Giáo án Lịch sử và Địa lí 7
Lịch sử và Địa líLớp 7Phần 8. Địa lí · Chương 1: Châu Âu

Giáo án Bài 4. Liên minh châu Âu

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được EU là liên kết khu vực có thị trường chung và các thể chế hợp tác, không đồng nghĩa với toàn châu Âu.
  • Nêu được mốc 1993: EU chính thức hình thành trên cơ sở các cộng đồng trước đó.
  • Giải thích được thị trường chung là không gian liên kết kinh tế, trong đó hàng hóa, dịch vụ, vốn và con người lưu chuyển theo quy định.
  • Giải thích được euro là đồng tiền chung của một nhóm nước, và không phải mọi nước EU đều dùng euro.
  • Phân biệt được ba nhóm: toàn châu Âu, thành viên EU, nước dùng euro; vận dụng được để nhận định đúng hoặc sai về phạm vi.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS chủ động đọc thông tin trong bài, tự đối chiếu nội dung với phiếu học tập và ghi lại kiến thức trọng tâm vào vở.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi và nhóm, trao đổi, thống nhất đáp án, trình bày ý kiến rõ ràng, lắng nghe và phản biện có căn cứ.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đọc tình huống, tách dữ kiện khỏi suy luận, đưa ra kết luận có căn cứ và đề xuất cách kiểm tra thông tin từ nguồn chính thức.

b) Năng lực đặc thù

  • Nhận thức khoa học lịch sử và địa lí: HS nhận biết EU là tổ chức liên kết khu vực, phân biệt phạm vi địa lí châu Âu với phạm vi thành viên EU và nhóm nước dùng euro.
  • Tìm hiểu lịch sử và địa lí: HS khai thác thông tin trong bài học, sơ đồ, thẻ khái niệm và tình huống để rút ra mốc thời gian 1993, các khái niệm thị trường chung, euro.
  • Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: HS sửa cách hiểu sai, lập bảng so sánh ba nhóm và giải quyết các tình huống về số liệu thành viên EU theo mốc thời gian và nguồn chính thức.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực hoàn thành phiếu học tập, tham gia đầy đủ các hoạt động nhóm và bài tập về nhà.
  • Trách nhiệm: HS nêu rõ mốc năm và nguồn thông tin khi trình bày số liệu, không đưa ra nhận định khi chưa có căn cứ.
  • Trung thực: HS không lấy số liệu cũ làm hiện tại, ghi nhận đúng những gì tài liệu cho phép và chỉ ra chỗ chưa chắc chắn.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Bản đồ châu Âu treo bảng (hoặc chiếu trên màn hình), đánh dấu vị trí các nước để minh họa phạm vi địa lí.
  • Bộ thẻ khái niệm: EU; 1993; Thị trường chung; Euro; toàn châu Âu; thành viên EU; nước dùng euro; và bộ thẻ mô tả tương ứng (mỗi nhóm một bộ).
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho từng nhóm hoặc chiếu lên bảng).
  • Máy chiếu hoặc bảng phụ ghi sẵn tình huống ở hoạt động vận dụng.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/7/history_geo/dia-li-bai-4-lien-minh-chau-au (GV cho HS xem phần ví dụ và kiểm tra nhanh bài tập tương tác khi chốt kiến thức).

2. Học sinh

  • SGK Lịch sử và Địa lí 7 (Kết nối tri thức với cuộc sống), vở ghi, bút màu, bút chì.
  • Giấy A4 hoặc giấy nháp để ghi đáp án nhóm, thước kẻ để kẻ bảng so sánh trong vở.
  • Thiết bị kết nối internet (nếu có) để truy cập trang bài học NeoEdu theo hướng dẫn của GV.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Đặt câu hỏi về phạm vi châu Âu và EU

a) Mục tiêu

Huy động hiểu biết ban đầu của HS, nhận ra rằng châu Âu, EU và nhóm nước dùng euro có thể không trùng nhau, từ đó xác định vấn đề cần tìm hiểu trong bài.

b) Nội dung

GV đưa lên bảng hai câu hỏi: (1) “Mọi nước ở châu Âu có phải là thành viên EU không?”; (2) “Mọi nước thuộc EU có dùng đồng euro không?”. HS suy nghĩ cá nhân khoảng 1 phút, sau đó giơ tay hoặc viết nhanh đáp án vào vở nháp.

c) Sản phẩm

HS nêu được dự đoán ban đầu và nhận ra vấn đề: EU không đồng nghĩa với châu Âu; phạm vi thành viên EU và nhóm nước dùng euro cần được kiểm tra riêng. Từ đó HS xác định nhiệm vụ: tìm hiểu EU là gì, mốc 1993, thị trường chung, euro và cách phân biệt ba nhóm.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu hai câu hỏi lên bảng, yêu cầu HS suy nghĩ cá nhân trong khoảng 1 phút, không cần giải thích dài.

    Học sinh

    HS đọc câu hỏi, suy nghĩ và viết nhanh đáp án dự kiến (Có/Không/Chưa chắc) vào vở nháp.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV quan sát, gợi ý để HS nghĩ đến khác biệt giữa vị trí địa lí và tư cách thành viên của một tổ chức.

    Học sinh

    HS tự suy nghĩ, một số HS có thể viết: “Có nước châu Âu không thuộc EU”, “Có lẽ nước nào là thành viên EU thì dùng euro”.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 đến 3 HS trình bày dự đoán, ghi nhanh các ý lên bảng ở hai cột “Đúng”, “Chưa chắc”.

    Học sinh

    HS trình bày: “Em nghĩ mọi nước châu Âu đều thuộc EU” hoặc “Em nghĩ nước nào thuộc EU thì đều dùng euro”; các bạn khác nhận xét.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét, nêu vấn đề bài học: EU không đồng nghĩa châu Âu; ba nhóm (toàn châu Âu, thành viên EU, nước dùng euro) cần được phân biệt. GV ghi tên bài “Liên minh châu Âu” lên bảng.

    Học sinh

    HS ghi tên bài và nhiệm vụ học tập vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Tìm hiểu EU, mốc 1993 và thị trường chung

a) Mục tiêu

HS nêu được EU là liên kết khu vực có thị trường chung và thể chế hợp tác; nêu được mốc 1993 và giải thích được thị trường chung là không gian liên kết kinh tế theo quy định.

b) Nội dung

HS làm việc theo nhóm 4 bằng kĩ thuật khăn trải bàn: ở giữa khăn ghi “EU”; xung quanh ghi bốn ý: liên kết khu vực, không phải toàn châu Âu; mốc 1993; thị trường chung; các cơ chế lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, vốn, con người. Nhiệm vụ: đọc mục Kiến thức và mối liên hệ trong SGK, sau đó ghép thẻ khái niệm (EU; 1993; Thị trường chung) với thẻ mô tả tương ứng; giải thích bằng một câu ngắn vì sao EU không phải toàn châu Âu. Câu hỏi GV đặt ra: (a) EU là gì? (b) Mốc 1993 có ý nghĩa gì? (c) Thị trường chung gồm những yếu tố nào lưu chuyển theo quy định?

c) Sản phẩm

Nhóm hoàn thành khăn trải bàn với nội dung: EU là liên kết khu vực có thị trường chung và các thể chế hợp tác, không phải toàn châu Âu; EU chính thức hình thành năm 1993 trên cơ sở các cộng đồng trước đó; thị trường chung là không gian liên kết kinh tế, trong đó hàng hóa, dịch vụ, vốn và con người lưu chuyển theo quy định. Mỗi HS ghi lại các nội dung này vào vở.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chia lớp thành các nhóm 4, phát khăn trải bàn (hoặc tờ giấy A3 kẻ sẵn) và bộ thẻ khái niệm. Nêu rõ thời gian 8 phút và yêu cầu sản phẩm nhóm.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, phân công người đọc SGK, người ghi, người đọc thẻ, người trình bày.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh các nhóm, hỏi gợi mở: “Vì sao nói EU không đồng nghĩa với toàn châu Âu?”; “Thị trường chung khác với một quốc gia thống nhất ở điểm nào?”.

    Học sinh

    HS đọc mục Kiến thức và mối liên hệ, ghép thẻ, thảo luận. Dự kiến HS trả lời: “EU là tổ chức, còn châu Âu là phạm vi địa lí”; “Thị trường chung là hợp tác có quy định, các nước vẫn có nhà nước riêng”.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 nhóm trình bày khăn trải bàn, các nhóm khác bổ sung hoặc đặt câu hỏi phản biện.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày: “EU là liên kết khu vực có thị trường chung; mốc 1993 là thời điểm EU chính thức hình thành; thị trường chung là không gian liên kết kinh tế theo quy định”. Nhóm khác nhận xét: “Cần nói rõ hàng hóa, dịch vụ, vốn, con người đều lưu chuyển theo quy định”.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: EU là liên kết khu vực, có thị trường chung và thể chế hợp tác, không phải toàn châu Âu; mốc 1993 đánh dấu EU chính thức hình thành trên cơ sở các cộng đồng trước đó; thị trường chung là không gian liên kết kinh tế theo quy định. GV nhấn mạnh: hợp tác có quy định khác với hợp nhất thành một quốc gia.

    Học sinh

    HS ghi kết luận vào vở, tự kiểm tra lại phần ghi của nhóm mình.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Phân biệt toàn châu Âu, thành viên EU và nước dùng euro

a) Mục tiêu

HS giải thích được euro là đồng tiền chung của một nhóm nước; phân biệt được ba nhóm toàn châu Âu, thành viên EU, nước dùng euro; sửa được cách hiểu cho rằng ba nhóm luôn trùng nhau.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi, hoàn thành Phiếu học tập số 1 gồm: (1) ghi nội dung của ba nhóm; (2) trả lời câu hỏi: “Một bạn coi ba nhóm luôn trùng nhau. Em sửa lại cách hiểu này như thế nào và cần thông tin gì khi lập bảng so sánh?”; (3) lập bảng so sánh năm nội dung theo tiêu chí và nguồn chính thức. Đồng thời HS đọc mục Giải thích, phương pháp và giới hạn để biết cần ghi rõ mốc năm và kiểm tra nguồn thể chế.

c) Sản phẩm

Phiếu học tập số 1 hoàn thành với nội dung: Ba nhóm không trùng hoàn toàn. Châu Âu là phạm vi địa lí; EU là tổ chức thành viên; euro là đồng tiền một nhóm nước sử dụng. Không phải mọi nước EU dùng euro và không phải mọi nước dùng euro đều có quan hệ thành viên giống nhau. Bảng so sánh gồm năm nội dung, mỗi nội dung có tiêu chí và nguồn chính thức để kiểm tra; khi lập bảng phải ghi mốc năm, không lấy số cũ làm hiện tại.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 1, chiếu câu hỏi tình huống lên bảng, yêu cầu HS làm việc theo cặp đôi trong 8 phút.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc tình huống “Một bạn coi ba nhóm luôn trùng nhau” và xác định nhiệm vụ.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV hỏi: “Nếu một nước ở châu Âu không là thành viên EU thì có thể dùng euro không?”; nhắc HS đối chiếu mục Kiến thức để có căn cứ.

    Học sinh

    HS thảo luận và điền phiếu. Dự kiến HS trả lời: “Vẫn có thể không thuộc EU; châu Âu là vị trí, EU là tổ chức”; “Nước EU không nhất thiết dùng euro”.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 cặp trình bày phần sửa cách hiểu và bảng so sánh; GV hỏi thêm: “Vì sao cần ghi mốc năm khi nêu số thành viên?”.

    Học sinh

    Cặp trình bày: “Ba nhóm không trùng hoàn toàn; cần ghi mốc năm và nguồn chính thức để tránh dùng số cũ làm hiện tại”. Cặp khác bổ sung về tiêu chí đưa vào bảng.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: euro là đồng tiền chung của một nhóm nước, không phải mọi nước EU đều dùng; ba nhóm khác nhau về tiêu chí. GV nhấn mạnh yêu cầu khi nêu số liệu: ghi rõ năm và kiểm tra nguồn chính thức. GV có thể mở trang NeoEdu để HS đối chiếu phần ví dụ.

    Học sinh

    HS hoàn thiện bảng so sánh trong vở và ghi kết luận: “Ba nhóm không trùng nhau; cần kiểm tra nguồn và mốc năm trước khi kết luận”.

Hoạt động 3: Luyện tập · 10 phút

Củng cố khái niệm qua bài tập ghép và trắc nghiệm

a) Mục tiêu

Củng cố kiến thức về EU, mốc 1993, thị trường chung, euro và phạm vi ba nhóm; rèn kĩ năng kiểm tra từng liên hệ, không hiểu mũi tên là quan hệ nguyên nhân.

b) Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 theo cặp đôi, gồm các bài: (1) ghép đối tượng với mô tả; (2) chọn mô tả phù hợp với “EU”; (3) chọn đúng hai cặp liên hệ; (4) kiểm tra từng liên hệ, đánh Đ/S và sửa ý sai; (8) chọn nhận định tránh nhầm phạm vi EU. Đề và đáp án ghi trong phần worksheets. Nếu còn thời gian, GV cho HS làm thêm bài tương tác trên trang NeoEdu.

c) Sản phẩm

Đáp án: Bài 1: EU – Liên kết khu vực, không phải toàn châu Âu; 1993 – EU chính thức hình thành; Thị trường chung – Không gian liên kết kinh tế theo quy định; Euro – Đồng tiền chung của một nhóm nước. Bài 2: B. Bài 3: B và D (Thị trường chung – Không gian liên kết kinh tế theo quy định; Euro – Đồng tiền chung của một nhóm nước). Bài 4: a) Đ; b) S, sửa thành “1993: EU chính thức hình thành”; c) S, sửa thành “Thị trường chung: Không gian liên kết kinh tế theo quy định”; d) Đ. Bài 8: A (có nước châu Âu không thuộc EU).

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 2, nêu yêu cầu: làm trong 6 đến 7 phút, ghi rõ lí do cho mỗi đáp án của bài 4.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc từng câu hỏi, xác định yêu cầu.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, nhắc HS nhớ lại mục Ghi nhớ khi làm bài 4; hỏi: “Mũi tên trong bài 4 có phải là quan hệ nguyên nhân không?”.

    Học sinh

    HS làm bài. Dự kiến HS trả lời bài 4: “Ý b sai vì 1993 gắn với EU chính thức hình thành”; “Ý c sai vì thị trường chung gắn với không gian liên kết kinh tế”.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV gọi ngẫu nhiên 3 HS trình bày đáp án các bài 1, 3 và 4; các HS khác nhận xét.

    Học sinh

    HS trình bày: “Bài 3 chọn B và D vì hai cặp này đúng”; “Bài 4: a đúng, d đúng, b và c sai, sửa lại như sau…”.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt đáp án, nhấn mạnh: mỗi liên hệ phải được kiểm tra riêng; EU không đồng nhất với châu Âu về phạm vi địa lí. GV ghi nhanh lên bảng phần Ghi nhớ của bài.

    Học sinh

    HS đối chiếu đáp án, sửa lỗi trong phiếu và ghi kết luận vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 6 phút

Đọc tình huống, phân biệt dữ kiện và suy luận

a) Mục tiêu

HS đọc tình huống, phân biệt được dữ kiện với suy luận và trình bày kết luận có căn cứ về phạm vi và số liệu liên quan đến EU.

b) Nội dung

GV trình chiếu tình huống giả định: “Một bài viết ghi: (1) Nước A nằm ở châu Âu. (2) Nước A dùng euro. (3) Vì vậy nước A chắc chắn là thành viên EU. (4) Mọi nước châu Âu đều hưởng lợi từ EU.” Nhiệm vụ: đánh dấu câu nào là dữ kiện, câu nào là suy luận; chỉ ra suy luận nào chưa có căn cứ; nêu kết luận có căn cứ và cách kiểm tra từ nguồn chính thức. Có thể giao phần này về nhà nếu hết giờ.

c) Sản phẩm

Dữ kiện: (1) là vị trí địa lí, (2) là thông tin về đồng tiền cần kiểm tra. Suy luận: (3) chưa có căn cứ, vì dùng euro không đồng nghĩa với thành viên EU, và ngược lại (không phải mọi nước EU đều dùng euro); (4) là nhận định khái quát, chưa có căn cứ. Kết luận có căn cứ: không thể khẳng định nước A là thành viên EU chỉ từ hai dữ kiện trên; cần kiểm tra danh sách thành viên tại thời điểm cần so sánh trên nguồn chính thức và ghi rõ mốc năm.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu tình huống, nêu ba nhiệm vụ: phân loại dữ kiện và suy luận; chỉ ra suy luận chưa có căn cứ; nêu kết luận có căn cứ.

    Học sinh

    HS đọc tình huống và ghi nhiệm vụ vào vở.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV gợi ý: “Câu nào có thể kiểm chứng trực tiếp? Câu nào là kết luận từ nhiều thông tin?”.

    Học sinh

    HS làm cá nhân 2 phút, sau đó trao đổi nhanh với bạn cùng bàn. Dự kiến HS trả lời: “(1) và (2) là dữ kiện; (3) và (4) là suy luận”.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS trình bày kết luận và cách kiểm tra; khuyến khích HS nói được “cần ghi mốc năm và kiểm tra nguồn chính thức”.

    Học sinh

    HS trình bày: “Không thể kết luận nước A là thành viên EU chỉ từ dữ kiện đã cho; cần kiểm tra danh sách thành viên trên nguồn chính thức”.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: dữ kiện là thông tin có thể kiểm chứng; suy luận cần căn cứ đầy đủ. Khi nêu số liệu về EU phải ghi mốc năm và nguồn; không dùng số cũ làm hiện tại. GV nhắc HS hoàn thiện câu trả lời vào vở.

    Học sinh

    HS ghi kết luận và cách kiểm tra vào vở, nêu lại nguyên tắc vận dụng.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Làm việc theo cặp đôi trong 8 phút.

  • Câu 1: Ghi nội dung của ba nhóm: toàn châu Âu; thành viên EU; nước dùng euro.
  • Câu 2: Một bạn coi ba nhóm luôn trùng nhau. Em sửa lại cách hiểu này như thế nào?
  • Câu 3: Cần thông tin gì khi lập bảng so sánh? Gợi ý các tiêu chí: phạm vi địa lí, tư cách thành viên, đồng tiền sử dụng, mốc năm, nguồn chính thức.
  • Câu 4: Điền bảng so sánh năm nội dung theo tiêu chí và nguồn chính thức (ghi rõ mốc năm khi nêu số liệu).
  • Câu 5: Vì sao không lấy số liệu cũ làm hiện tại?

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Ghép mỗi đối tượng với mô tả phù hợp.

  • EU – Liên kết khu vực, không phải toàn châu Âu
  • 1993 – EU chính thức hình thành
  • Thị trường chung – Không gian liên kết kinh tế theo quy định
  • Euro – Đồng tiền chung của một nhóm nước

Bài 2. Mô tả nào phù hợp với “EU”?
A. EU chính thức hình thành
B. Liên kết khu vực, không phải toàn châu Âu
C. Không gian liên kết kinh tế theo quy định
D. Đồng tiền chung của một nhóm nước

Bài 3. Chọn đúng hai cặp liên hệ phù hợp.
A. EU — EU chính thức hình thành
B. Thị trường chung — Không gian liên kết kinh tế theo quy định
C. 1993 — Liên kết khu vực, không phải toàn châu Âu
D. Euro — Đồng tiền chung của một nhóm nước

Bài 4. Kiểm tra từng liên hệ, đánh Đ hoặc S và sửa ý sai nếu có.
a) EU: Liên kết khu vực, không phải toàn châu Âu.
b) 1993: Không gian liên kết kinh tế theo quy định.
c) Thị trường chung: EU chính thức hình thành.
d) Euro: Đồng tiền chung của một nhóm nước.

Bài 8. Nhận định nào tránh nhầm phạm vi EU?
A. Có nước châu Âu không thuộc EU
B. Mọi nước châu Âu đều là thành viên EU
C. Mọi nước EU đều dùng đồng euro
D. Thành viên EU và Schengen luôn trùng nhau

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện bảng so sánh ba nhóm (toàn châu Âu, thành viên EU, nước dùng euro) trong vở, ghi rõ tiêu chí và mốc năm.
  • Đọc lại mục Kiến thức và mối liên hệ, học thuộc bốn khái niệm trong phần Ghi nhớ: EU, 1993, thị trường chung, euro.
  • Viết đoạn văn ngắn (5 đến 7 câu) giải thích vì sao EU không đồng nghĩa với châu Âu và vì sao không phải mọi nước EU đều dùng euro.
  • Tự kiểm tra trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/7/history_geo/dia-li-bai-4-lien-minh-chau-au) phần bài tập tương tác; ghi lại câu sai và sửa lại.
  • Khi gặp một tài liệu có ghi số thành viên EU, hãy ghi rõ năm của tài liệu đó và đối chiếu với nguồn chính thức trước khi kết luận.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.