Giáo án Phòng, chống tệ nạn xã hội

Huy động kiến thức nền và xác định vấn đề bài học: nhận ra những dấu hiệu bất thường trong lời rủ rê, làm nảy sinh nhu cầu tìm hiểu cách phòng ngừa tệ nạn xã hội.

GV chiếu hai tin nhắn giả định: (1) “Chơi dự đoán trận này, nạp ít thôi, lần đầu mình chắc thắng, nhớ đừng nói với gia đình nhé.” (2) “Mình có gói hàng lạ, cậu giữ hộ một lúc, không ai biết đâu.” HS làm việc cá nhân trong 1 phút, sau đó trả lời câu hỏi: “Em thấy điều gì đáng lo ngại trong hai tin nhắn này? Nếu được rủ như vậy, em sẽ phản ứng thế nào?”

HS nêu được ít nhất ba dấu hiệu: có tiền cược; lời hứa chắc thắng hoặc lợi nhanh; yêu cầu giấu gia đình hoặc giữ kín; gói hàng không rõ nguồn. HS nêu được phản ứng ban đầu là không tham gia và không giữ bí mật với người lớn đáng tin. GV ghi tên vấn đề bài học lên bảng: “Phòng, chống tệ nạn xã hội”.

Nêu được khái niệm tệ nạn xã hội; nhận biết các dấu hiệu rủi ro của lời rủ rê; phân biệt hành vi nguy cơ với kết luận pháp lí và thái độ không miệt thị người cần hỗ trợ.

HS làm việc nhóm 4 người theo kĩ thuật khăn trải bàn, đọc mục “Hiểu bản chất và phân biệt” và “Từ nhận biết đến cách thực hiện” trong sách. Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1 gồm hai nhiệm vụ: (a) Điền các dấu hiệu rủi ro vào ô trung tâm và nêu lí do; (b) Trả lời câu hỏi: “Vì sao không nên nói mọi trò chơi đều là cờ bạc? Vì sao không miệt thị người đang cần hỗ trợ?”.

Khái niệm: tệ nạn xã hội là hành vi lệch chuẩn, vi phạm pháp luật gây hại cho cá nhân, gia đình, cộng đồng, ví dụ cờ bạc trái phép, ma túy.
Dấu hiệu rủi ro: rủ có tiền cược; chất không rõ nguồn; lời hứa lợi nhanh hoặc chắc thắng; yêu cầu giấu gia đình.
Phân biệt: hành vi nguy cơ chỉ là dấu hiệu cảnh báo, không phải kết luận pháp lí; không phải trò chơi nào cũng là cờ bạc; không miệt thị người cần hỗ trợ mà cần giúp đỡ, khuyên nhủ đúng cách.

Vận dụng được cách từ chối rõ, rời nơi nguy cơ và báo người lớn đáng tin; giải thích được vì sao không thử chất lạ, không giữ hộ gói hàng đáng nghi và không tự điều tra nhóm lôi kéo.

GV nêu tình huống của Tâm: người quen rủ Tâm nạp tiền dự đoán kết quả trận đấu, hứa lần đầu chắc thắng và yêu cầu giấu gia đình. Tâm chưa nạp. HS thảo luận theo cặp đôi: “Tâm nên làm gì trong ba bước? Viết lời từ chối ngắn gọn cho Tâm.” Sau đó cặp đôi đóng vai Tâm và người rủ rê trong 1 phút.

Lời từ chối mẫu: “Mình không tham gia nạp tiền dự đoán và không cho mượn tài khoản. Mình sẽ ngừng trao đổi này và báo người lớn đáng tin nếu tiếp tục bị rủ hoặc đe dọa.”
Ba bước ứng phó: từ chối rõ ràng; rời nơi có nguy cơ và ngừng trao đổi; báo người lớn đáng tin.
Không làm: không thử chất lạ để kiểm tra; không giữ hộ gói hàng đáng nghi; không tự đến điều tra nhóm lôi kéo; không tranh cãi kéo dài.

Vận dụng kiến thức đã học để nhận diện dấu hiệu lôi kéo, lựa chọn hành động an toàn và đánh giá đúng sai các nhận định liên quan đến tình huống.

HS làm bài tập tương tác trên NeoEdu (hoặc làm trên phiếu nếu không có thiết bị), gồm các câu: (1) Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp. (2) Chọn hành động đúng của Tâm. (3) Đánh giá hai nhận định a) và b). (5) Chọn nhận định đúng với nội dung bài.

Câu 1: Dấu hiệu lôi kéo – Cam kết chắc thắng; Yêu cầu đáng ngại – Giấu gia đình; Ứng phó an toàn – Không chuyển tiền và tìm hỗ trợ.
Câu 2: Đáp án A. Không nạp, lưu thông tin an toàn có sẵn và báo người lớn đáng tin. Lí do: tiền cược, lời chắc thắng và yêu cầu giữ kín là dấu hiệu rủi ro; thử ít không làm hành vi an toàn.
Câu 3: a) Đúng. Từ chối và tìm hỗ trợ sớm giúp phòng nguy cơ bị lôi kéo. b) Sai. Nạp ít tiền không bảo đảm không có nguy cơ từ cờ bạc.
Câu 5: Đáp án B. Từ chối và tìm hỗ trợ sớm giúp phòng nguy cơ bị lôi kéo; không thử chất lạ để kiểm tra, không giữ hộ gói hàng đáng nghi.

Vận dụng kiến thức bài học để đề xuất các quy tắc thực tế giúp nhóm bạn phòng ngừa tệ nạn xã hội khi bị rủ rê qua mạng; thể hiện trách nhiệm và thái độ tôn trọng người khác.

Nhóm 4 HS soạn ba quy tắc nhóm bạn phòng rủ rê qua mạng. Mỗi quy tắc cần có: hành động cụ thể (làm gì), lí do dựa trên bài học, và người lớn đáng tin có thể hỗ trợ. Nếu hết thời gian, HS hoàn thành ở nhà và nộp GV vào buổi học sau.

Ba quy tắc mẫu:

• Không chuyển tiền, không cho mượn tài khoản để tham gia hoạt động có tiền cược; lí do: đây là dấu hiệu rủi ro.
• Không nhận hoặc giao gói chất không rõ nguồn; khi bị yêu cầu giữ hộ, từ chối và báo người lớn; lí do: không thử chất lạ, không giữ hộ gói hàng đáng nghi.
• Khi bị rủ rê hoặc đe dọa, ngừng tương tác, không tranh cãi kéo dài, báo người lớn đáng tin; không tự đi điều tra nhóm lôi kéo; không miệt thị bạn bị lôi kéo mà giúp bạn tìm hỗ trợ.