Giáo án Bài 1. Luyện tập chung (trang 65)

Huy động kiến thức về tia, đoạn thẳng, góc và xác định nhiệm vụ luyện tập của tiết học.

GV đưa ra ba nhận định, HS giơ thẻ Đ hoặc S và giải thích ngắn gọn:
a) Hai tia đối nhau có chung gốc.
b) Đoạn thẳng kéo dài mãi về hai phía vẫn là đoạn thẳng.
c) Góc $104^\circ$ là góc tù.

a) Đ, vì hai tia đối nhau có chung gốc và cùng nằm trên một đường thẳng.
b) S, vì đoạn thẳng có độ dài hữu hạn và có hai đầu mút; kéo dài ra sẽ thành đường thẳng hoặc tia, không còn là đoạn thẳng.
c) Đ, vì $90^\circ<104^\circ<180^\circ$.
Kết luận: tiết học ôn lại tia, đoạn thẳng, trung điểm và góc qua các bài tập.

Hệ thống hoá khái niệm tia đối, đoạn thẳng, trung điểm và các hệ thức cộng, chia đôi độ dài.

HS làm việc nhóm 4, hoàn thành Phiếu học tập số 1. Nhóm nhớ lại kiến thức về tia đối nhau, đoạn thẳng AB, trung điểm M của đoạn AB; ghi hệ thức tương ứng trong từng trường hợp (điểm M nằm giữa A và B; M là trung điểm của AB). Mỗi nhóm kiểm tra bằng hình vẽ trên bảng nhóm.

Kiến thức HS rút ra:

• Hai tia đối nhau là hai tia chung gốc và cùng nằm trên một đường thẳng.
• Đoạn thẳng AB có hai đầu mút A, B và có độ dài hữu hạn.
• Nếu điểm M nằm giữa A và B thì $AM+MB=AB$.
• Nếu M là trung điểm của AB thì $MA=MB=\dfrac{AB}{2}$.
• Nếu điểm O nằm giữa A và B thì $AB=OA+OB$.

Nhận biết các loại góc theo số đo và nêu đúng quy tắc đặt thước đo góc.

Cả lớp chia nhóm 2 HS dùng thước đo góc đo góc $\widehat{xOy}$ do GV vẽ trên bảng. HS nêu cách đọc tên góc, phân loại góc theo số đo và thảo luận cách đặt thước: tâm thước trùng đỉnh, một cạnh trùng vạch 0, đọc số trên thang bắt đầu từ vạch 0 ấy. HS ghi bảng phân loại góc vào vở.

Kiến thức HS rút ra:

• Tên góc đọc theo quy ước: đỉnh ở giữa, ví dụ $\widehat{xOy}$ có đỉnh O.
• Góc nhọn: $0^\circ<\alpha<90^\circ$.
• Góc vuông: $\alpha=90^\circ$.
• Góc tù: $90^\circ<\alpha<180^\circ$.
• Góc bẹt: $\alpha=180^\circ$.
• Quy tắc đo góc: đặt tâm thước vào đỉnh, một cạnh của góc đi qua vạch 0 của thước, đọc số đo ở cạnh còn lại theo thang bắt đầu từ vạch 0 ấy.

Vận dụng các hệ thức cộng và chia đôi đoạn thẳng để tính độ dài; đánh giá đúng sai các khẳng định về hình học cơ bản.

HS làm việc theo cặp đôi, hoàn thành các bài 1, 2, 3, 4, 6 trong Phiếu học tập số 2. Sau khi làm xong, hai bạn đổi bài cho nhau để kiểm tra theo đáp án GV chiếu.

Đáp án và lời giải:

1. Điểm M nằm giữa A và B, $AM=14$ cm, $MB=18$ cm. Ta có $AB=AM+MB=14+18=32$ cm.
2. M là trung điểm của AB, $AB=30$ cm. Ta có $MB=\dfrac{AB}{2}=\dfrac{30}{2}=15$ cm.
3. a) Đ; b) S; c) Đ (hai điểm phân biệt xác định đúng một đường thẳng đi qua chúng).
4. Trên tia Ox, $OA=17$ cm, $OB=38$ cm. Vì A nằm giữa O và B nên $AB=OB-OA=38-17=21$ cm.
5. Trên hai tia đối Ox, Oy lấy A, B với $OA=19$ cm, $OB=23$ cm. Vì O nằm giữa A và B nên $AB=OA+OB=19+23=42$ cm. Vì $OA\neq OB$ nên O không là trung điểm của AB.
   Chấm 2 điểm bài 6: 1 điểm cho AB = 42 cm; 1 điểm cho nhận xét O không là trung điểm vì OA khác OB.

Phân loại góc theo số đo, cộng số đo góc và chọn đúng số đo khi đọc thước đo góc.

HS làm bài 5, 7, 8 theo nhóm đôi. Bài 5 là trắc nghiệm, bài 7 tính số đo góc, bài 8 chọn số đo đúng trên thước và giải thích cách đặt thước. GV dùng bảng phụ ghi đề.

Đáp án và lời giải:
5. Góc $104^\circ$ thuộc loại: Đáp án C (góc tù), vì $90^\circ<104^\circ<180^\circ$.
7. Góc thứ nhất bằng $38^\circ$, góc thứ hai hơn góc thứ nhất $47^\circ$ nên góc thứ hai bằng $38^\circ+47^\circ=85^\circ$; $85^\circ<90^\circ$ nên là góc nhọn.
8. Góc nhọn có số đo nhỏ hơn $90^\circ$ nên chọn $35^\circ$, không chọn $145^\circ$. Đặt tâm thước tại đỉnh góc, một cạnh trùng vạch 0 rồi đọc số trên thang bắt đầu từ vạch 0 ấy.
Chấm 2 điểm bài 8: 1 điểm chọn đúng $35^\circ$ kèm lí do; 1 điểm nêu đúng cách đặt thước.

Vận dụng thước đo góc để đo và phân loại góc của các vật dụng quen thuộc; liên hệ kiến thức về góc với thực tế.

Nhóm 4 HS quan sát các vật dụng trong lớp (góc bảng đen, góc bàn học, góc tường và mép sách giáo khoa). Mỗi nhóm chọn 2 vật, dùng thước đo góc đo số đo gần đúng, xác định loại góc và ghi kết quả vào bảng trong vở. HS nêu cách đặt thước đã dùng.

Sản phẩm của nhóm: bảng ghi tên vật, số đo góc đo được (gần đúng), loại góc và cách đặt thước.
Kết quả dự kiến: góc bảng và góc tường đo được gần $90^\circ$, thuộc loại góc vuông; góc của mép bàn có thể đo được góc vuông hoặc nhọn tuỳ cách đo. Kết luận: góc trong thực tế có thể đo bằng thước đo góc và phân loại theo số đo đã học.