà nước như thế nào và vai trò của Thái thượng hoàng ra sao?” Kết quả cần đạt: HS hiểu chức Thái thượng hoàng là vị trí của vua đã nhường ngôi nhưng vẫn có vai trò trong việc nước, và cả lớp thống nhất đây là câu hỏi dẫn dắt cả bài.
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV trình chiếu tình huống, nêu ba câu hỏi và yêu cầu HS suy nghĩ 1 phút, không cần trả lời đúng ngay.
Học sinh
HS đọc tình huống, suy nghĩ và ghi dự đoán cá nhân ra nháp.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV mời 2–3 HS chia sẻ dự đoán; ghi nhanh các ý lên bảng, không chốt đúng sai.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Vua vẫn có thể bàn việc nước.” “Chức đó là Thái thượng hoàng.” “Triều đình vẫn có vua đứng đầu nên vẫn cùng quản lí đất nước.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV tổng hợp các dự đoán, nhấn mạnh những điểm HS cần kiểm chứng trong bài học.
Học sinh
HS lắng nghe, ghi các ý cần tìm hiểu vào vở.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Đây là vấn đề về tổ chức nhà nước thời Trần; cả lớp sẽ tìm hiểu bộ máy, các chính sách và đời sống thời kì này.
Học sinh
HS ghi tên bài và câu hỏi dẫn dắt vào vở.