ToánLớp 6Chương 8. Những hình hình học cơ bản

Giáo án Bài 36. Góc

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

Nêu được định nghĩa góc: hình gồm hai tia chung gốc; gốc chung là đỉnh, hai tia là hai cạnh.
Giải thích được cách đặt tên góc bằng ba chữ cái (chữ ở giữa là đỉnh) và cách đặt tên bằng một chữ cái đỉnh khi không gây nhầm lẫn.
Nhận biết được góc bẹt (hai cạnh là hai tia đối nhau) và giải thích được độ lớn góc phụ thuộc độ mở giữa hai cạnh, không phụ thuộc độ dài nét vẽ.
Vận dụng được kiến thức để xác định đỉnh, cạnh, số góc tạo bởi các cặp tia và kiểm tra tính đúng sai của các phát biểu về góc.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Chủ động quan sát hình vẽ, tự đọc phiếu học tập và rút ra định nghĩa, cách đặt tên góc; tự kiểm tra lại kết quả bài tập theo đáp án.
Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi theo cặp, dùng đúng thuật ngữ “đỉnh”, “cạnh”, “tia đối nhau” khi báo cáo; góp ý, nhận xét bài làm của bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Giải thích được vì sao hai tên gọi khác nhau vẫn chỉ cùng một góc, và đưa ra lập luận cho các tình huống có dữ kiện về độ dài cạnh.

b) Năng lực đặc thù

Tư duy và lập luận toán học: Lập luận vì sao góc được xác định bởi hai tia chung gốc và độ mở, không phụ thuộc độ dài nét vẽ; giải thích đúng/sai của phát biểu trong bài tập 4.
Mô hình hoá toán học: Biểu diễn góc bằng hình vẽ (hai tia chung gốc), mô hình hoá hai kim đồng hồ và chiếc kéo mở thành góc.
Giải quyết vấn đề toán học: Xác định đỉnh, cạnh, số góc từ các cặp tia; giải bài tập 6 và bài 8 bằng lập luận về độ mở.
Giao tiếp toán học: Đọc, viết đúng kí hiệu góc như $\widehat{xOy}$ , $\widehat{AOB}$ , $\widehat{BOA}$ và sử dụng đúng thuật ngữ khi trình bày.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng thước thẳng để vẽ góc và đánh dấu điểm trên tia; sử dụng học liệu số NeoEdu để kiểm tra kiến thức.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và các bài tập luyện tập trong thời gian quy định.
Trung thực: Nhận xét đúng sai của bài làm bản thân và bạn, không sao chép đáp án khi chưa tự làm.
Trách nhiệm: Phối hợp với bạn trong cặp đôi, hoàn thành phần việc được giao và chia sẻ kết quả trước lớp.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

Máy chiếu hoặc bảng phụ, thước thẳng, bút dạ, hình ảnh chiếc kéo đang mở và hai kim đồng hồ.
Mô hình góc bằng que tính hoặc giấy bìa cứng (hai tia chung gốc có thể xoay quanh đỉnh).
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in sẵn cho từng cặp học sinh.
Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/6/math/bai-36-goc.

2. Học sinh

Sách giáo khoa Toán 6, tập 1, vở ghi, bút chì, bút màu, thước thẳng.
Giấy nháp và bút để vẽ hình trong phần thảo luận cặp đôi.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Quan sát hình ảnh và xác định vấn đề

a) Mục tiêu

Huy động hiểu biết đã có của HS về hình ảnh góc trong thực tế và nêu được vấn đề: góc được hình thành từ những yếu tố nào.

b) Nội dung

GV chiếu hình chiếc kéo đang mở và hai kim đồng hồ chỉ một giờ nhất định. HS quan sát và trả lời câu hỏi: (1) Hai nhánh kéo hoặc hai kim đồng hồ gợi cho em hình ảnh nào? (2) Điều gì quyết định “độ mở” của chúng? (3) Hai kim đồng hồ có cùng xuất phát từ một điểm không?

c) Sản phẩm

HS nêu được: hai nhánh kéo và hai kim đồng hồ gợi hình ảnh hai tia cùng xuất phát từ một điểm; độ mở giữa hai tia quyết định “lớn” hay “nhỏ”. GV ghi vấn đề bài học: Góc là gì? Làm thế nào để gọi tên và nhận biết một góc?

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu hình chiếc kéo mở và hai kim đồng hồ, đặt câu hỏi (1), (2), (3) và yêu cầu HS suy nghĩ 1 phút.
Học sinh
HS quan sát hình, suy nghĩ cá nhân để trả lời câu hỏi.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV mời 2 đến 3 HS trình bày ý kiến; gợi ý khi cần: “Hai nhánh kéo có điểm chung nào?”.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Hai nhánh kéo giống hai tia cùng xuất phát từ một điểm.” “Độ mở của kéo quyết định góc to hay nhỏ.” “Hai kim đồng hồ có chung tâm là điểm xuất phát.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV ghi nhanh các ý kiến lên bảng, khoanh các từ khoá: “cùng xuất phát”, “độ mở”.
Học sinh
HS lắng nghe, bổ sung ý kiến của bạn.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét và nêu nhiệm vụ học tập: Hình gồm hai tia cùng xuất phát từ một điểm có gọi là góc không? Cách gọi tên như thế nào? GV ghi tên bài “Góc” lên bảng.
Học sinh
HS ghi tên bài học và nhiệm vụ cần giải quyết vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Định nghĩa góc, đỉnh và cạnh

a) Mục tiêu

Nêu được định nghĩa góc, xác định được đỉnh và hai cạnh của góc.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1. GV dùng mô hình góc bằng que hoặc giấy bìa để minh hoạ. Nhiệm vụ: (1) Vẽ hai tia Ox và Oy chung gốc O trên giấy nháp. (2) Chỉ ra đỉnh và hai cạnh của góc xOy. (3) Hoàn thành định nghĩa: Góc là hình gồm … có chung … ; gốc chung gọi là …; hai tia là …. (4) Khi tia Ox và tia Oy là hai tia đối nhau thì góc gọi là gì?

c) Sản phẩm

Định nghĩa: Góc là hình gồm hai tia chung gốc. Gốc chung là đỉnh; hai tia là hai cạnh của góc. Góc xOy có đỉnh O, các cạnh là Ox và Oy. Khi hai tia đối nhau, góc được gọi là góc bẹt.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV phát Phiếu học tập số 1, yêu cầu mỗi cặp vẽ hình và hoàn thành 4 câu hỏi trong thời gian 5 phút. GV đưa mô hình que, xoay hai tia để HS quan sát “độ mở”.
Học sinh
HS nhận phiếu, cùng bạn vẽ hình xOy trên giấy nháp và đọc yêu cầu.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, kiểm tra việc vẽ hình, gợi ý: “Gốc chung của hai tia nằm ở đâu?”.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Đỉnh là O, hai cạnh là Ox và Oy.” “Góc là hình gồm hai tia chung gốc.” “Góc bẹt có hai cạnh là hai tia đối nhau.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 cặp báo cáo; yêu cầu các cặp khác nhận xét về cách gọi tên đỉnh và cạnh.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày định nghĩa và hình vẽ; các cặp khác bổ sung nếu chưa đủ ý.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt kiến thức: Góc gồm hai tia chung gốc; gốc chung là đỉnh; hai tia là hai cạnh; góc bẹt có hai tia đối nhau. GV dùng mô hình que để minh hoạ góc bẹt khi hai tia nằm trên một đường thẳng.
Học sinh
HS ghi định nghĩa, đỉnh, cạnh và góc bẹt vào vở.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Cách đặt tên góc và nhận biết độ lớn góc

a) Mục tiêu

Đặt được tên góc bằng ba chữ cái; giải thích được một góc có nhiều tên gọi và độ lớn góc phụ thuộc độ mở.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 2. Nhiệm vụ: (1) Lấy điểm A trên Ox, điểm B trên Oy. Viết các tên của góc tạo bởi hai tia. (2) Ví dụ: A và C cùng thuộc tia Ox, B thuộc tia Oy. Góc AOB và góc COB có khác nhau không? (3) Hai hình vẽ có cạnh dài 2 cm và 5 cm; góc có thể là cùng một góc không? Vì sao?

c) Sản phẩm

Góc xOy có thể gọi là góc AOB hoặc góc BOA (đỉnh O luôn nằm giữa). Ví dụ: góc AOB và góc COB là cùng một góc, vì cùng đỉnh O và cùng hai cạnh Ox, Oy; chỉ đặt tên bằng hai điểm khác nhau trên một cạnh. Hai hình vẽ có thể là cùng một góc, vì độ dài nét vẽ chỉ là cách biểu diễn tia; độ mở mới quyết định độ lớn góc. Quan niệm sai cần tránh: đo độ dài cạnh để suy ra độ lớn góc.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV phát Phiếu học tập số 2, nêu ví dụ A, C trên Ox và B trên Oy; yêu cầu HS đọc kĩ câu hỏi trước khi làm.
Học sinh
HS đọc đề, vẽ hình theo đề và suy nghĩ cách đặt tên.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV gợi ý: “Chữ cái nào luôn đứng giữa khi đặt tên góc?” và “Độ dài nét vẽ có làm thay đổi độ mở không?”.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Chữ O đứng giữa nên O là đỉnh.” “Góc AOB và COB đều có đỉnh O và hai cạnh Ox, Oy, nên là cùng một góc.” “Nét vẽ dài hay ngắn không làm đổi độ mở, nên vẫn có thể là cùng một góc.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 cặp trình bày câu trả lời; cho cả lớp thảo luận: Có nên đo độ dài cạnh để so sánh góc không?
Học sinh
HS trình bày, nhận xét; khẳng định độ lớn góc không phụ thuộc độ dài cạnh.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Đặt tên góc bằng ba chữ cái, chữ ở giữa là đỉnh; một góc có thể có nhiều tên. Độ lớn góc do độ mở quyết định, không do độ dài nét vẽ. GV nhấn mạnh quan niệm sai cần tránh.
Học sinh
HS ghi vào vở: cách đặt tên góc, nhiều tên của cùng một góc, và kết luận về độ mở.

Hoạt động 3: Luyện tập · 10 phút

Luyện tập nhận diện và đặt tên góc

a) Mục tiêu

Vận dụng được định nghĩa, cách đặt tên và tính chất đỉnh, cạnh để giải các bài tập cơ bản.

b) Nội dung

HS làm bài theo hình thức trò chơi “Ghép đôi nhanh” và làm bài tập trắc nghiệm, đúng sai. Đề: (1) Đỉnh của góc ABC là: A. A; B. B; C. C; D. Không xác định. (2) Một góc có mấy cạnh? (3) Ghép kí hiệu: O trong góc xOy; Ox, Oy; hai tia đối nhau. (4) Đánh giá: a) Hai cạnh góc chung gốc; b) Nét vẽ cạnh dài hơn làm góc lớn hơn; c) Góc bẹt có hai tia đối nhau. (5) Góc nào có đỉnh M? A. MAN; B. NMA; C. ANM; D. NAM. (6) Ba tia Ox, Oy, Oz phân biệt, cùng gốc, không tia nào trùng. Có mấy góc tạo bởi từng cặp tia?

c) Sản phẩm

Đáp án: (1) B, vì chữ ở giữa là đỉnh. (2) 2 cạnh, là hai tia chung gốc. (3) O trong góc xOy là đỉnh; Ox, Oy là hai cạnh; hai tia đối nhau là hai cạnh của góc bẹt. (4) a) Đúng; b) Sai, độ mở quyết định góc, không phải độ dài nét vẽ; c) Đúng. (5) B, NMA, vì M nằm giữa nên M là đỉnh. (6) 3 góc, gồm các cặp Ox–Oy, Oy–Oz, Ox–Oz.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu đề bài (1) đến (6) lên bảng; tổ chức trò chơi “Ghép đôi nhanh”: mỗi cặp ghép kí hiệu với ý nghĩa trong vòng 2 phút; sau đó làm tiếp các câu còn lại.
Học sinh
HS đọc đề, làm việc theo cặp, ghi đáp án vào giấy nháp hoặc bảng con.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV quan sát, hỗ trợ các cặp gặp khó khăn ở câu (4) và (6); gợi ý: “Vẽ ba tia để đếm các cặp tia.”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Ghép: O là đỉnh, Ox và Oy là hai cạnh, hai tia đối nhau là cạnh của góc bẹt.” “Câu (6): có ba cặp tia nên có ba góc.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời đại diện 2 đến 3 cặp trình bày đáp án; yêu cầu lớp giơ thẻ Đ/S cho câu (4).
Học sinh
HS trình bày đáp án, giơ thẻ, giải thích lý do cho câu sai.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt đáp án và nhấn mạnh lỗi thường gặp: nhầm đỉnh khi đặt tên, và nhầm độ dài nét vẽ với độ lớn góc.
Học sinh
HS đối chiếu, sửa lỗi sai trong vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 8 phút

Vận dụng lập luận về góc trong thực tế

a) Mục tiêu

Vận dụng được kiến thức về đỉnh, cạnh và độ mở để giải quyết tình huống thực tế và kiểm tra kết quả bằng lập luận.

b) Nội dung

Tình huống: Một bạn nói: “Hai chiếc compa có một cái dài hơn nên góc mở của nó lớn hơn.” Một bạn khác nói: “Hai hình vẽ có cạnh dài 2 cm và 5 cm, không thể cùng là một góc.” Nhiệm vụ: HS đánh giá từng ý kiến, giải thích bằng lập luận. Nhiệm vụ về nhà: Quan sát 3 góc trong đồ dùng học tập hoặc đồ vật quanh nhà (ví dụ góc của quyển sách, cái thước êke, hai nhánh cái kéo); vẽ lại và ghi đỉnh, hai cạnh, tên góc bằng ba chữ cái.

c) Sản phẩm

Ý kiến 1 sai: độ mở của góc không phụ thuộc độ dài của vật; hai nhánh dài hơn không làm góc lớn hơn. Ý kiến 2 sai: độ dài nét vẽ không quyết định góc; hai hình có thể biểu diễn cùng một góc nếu đỉnh và hướng hai tia giữ nguyên. Sản phẩm về nhà: 3 hình vẽ kèm tên góc bằng ba chữ cái, chỉ rõ đỉnh và hai cạnh.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu tình huống, yêu cầu mỗi cá nhân ghi nhanh nhận xét đúng/sai trong 2 phút, sau đó trao đổi với bạn cùng bàn.
Học sinh
HS đọc tình huống, suy nghĩ và ghi nhận xét cá nhân.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, lắng nghe và gợi ý: “Độ mở của hai nhánh có đổi khi ta kéo dài nhánh không?”.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Kéo dài nhánh nhưng độ mở không đổi nên góc không đổi.” “Vẽ dài hay ngắn không làm góc thay đổi.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 HS trình bày; gọi thêm HS khác nhận xét lập luận của bạn.
Học sinh
HS trình bày lập luận và nhận xét bổ sung cho bạn.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Độ lớn góc phụ thuộc độ mở giữa hai tia chung gốc. GV giao nhiệm vụ về nhà và nhắc HS kiểm tra lại đáp án bài tập trên học liệu NeoEdu.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở; ghi nhận kết luận của GV.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Làm việc theo cặp, vẽ hình rồi hoàn thành các câu sau.

Vẽ hai tia Ox và Oy chung gốc O trên giấy nháp.
Chỉ ra đỉnh của góc xOy: ……
Chỉ ra hai cạnh của góc xOy: ……
Hoàn thành định nghĩa: Góc là hình gồm … có chung …; gốc chung gọi là …; hai tia là …
Khi hai tia Ox và Oy đối nhau, góc được gọi là …

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ: Làm việc theo cặp.

Lấy điểm A trên tia Ox, điểm B trên tia Oy. Viết các tên gọi của góc tạo bởi hai tia: ……
Cho A và C cùng thuộc tia Ox, B thuộc tia Oy. Góc AOB và góc COB có khác nhau không? Giải thích: ……
Hai hình vẽ có cạnh dài 2 cm và 5 cm. Chúng có thể là cùng một góc không? Vì sao: ……
Kết luận: Độ lớn góc phụ thuộc vào ……, không phụ thuộc vào ……

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành bài tập 7: Vẽ góc xOy, lấy A trên Ox và B trên Oy, gọi tên góc bằng ba chữ cái (đỉnh O luôn nằm giữa). Kiểm tra lại hình vẽ.
Quan sát 3 đồ vật quanh nhà hoặc đồ dùng học tập (ví dụ: góc quyển sách, thước êke, hai nhánh cái kéo); vẽ lại mỗi đồ vật thành hình góc, ghi đỉnh, hai cạnh và tên góc bằng ba chữ cái.
Làm bài tập trắc nghiệm và đúng/sai trên trang bài học NeoEdu: neoedu.vn/learn/6/math/bai-36-goc để tự kiểm tra kiến thức.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.