NeoEdu
Giáo án Khoa học tự nhiên 6
Khoa học tự nhiênLớp 6Phần 1. Chương I. Mở đầu về Khoa học tự nhiên

Giáo án Bài 2. An toàn trong phòng thực hành

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được nhãn cảnh báo là thông tin báo nguy cơ để chọn cách phòng tránh trước khi thao tác.
  • Nêu được bảo hộ gồm kính, áo và dụng cụ phù hợp, có tác dụng giảm tiếp xúc với nguy hiểm.
  • Nêu được báo sự cố là dừng thao tác và báo giáo viên ngay khi có đổ vỡ.
  • Phân biệt được nhãn cảnh báo, bảo hộ và báo sự cố; giải thích được kính bảo hộ chỉ giảm nguy cơ bắn vào mắt, không ngăn khí độc hoặc cháy nổ.
  • Vận dụng được quy tắc không dùng lọ mất nhãn và cốc thủy tinh nứt, báo giáo viên và xử lí đúng khi hóa chất bắn vào mắt.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự quan sát mô phỏng bàn thí nghiệm, tự đối chiếu câu trả lời với khái niệm trong bài để sửa lỗi của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm, cặp đôi, trình bày và nhận xét ý kiến của bạn bằng câu ngắn gọn, đúng thuật ngữ.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS xử lí tình huống lọ mất nhãn, cốc nứt và hóa chất bắn vào mắt, đề xuất hành động an toàn theo thứ tự ưu tiên.

b) Năng lực đặc thù

  • Nhận thức khoa học tự nhiên: HS nhận biết được ý nghĩa của nhãn cảnh báo, bảo hộ và báo sự cố trong phòng thực hành.
  • Tìm hiểu tự nhiên: HS quan sát mô phỏng bàn thí nghiệm, nhận ra nguy cơ từ lọ mất nhãn, cốc nứt và hóa chất để đưa ra cách xử lí.
  • Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: HS áp dụng ba khái niệm an toàn để giải quyết tình huống thực tế trong phòng thực hành.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: HS ý thức không tự ý làm thí nghiệm, luôn báo giáo viên khi có sự cố và tuân thủ hướng dẫn an toàn.
  • Trung thực: HS thừa nhận khi chưa nắm đúng khái niệm, sẵn sàng sửa quan niệm sai “đeo kính bảo hộ thì có thể tự ý trộn hóa chất”.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Máy chiếu, bảng phụ, bút dạ.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/6/natural_science/bai-2-an-toan-trong-phong-thuc-hanh và mô phỏng 3D tương tác trong trang bài học (bàn thí nghiệm có kính, áo, găng bảo hộ; ba lọ hóa chất có nhãn cảnh báo hình thoi; lọ mất nhãn và cốc thủy tinh nứt; khay cách li viền cam; nút gọi giáo viên; hộp sơ cứu; bình chữa cháy).
  • Mẫu hoặc tranh ảnh: ba lọ hóa chất có nhãn cảnh báo hình thoi (dễ cháy, ăn mòn, độc), kính bảo hộ, áo blouse, găng tay.
  • Thẻ ghép khái niệm (mỗi bộ gồm 3 thẻ tên khái niệm và 3 thẻ đặc điểm).

2. Học sinh

  • Vở ghi, bút, bút chì.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in hoặc chép lên bảng).

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Quan sát bàn thí nghiệm và xác định vấn đề

a) Mục tiêu

Huy động hiểu biết ban đầu của HS về an toàn trong phòng thực hành; xác định nhiệm vụ học tập của bài.

b) Nội dung

HS quan sát mô phỏng 3D bàn thí nghiệm trên trang bài học NeoEdu, sau đó trả lời câu hỏi: “Một lọ mất nhãn và một cốc thủy tinh bị nứt được đặt trên bàn. Có dùng tiếp không?” và câu hỏi mở rộng: “Nếu hóa chất bắn vào mắt, cần làm gì trước khi tìm cách thu dọn?”

c) Sản phẩm

Dự kiến HS trả lời: không dùng cả hai; lọ mất nhãn không biết chứa gì nên không được nếm hay ngửi; cốc nứt dễ vỡ, cần báo giáo viên và thay cốc. Nếu hóa chất bắn vào mắt, phải báo giáo viên và rửa mắt ngay bằng nước sạch chảy nhẹ liên tục. Từ đó HS xác định ba nội dung cần tìm hiểu: nhãn cảnh báo, bảo hộ và báo sự cố.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu mô phỏng bàn thí nghiệm, yêu cầu HS quan sát kĩ các vật trên bàn và đặt hai câu hỏi trong phần content.

    Học sinh

    HS quan sát mô phỏng, ghi nhanh suy nghĩ cá nhân vào vở trong 1 phút.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quan sát, gợi ý HS chú ý đến lọ không có nhãn và cốc bị nứt.

    Học sinh

    HS làm việc cá nhân, trả lời câu hỏi dựa trên hiểu biết ban đầu.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 đến 3 HS trình bày; ghi các ý đúng lên bảng.

    Học sinh

    Dự kiến HS nói: “Không dùng vì không biết trong lọ có gì.” “Phải báo thầy cô.” “Phải rửa mắt bằng nước sạch.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét và nêu nhiệm vụ: “Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu ba khái niệm giúp an toàn trong phòng thực hành: nhãn cảnh báo, bảo hộ và báo sự cố.”

    Học sinh

    HS ghi tên bài và ba khái niệm cần tìm hiểu vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Nhận biết nhãn cảnh báo và đồ bảo hộ

a) Mục tiêu

Nêu được nhãn cảnh báo và bảo hộ; giải thích được phạm vi bảo vệ của kính bảo hộ.

b) Nội dung

HS làm việc nhóm 4 người, quan sát ba lọ hóa chất có nhãn cảnh báo hình thoi và bộ đồ bảo hộ (kính, áo, găng) trên mô phỏng, hoàn thành Phiếu học tập số 1. Các câu hỏi: (1) Nhãn cảnh báo cho em biết điều gì? (2) Kính, áo, găng bảo hộ giúp giảm nguy cơ nào? (3) Kính bảo hộ có ngăn được khí độc hoặc cháy nổ không?

c) Sản phẩm

Kiến thức HS rút ra:

  • Nhãn cảnh báo: báo nguy cơ để chọn cách phòng tránh trước thao tác. Nhãn hình thoi cho biết hóa chất dễ cháy, ăn mòn hoặc độc.
  • Bảo hộ: kính, áo và dụng cụ phù hợp giúp giảm tiếp xúc nguy hiểm.
  • Kính chỉ giảm nguy cơ bắn vào mắt, không ngăn khí độc hoặc cháy nổ.
    Đáp án Phiếu học tập số 1: nhãn cảnh báo báo nguy cơ; kính giảm nguy cơ bắn vào mắt; kính không ngăn khí độc và cháy nổ.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chia lớp thành nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và hướng dẫn HS quan sát mô phỏng ba lọ có nhãn hình thoi và bộ đồ bảo hộ.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, phân công nhóm trưởng, người đọc nhãn, người ghi, người báo cáo.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi các nhóm, nhắc HS đọc kĩ từng nhãn và không suy đoán tên hóa chất khi chưa có thông tin.

    Học sinh

    Nhóm thảo luận, ghi câu trả lời vào phiếu. Dự kiến: nhãn hình thoi báo nguy cơ cháy, ăn mòn hoặc độc; kính bảo vệ mắt khỏi hóa chất bắn ra.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời một nhóm trình bày câu 1 và 2, nhóm khác bổ sung câu 3.

    Học sinh

    Dự kiến HS trả lời: “Kính giảm nguy cơ bắn vào mắt nhưng không ngăn khí độc.” Các nhóm khác nhận xét.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: nhãn cảnh báo báo nguy cơ để chọn cách phòng tránh; bảo hộ gồm kính, áo và dụng cụ phù hợp giúp giảm tiếp xúc nguy hiểm; kính không thay thế quy trình an toàn. GV nhấn mạnh “Đeo kính không có nghĩa được tự ý trộn hóa chất.”

    Học sinh

    HS ghi hai khái niệm và ý “kính không ngăn khí độc hoặc cháy nổ” vào vở.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Báo sự cố và phân biệt ba khái niệm

a) Mục tiêu

Nêu được báo sự cố; phân biệt được ba khái niệm nhãn cảnh báo, bảo hộ và báo sự cố.

b) Nội dung

HS hoạt động cặp đôi, chơi trò ghép thẻ: ghép mỗi thẻ tên khái niệm với thẻ đặc điểm tương ứng; sau đó trả lời câu hỏi: “Khi cốc thủy tinh bị vỡ trên sàn, em làm gì đầu tiên?” Hoàn thành Phiếu học tập số 2.

c) Sản phẩm

Kiến thức HS rút ra:

  • Báo sự cố: dừng thao tác và báo giáo viên ngay khi có đổ vỡ.
  • Đáp án ghép thẻ: Nhãn cảnh báo – báo nguy cơ để chọn cách phòng tránh trước thao tác; Bảo hộ – kính, áo và dụng cụ phù hợp giúp giảm tiếp xúc nguy hiểm; Báo sự cố – dừng thao tác và báo giáo viên ngay khi có đổ vỡ.
  • Khi cốc vỡ: dừng thao tác, không tự thu dọn mảnh vỡ khi chưa được hướng dẫn, báo giáo viên ngay.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát bộ thẻ ghép và Phiếu học tập số 2, yêu cầu HS làm việc cặp đôi trong 6 phút.

    Học sinh

    HS hai người cùng đọc thẻ, thảo luận và ghép thẻ.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV quan sát, hỏi HS vì sao chọn cặp ghép đó để buộc HS nêu lí do dựa trên đặc điểm khái niệm.

    Học sinh

    Cặp đôi ghép thẻ, trả lời câu hỏi về cốc vỡ. Dự kiến: “Em dừng lại, báo thầy cô, không nhặt mảnh vỡ bằng tay.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV gọi 2 cặp đôi trình bày kết quả ghép và cách xử lí tình huống cốc vỡ, các cặp khác nhận xét.

    Học sinh

    Đại diện cặp trình bày, lớp góp ý, sửa ghép thẻ nếu sai.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: báo sự cố là dừng thao tác và báo giáo viên ngay khi có đổ vỡ; cần phân biệt với nhãn cảnh báo (trước thao tác) và bảo hộ (phương tiện bảo vệ cơ thể).

    Học sinh

    HS ghi lại bảng phân biệt ba khái niệm theo cách tự tóm tắt vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập · 9 phút

Củng cố khái niệm và sửa quan niệm sai

a) Mục tiêu

Vận dụng được ba khái niệm để trả lời câu hỏi trắc nghiệm và nhận diện đúng sai; sửa quan niệm sai về kính bảo hộ.

b) Nội dung

HS làm bài tập 1 đến 5 và bài tập 4 trong phần Bài tập kèm đáp án của bài học. Bài tập 4 là câu đúng sai “Đeo kính bảo hộ thì có thể tự ý trộn hóa chất”. Bài tập 5 là điền thuật ngữ cho mô tả “dừng thao tác và báo giáo viên ngay khi có đổ vỡ”.

c) Sản phẩm

Đề và đáp án:

  • Câu 1: Nhãn cảnh báo có đặc điểm nào? A. cho phép trộn tùy ý hóa chất; B. chỉ dùng để trang trí lọ; C. báo nguy cơ để chọn cách phòng tránh trước thao tác. Đáp án C.
  • Câu 2: Bảo hộ có đặc điểm nào? A. kính, áo và dụng cụ phù hợp giúp giảm tiếp xúc nguy hiểm; B. thay thế được mọi quy trình an toàn; C. cho phép nếm hóa chất để nhận biết. Đáp án A.
  • Câu 3: Ghép khái niệm – đặc điểm như Phiếu học tập số 2.
  • Câu 4: Đeo kính bảo hộ thì có thể tự ý trộn hóa chất. Đáp án: Sai. Kính chỉ giảm nguy cơ bắn vào mắt, không ngăn khí độc hoặc cháy nổ; chỉ làm đúng hướng dẫn, giáo viên xử lí chất nguy hiểm.
  • Câu 5: “dừng thao tác và báo giáo viên ngay khi có đổ vỡ” mô tả báo sự cố.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu câu hỏi bài tập 1, 2, 3, 4, 5 lên màn hình, yêu cầu HS giơ thẻ A, B, C, Đ/S hoặc viết đáp án ra bảng con.

    Học sinh

    HS đọc câu hỏi, chuẩn bị bảng con và bút.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đọc từng câu, cho HS 30 giây suy nghĩ, sau đó yêu cầu HS giơ đáp án; đặc biệt chú ý câu 4.

    Học sinh

    HS làm bài cá nhân, giơ bảng con. Dự kiến câu 4: HS chọn “Sai” và nêu lí do kính không ngăn khí độc hoặc cháy nổ.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV yêu cầu một HS giải thích vì sao câu 4 là sai, cả lớp nhận xét.

    Học sinh

    HS trả lời: “Đeo kính chỉ giảm nguy cơ bắn vào mắt, nếu tự trộn vẫn có thể tạo khí độc.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: mọi thao tác với hóa chất đều phải làm đúng hướng dẫn, không phụ thuộc vào việc có đeo kính hay không.

    Học sinh

    HS sửa lại các đáp án sai (nếu có) trong vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 7 phút

Xử lí tình huống hóa chất bắn vào mắt

a) Mục tiêu

Vận dụng được quy trình xử lí khi hóa chất bắn vào mắt và quy tắc không dùng đồ hỏng, hóa chất không rõ nhãn trong thực tế.

b) Nội dung

Đóng vai theo nhóm 4: một bạn đóng người bị hóa chất bắn vào mắt, các bạn khác đóng vai người xử lí. Nhóm trình bày các bước xử lí theo đúng bài học, sau đó nêu một hành động em sẽ làm ở nhà hoặc ở lớp để tránh tình huống tương tự. Câu hỏi: “Nếu hóa chất bắn vào mắt, cần làm gì trước khi tìm cách thu dọn?”

c) Sản phẩm

Dự kiến sản phẩm: Các bước đúng là báo giáo viên và lập tức rửa mắt bằng nước sạch chảy nhẹ liên tục theo quy trình khẩn cấp của phòng; người khác hỗ trợ gọi trợ giúp y tế; không tự trung hòa trong mắt. Ví dụ hành động phòng tránh HS nêu: không tự ý mở lọ không nhãn, luôn đeo kính khi làm thí nghiệm có hóa chất, báo ngay khi làm vỡ cốc.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu tình huống đóng vai và yêu cầu nhóm chuẩn bị trong 2 phút; nhắc HS dựa vào nội dung bài học.

    Học sinh

    Nhóm phân vai: người bị nạn, người báo giáo viên, người rửa mắt, người gọi trợ giúp.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi các nhóm, hỗ trợ nếu nhóm lúng túng; nhắc không tự trung hòa trong mắt.

    Học sinh

    Nhóm diễn tình huống ngắn (khoảng 1 phút), nêu hành động phòng tránh.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 nhóm trình diễn, yêu cầu nhóm khác đánh giá các bước đã đúng thứ tự chưa.

    Học sinh

    Các nhóm trình diễn; lớp nhận xét đúng hay sai theo quy trình.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: khi có sự cố hóa chất bắn vào mắt, việc đầu tiên là báo giáo viên và rửa mắt ngay theo quy trình của phòng. Không dùng lọ mất nhãn, cốc nứt; không nếm, ngửi hóa chất; đặt riêng và báo giáo viên.

    Học sinh

    HS ghi thứ tự xử lí khẩn cấp vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Quan sát ba lọ hóa chất có nhãn hình thoi và bộ đồ bảo hộ trên mô phỏng NeoEdu, trả lời:

  • Câu 1: Nhãn cảnh báo cho em biết điều gì? Vì sao cần đọc nhãn trước khi thao tác?
  • Câu 2: Kính, áo, găng bảo hộ giúp giảm nguy cơ nào?
  • Câu 3: Kính bảo hộ có ngăn được khí độc hoặc cháy nổ không? Vì sao?
  • Câu 4: Điền vào chỗ trống: “Đeo kính không có nghĩa được ______ hoá chất.”
    Đáp án gợi ý:
  • Câu 1: Báo nguy cơ để chọn cách phòng tránh trước thao tác; cần đọc để biết hóa chất dễ cháy, ăn mòn hay độc.
  • Câu 2: Giảm tiếp xúc nguy hiểm, đặc biệt là nguy cơ bắn hóa chất vào mắt.
  • Câu 3: Không; kính chỉ giảm nguy cơ bắn vào mắt.
  • Câu 4: tự ý trộn.

Phiếu học tập số 2

Ghép mỗi khái niệm với đặc điểm tương ứng:

  • Nhãn cảnh báo ↔ ?
  • Bảo hộ ↔ ?
  • Báo sự cố ↔ ?
    Đặc điểm cần ghép:
  • Dừng thao tác và báo giáo viên ngay khi có đổ vỡ.
  • Kính, áo và dụng cụ phù hợp giúp giảm tiếp xúc nguy hiểm.
  • Báo nguy cơ để chọn cách phòng tránh trước thao tác.
    Trả lời: Khi cốc thủy tinh bị vỡ trên sàn, em làm gì đầu tiên?
    Đáp án gợi ý:
  • Nhãn cảnh báo – báo nguy cơ để chọn cách phòng tránh trước thao tác.
  • Bảo hộ – kính, áo và dụng cụ phù hợp giúp giảm tiếp xúc nguy hiểm.
  • Báo sự cố – dừng thao tác và báo giáo viên ngay khi có đổ vỡ.
  • Khi cốc vỡ: dừng thao tác, báo giáo viên ngay, không tự nhặt mảnh vỡ khi chưa được hướng dẫn.

Hướng dẫn về nhà

  • Viết vào vở 3 câu tóm tắt: nhãn cảnh báo là gì, bảo hộ là gì, báo sự cố là gì; mỗi khái niệm kèm một ví dụ trong phòng thực hành.
  • Hoàn thành lại bài tập trắc nghiệm tương tác trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/6/natural_science/bai-2-an-toan-trong-phong-thuc-hanh) và ghi lại câu sai nhiều nhất.
  • Quan sát phòng thực hành hoặc phòng học bộ môn của trường (nếu có), liệt kê các nhãn cảnh báo, vị trí đồ bảo hộ và nút báo sự cố; nêu một điều em cần lưu ý trong lần học tiếp theo.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.