Tin họcLớp 6Phần 2. Chủ đề 2. Mạng máy tính và Internet

Giáo án Bài 4. Mạng máy tính

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

Nêu được mạng máy tính là gì và lợi ích trực tiếp của mạng là dùng chung tài nguyên, ví dụ máy in.
Phân biệt được mạng có dây (dùng cáp) và mạng không dây (dùng sóng vô tuyến).
Giải thích được kết nối vào mạng không đồng nghĩa với quyền đọc hoặc sửa mọi tệp, vì quyền truy cập do chủ tài nguyên và quản trị viên cấp.
Giải thích được mạng nội bộ vẫn có thể hoạt động khi đường Internet bị ngắt.
Vận dụng được các bước lập phương án kết nối 3 máy tính dùng chung một máy in mạng, ghi rõ cách kết nối và quyền sử dụng.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

Tự chủ và tự học: chủ động đọc nội dung bài, tự đối chiếu đáp án phần kiểm tra nhanh và rút ra kiến thức cốt lõi của bài.
Giao tiếp và hợp tác: trao đổi, thống nhất trong nhóm 4 khi ghép thẻ khái niệm và hoàn thành phiếu học tập; trình bày kết quả rõ ràng.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: đề xuất phương án kết nối phù hợp cho tình huống thư viện, nêu được điều kiện cần kiểm tra trước khi sử dụng.

b) Năng lực đặc thù

Sử dụng và quản lí các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông (NLa): nhận biết được cáp mạng, thiết bị kết nối, máy in mạng và chức năng của từng loại trong việc kết nối các máy.
Ứng xử phù hợp trong môi trường số (NLb): chỉ sử dụng dữ liệu giả định hoặc đã được cho phép; không truy cập, sửa tài liệu của người khác khi chưa được cấp quyền.
Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông (NLc): lựa chọn thiết bị và phương thức kết nối phù hợp với yêu cầu của tình huống thư viện.
Hợp tác trong môi trường số (NLe): cùng nhóm hoàn thành phiếu học tập và thống nhất phương án kết nối, quyền sử dụng máy in dùng chung.

3. Phẩm chất

Trách nhiệm: tôn trọng quyền truy cập của người khác, không tự ý mở quyền sửa tài liệu của bạn bè hoặc của thư viện khi chưa được cho phép.
Trung thực: ghi đúng kết quả kiểm tra nhanh, không sao chép đáp án của bạn; báo cáo đúng kết quả khi thử kết nối.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

Máy chiếu hoặc bảng trình chiếu, bảng phụ ghi tình huống thư viện và các câu hỏi.
Bộ thẻ ghi khái niệm: “Cáp mạng”, “Wi-Fi”, “Máy in mạng”, “Đường truyền có dây”, “Kết nối không dây”, “Tài nguyên có thể chia sẻ” (đủ cho các nhóm 4 học sinh).
Phiếu học tập số 1 đã in cho mỗi nhóm.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng cho phần kiểm tra nhanh (neoedu.vn/learn/6/informatics/bai-4-mang-may-tinh).
Bảng kiểm nhanh (ghi đáp án các câu 1 đến 6) để GV đối chiếu.

2. Học sinh

Sách giáo khoa Tin học 6, vở ghi, bút.
Giấy nháp hoặc bảng nhóm nhỏ để trình bày phương án.
Thiết bị cá nhân (nếu có) để truy cập trang bài học NeoEdu trong phần kiểm tra nhanh.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Tình huống thư viện và chiếc máy in

a) Mục tiêu

Gợi mở nhu cầu dùng chung tài nguyên và dẫn HS vào khái niệm mạng máy tính.

b) Nội dung

GV đưa ra tình huống: thư viện có 3 máy tính, mỗi máy đều cần in tài liệu, nhưng chỉ có 1 máy in. Hiện nay mỗi lần in, học sinh phải chép tệp vào USB rồi mang sang máy in. Câu hỏi: Có cách nào để cả 3 máy cùng in trên một máy in mà không cần chép tệp qua USB không?

c) Sản phẩm

HS nêu được nhu cầu: các máy cần được nối với nhau và với máy in để cùng dùng chung một tài nguyên. GV dẫn dắt: mạng máy tính là tập hợp các máy và thiết bị được kết nối để trao đổi dữ liệu, dùng chung tài nguyên như máy in.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Chiếu tình huống thư viện lên màn hình, đặt câu hỏi: “Theo em, làm thế nào để 3 máy cùng in trên một máy in mà không phải chép tệp qua USB?”
Học sinh
HS đọc tình huống, suy nghĩ cá nhân trong 1 phút, ghi ý kiến ra nháp.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Gọi 2 đến 3 HS đưa ra ý kiến, không đánh giá đúng sai ngay. Gợi ý: “Các máy cần làm gì với nhau và với máy in?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Nối các máy tính và máy in vào cùng một mạng.” / “Dùng dây cáp hoặc Wi-Fi để máy in nhận dữ liệu từ máy tính.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Mời HS khác bổ sung. Ghi các ý kiến lên bảng, nhóm lại thành “kết nối các máy” và “dùng chung máy in”.
Học sinh
HS nhận xét, bổ sung ý kiến của bạn, ví dụ: “Có thể nối chung vào một mạng nội bộ để máy nào cũng in được.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
Chốt: mạng máy tính kết nối các máy và thiết bị để trao đổi dữ liệu, dùng chung tài nguyên như máy in. Dẫn sang bài học.
Học sinh
HS ghi tên bài “Bài 4. Mạng máy tính” và khái niệm cốt lõi vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Mạng máy tính và lợi ích dùng chung

a) Mục tiêu

HS nêu được khái niệm mạng máy tính, lợi ích dùng chung tài nguyên và tác dụng của mạng nội bộ khi Internet ngắt.

b) Nội dung

HS đọc mục “Hiểu cách hoạt động” trong sách hoặc bài giảng trên NeoEdu, làm việc theo cặp và trả lời ba câu hỏi:

Câu 1: Mạng máy tính kết nối những gì và để làm gì?
Câu 2: Kể hai tài nguyên có thể dùng chung trong mạng.
Câu 3: Nếu đường Internet bị ngắt, mạng nội bộ có còn hoạt động được không? Cho ví dụ.

c) Sản phẩm

Mạng máy tính kết nối các máy và thiết bị để trao đổi dữ liệu, dùng chung tài nguyên như máy in.
Hai tài nguyên dùng chung: máy in, tệp hoặc thiết bị lưu trữ dùng chung (HS có thể nêu tương tự).
Có. Mạng nội bộ vẫn hoạt động khi Internet ngắt; ví dụ: vẫn in được qua máy in nội bộ đã cấu hình.
Kết luận: lợi ích trực tiếp của mạng là chia sẻ tài nguyên, không phải là bảo đảm không có lỗi hay tự cấp quyền.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Giao nhiệm vụ: đọc mục “Hiểu cách hoạt động”, trao đổi theo cặp để trả lời ba câu hỏi. Nhắc HS chỉ cần đọc đoạn liên quan, khoảng 6 phút.
Học sinh
HS mở sách hoặc trang bài học trên NeoEdu, đọc và thảo luận cùng bạn cùng bàn.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Đi quanh lớp, nghe các cặp thảo luận, gợi ý khi cần: “Mạng nội bộ khác Internet ở điểm nào?”
Học sinh
HS trao đổi, ví dụ: “Mạng máy tính là để các máy nối với nhau và dùng chung máy in.” / “Khi Internet mất, máy trong trường vẫn in được vì máy in nối trong mạng nội bộ.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Mời 2 cặp trình bày, các cặp khác nhận xét. Ghi nhanh các ý đúng lên bảng.
Học sinh
Đại diện cặp trả lời: “Mạng máy tính kết nối các máy và thiết bị để trao đổi dữ liệu và dùng chung tài nguyên.” Các cặp khác bổ sung ví dụ về máy in.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
Chốt kiến thức: khái niệm mạng máy tính; lợi ích dùng chung tài nguyên; mạng nội bộ có thể hoạt động khi Internet ngắt. Nhấn mạnh: lợi ích của mạng không gồm việc tự cấp bản quyền hay bảo đảm không có lỗi.
Học sinh
HS ghi vào vở ba ý chính của hoạt động.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Cách kết nối và quyền truy cập

a) Mục tiêu

HS phân biệt được mạng có dây và không dây, nhận biết vai trò của thiết bị kết nối và hiểu rằng kết nối không đồng nghĩa với quyền truy cập.

b) Nội dung

Kĩ thuật ghép thẻ theo nhóm 4. Mỗi nhóm nhận bộ thẻ khái niệm, ghép các cặp “khái niệm – tác dụng” (Cáp mạng, Wi-Fi, Máy in mạng). Sau đó nhóm trả lời câu hỏi: “Máy kết nối được vào mạng có được đọc mọi tệp của người khác không? Vì sao?”

c) Sản phẩm

Bảng ghép đúng:

Cáp mạng – Đường truyền có dây.
Wi-Fi – Kết nối không dây, truyền dữ liệu bằng sóng vô tuyến.
Máy in mạng – Tài nguyên có thể chia sẻ.
Thiết bị kết nối giúp các máy giao tiếp với nhau.
Kết luận: kết nối được không có nghĩa là có quyền đọc mọi tệp; quyền truy cập do chủ tài nguyên và quản trị viên cấp.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Phát bộ thẻ cho mỗi nhóm 4 HS. Nêu yêu cầu: ghép 3 cặp thẻ đúng, sau đó thảo luận câu hỏi về quyền truy cập trong 3 phút.
Học sinh
Nhóm nhận thẻ, đọc yêu cầu và phân công người đọc, người ghép, người ghi.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Quan sát các nhóm, nhắc HS phân biệt “được kết nối” với “được quyền sửa”. Hỏi thêm: “Ai quyết định quyền truy cập tệp trong mạng?”
Học sinh
HS ghép thẻ, trả lời dự kiến: “Máy kết nối vào mạng không có nghĩa là đọc được mọi tệp, vì phải được cấp quyền.” / “Quyền do chủ tài nguyên hoặc người quản trị cấp.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Mời 2 nhóm trình bày cách ghép thẻ và câu trả lời về quyền truy cập. Các nhóm khác nhận xét.
Học sinh
Nhóm trình bày bảng ghép và giải thích; các nhóm khác góp ý, bổ sung.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
Chốt: mạng có dây dùng cáp, mạng không dây dùng sóng vô tuyến; thiết bị kết nối giúp các máy giao tiếp; quyền truy cập do chủ tài nguyên và quản trị viên cấp. Nhấn mạnh tinh thần tôn trọng dữ liệu của người khác.
Học sinh
HS ghi bảng ghép đúng vào vở và ghi chú: “Kết nối được ≠ có quyền truy cập”.

Hoạt động 3: Luyện tập · 8 phút

Kiểm tra nhanh kiến thức

a) Mục tiêu

Củng cố khái niệm mạng, lợi ích, quyền truy cập và trình tự các bước kết nối.

b) Nội dung

HS làm nhanh các câu hỏi sau (có thể làm trên trang bài tập tương tác NeoEdu hoặc trên giấy):

Câu 1: Lợi ích trực tiếp của mạng là gì? A. Dùng chung máy in; B. Tự cấp bản quyền cho mọi tệp; C. Luôn không có lỗi; D. Không cần thiết bị kết nối.
Câu 2: Nếu Internet ngắt nhưng mạng nội bộ còn hoạt động, điều nào có thể vẫn làm được? A. Đọc mọi trang web mới; B. In qua máy in nội bộ đã cấu hình; C. Gửi thư ra Internet chắc chắn; D. Tự mở khóa tệp.
Câu 3: Mạng không dây có thể truyền dữ liệu bằng sóng. Đúng hay sai?
Câu 4: Mọi tệp trong mạng đều thuộc quyền sửa của em. Đúng hay sai?
Câu 5: Ghép đúng khái niệm và tác dụng: Cáp mạng; Wi-Fi; Máy in mạng.
Câu 6: Sắp xếp theo thứ tự trước–sau: (a) Gửi một trang in thử không có dữ liệu cá nhân; (b) Liệt kê 3 máy và máy in cần kết nối; (c) Chọn thiết bị mạng và phương thức kết nối phù hợp; (d) Kết nối trong mạng được giáo viên cho phép.

c) Sản phẩm

Đề và đáp án:

Câu 1: A. Dùng chung máy in. (Mạng hỗ trợ chia sẻ tài nguyên, không bỏ qua quyền hay lỗi.)
Câu 2: B. In qua máy in nội bộ đã cấu hình. (In nội bộ không nhất thiết đi qua Internet.)
Câu 3: Đúng. (Wi-Fi là một ví dụ kết nối không dây.)
Câu 4: Sai. (Quyền truy cập do chủ tài nguyên và quản trị viên cấp.)
Câu 5: Cáp mạng – Đường truyền có dây; Wi-Fi – Kết nối không dây; Máy in mạng – Tài nguyên có thể chia sẻ.
Câu 6: (b) → (c) → (d) → (a).

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Chiếu 6 câu hỏi hoặc mở bài tương tác trên NeoEdu. Nêu thời gian 6 phút, HS làm độc lập.
Học sinh
HS đọc đề và làm bài cá nhân.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Theo dõi, hỗ trợ HS gặp khó khăn ở câu 5 và câu 6 bằng cách gợi lại phần vừa học.
Học sinh
HS chọn đáp án và ghi kết quả; ví dụ câu 6 HS sắp xếp: “Liệt kê máy → chọn thiết bị → được cho phép → in thử.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Chiếu đáp án, mời HS tự chấm và nêu câu sai (nếu có), giải thích lí do.
Học sinh
HS đối chiếu, nêu lại lí do, ví dụ: “Em chọn D ở câu 2 vì nghĩ tự mở khóa được, nhưng đó không phải là quyền có được trong mạng.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
Nhận xét tổng quát, nhấn mạnh hai ý dễ nhầm: lợi ích là chia sẻ tài nguyên; kết nối không đồng nghĩa với quyền truy cập.
Học sinh
HS sửa lại các câu làm sai và ghi chú vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 10 phút

Lập phương án cho thư viện

a) Mục tiêu

Vận dụng kiến thức để lập phương án kết nối 3 máy tính với một máy in mạng và kiểm tra điều kiện áp dụng.

b) Nội dung

Nhóm 4 HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 để lập phương án cho 3 máy tính của thư viện dùng chung một máy in mạng, ghi cách kết nối và quyền sử dụng. Thực hiện các bước theo phiếu, chỉ dùng dữ liệu giả định, không dùng tài liệu thật của thư viện. Thông tin cần đối chiếu: 1) liệt kê thiết bị; 2) chọn thiết bị mạng và phương thức kết nối; 3) xác định quyền được cấp; 4) mô tả trang in thử không chứa dữ liệu cá nhân.

c) Sản phẩm

Kết quả hoàn chỉnh: ba máy tính nối cáp đến thiết bị chuyển mạch; máy in mạng cũng nối vào thiết bị chuyển mạch. Giáo viên cấp quyền in; học sinh in trang “Thử kết nối”. Không mở quyền sửa tài liệu của người khác.
Thang chấm tham khảo (1 điểm): đủ thiết bị 0,3; sơ đồ kết nối khả thi 0,3; in thử và giới hạn quyền 0,4.
Lưu ý: giữ bản gốc, đặt tên tệp rõ nghĩa (ví dụ “PhuongAn_ThuVien_Nhom1”) và kiểm tra lại sau khi mở.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Phát Phiếu học tập số 1 cho mỗi nhóm, nêu thời gian 6 phút. Nhắc: chỉ dùng dữ liệu giả định, chưa thử kết nối thật nếu chưa được cho phép.
Học sinh
Nhóm đọc phiếu, phân công người ghi, người trình bày.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
Đi quanh các nhóm, hỗ trợ bằng câu hỏi gợi mở: “Máy in phải được nối ở đâu để cả 3 máy cùng dùng được?” “Ai được phép in?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Nối 3 máy và máy in vào thiết bị chuyển mạch bằng cáp.” / “Giáo viên cấp quyền in, học sinh không được sửa tài liệu của người khác.”
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
Mời 1 nhóm trình bày phương án, các nhóm khác đối chiếu với thang chấm. Đặt câu hỏi: “Nếu một máy ở xa cổng mạng thì sao?”
Học sinh
Nhóm trình bày sơ đồ kết nối và quyền sử dụng; nhóm khác nhận xét theo thang điểm.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
Chốt: phương án đúng gồm đủ thiết bị, sơ đồ kết nối khả thi, quyền in được giới hạn và có kiểm tra in thử. Nhắc HS giữ bản gốc và lưu tệp bằng tên rõ nghĩa.
Học sinh
HS hoàn thiện phiếu theo góp ý và ghi phương án chốt vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Lập phương án cho 3 máy tính của thư viện dùng chung một máy in mạng; ghi cách kết nối và quyền sử dụng.

Bước 1: Liệt kê 3 máy tính và máy in cần kết nối.
Bước 2: Chọn thiết bị mạng và phương thức kết nối phù hợp (có dây hay không dây). Ghi lí do lựa chọn.
Bước 3: Ghi rõ kết nối trong mạng được giáo viên cho phép; quyền in của học sinh là gì.
Bước 4: Mô tả trang in thử không có dữ liệu cá nhân (ví dụ tiêu đề “Thử kết nối”).
Kiểm tra: Phương án có mở quyền sửa tài liệu của người khác không? (Có / Không)
Kết quả nhóm: Vẽ hoặc mô tả sơ đồ kết nối bằng lời, ghi tên tệp lưu theo quy tắc rõ nghĩa.

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thiện phương án kết nối của nhóm theo góp ý trên lớp; lưu tệp bằng tên rõ nghĩa và giữ bản gốc.
Trả lời câu hỏi vận dụng: Nếu một máy quá xa cổng mạng nhưng vẫn nằm trong vùng Wi-Fi được phép, em đề xuất thay đổi gì và nêu một hạn chế cần kiểm tra (gợi ý: dùng bộ điều hợp Wi-Fi nối vào điểm truy cập của trường; khoảng cách hoặc vật cản có thể làm tín hiệu yếu, cần thử in trước khi sử dụng).
Ôn lại khái niệm mạng máy tính, mạng có dây, mạng không dây và quy tắc “kết nối được không có nghĩa là có quyền truy cập”. Có thể luyện thêm trên trang bài học NeoEdu: neoedu.vn/learn/6/informatics/bai-4-mang-may-tinh.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.