Giáo án Bài 11. Định dạng văn bản

HS nhận ra vấn đề thường gặp khi trình bày văn bản bằng dấu cách và Enter, từ đó xác định nhiệm vụ học tập của bài.

GV chiếu hai mẫu văn bản: mẫu A dùng nhiều dấu cách để đẩy tiêu đề vào giữa và có Enter ở cuối mỗi dòng nhìn thấy; mẫu B có tiêu đề căn giữa và đoạn văn xuống dòng tự nhiên. GV hỏi: “Khi đổi cỡ chữ hoặc mở trên máy khác, mẫu nào giữ được bố cục? Vì sao?”

HS nêu được: mẫu A dễ lệch khi đổi cỡ chữ hoặc phông vì vị trí phụ thuộc số dấu cách; mẫu B ổn định vì tiêu đề được căn bằng lệnh và dòng tự xuống theo khổ trang. Từ đó HS xác định nhiệm vụ: học cách định dạng kí tự, đoạn, trang để tạo trang thông báo “Góc đọc xanh”.

HS nêu được định dạng kí tự và định dạng đoạn, phân biệt được đối tượng chịu tác động của từng loại.

HS làm việc theo cặp, đọc phần “Hiểu cách hoạt động” và quan sát ví dụ trên trang NeoEdu hoặc trên màn hình của GV. Các cặp hoàn thành Phiếu học tập số 1, phần A: điền vào bảng hai cột “Định dạng kí tự” và “Định dạng đoạn” các thuộc tính sau: phông, cỡ chữ, kiểu chữ, căn lề, thụt dòng, khoảng cách giữa các đoạn. Sau đó trả lời câu hỏi: “Vì sao khoảng cách trước và sau đoạn là định dạng đoạn chứ không phải định dạng kí tự?”

HS hoàn thành phần A của Phiếu học tập số 1:

• Định dạng kí tự: phông, cỡ chữ, kiểu chữ (đậm, nghiêng, gạch chân).
• Định dạng đoạn: căn trái, căn giữa, căn phải, căn đều hai bên, thụt dòng, khoảng cách trước và sau đoạn.
  Kiến thức HS rút ra: định dạng kí tự thay đổi cách hiển thị của từng kí tự; định dạng đoạn thay đổi cách bố trí cả đoạn văn; khoảng cách giữa hai đoạn là thuộc tính của đoạn.

HS nêu được định dạng trang gồm khổ giấy, hướng giấy, lề và giải thích được vì sao chỉ nhấn Enter khi kết thúc một đoạn.

HS làm việc theo nhóm 4 người theo kĩ thuật mảnh ghép ngắn: mỗi bạn đọc một phần (khổ và hướng giấy; lề trang; cách xuống đoạn bằng Enter) rồi về báo lại cho nhóm. Nhóm trả lời các câu hỏi trong phần B của Phiếu học tập số 1: (1) Trang dọc và trang ngang khác nhau ở điều gì? (2) Lề trang có tác dụng gì? (3) Vì sao không nên nhấn Enter ở cuối mọi dòng?

HS trả lời phần B của Phiếu học tập số 1:

1. Khổ giấy là kích thước trang; hướng giấy là dọc hoặc ngang; lề là khoảng trống từ mép trang đến vùng soạn thảo.
2. Lề trang giữ khoảng trống quanh nội dung, giúp chữ không sát mép và không bị tràn khi in.
3. Dòng tự xuống khi chạm mép khổ trang; nếu nhấn Enter ở mọi dòng, khi đổi lề hoặc cỡ chữ bố cục sẽ bị vỡ. Enter chỉ dùng khi kết thúc một đoạn.

HS vận dụng kiến thức về định dạng kí tự, đoạn, trang để trả lời các câu hỏi trắc nghiệm và nối khái niệm.

HS làm bài tập 1 đến 6 trong phần Bài tập của bài học, sau đó mở trang NeoEdu để làm thêm các bài tập tương tác (nếu có thời gian). Với bài 6, HS chọn các thao tác đáp ứng yêu cầu mà không căn bằng dấu cách.
Đề bài tập:

1. Muốn căn giữa tiêu đề nên dùng gì? A. Lệnh căn giữa; B. Nhiều dấu cách; C. Nhiều dấu chấm; D. Xóa mọi dòng.
2. Thay khoảng cách giữa hai đoạn là định dạng gì? A. Thiết bị; B. Đoạn; C. Mạng; D. Tệp ảnh.
3. In đậm là định dạng kí tự. Đúng hay sai?
4. Nên bấm Enter sau mỗi dòng đang nhìn thấy. Đúng hay sai?
5. Ghép đúng khái niệm và tác dụng: Bold; Căn giữa; Lề trang.
6. Chọn các thao tác đáp ứng yêu cầu: tiêu đề căn giữa và đậm, đoạn nội dung căn trái, không căn bằng dấu cách. A. Chọn đoạn tiêu đề, dùng căn giữa và in đậm; B. Chọn đoạn nội dung, dùng căn trái và khoảng cách dễ đọc; C. Thêm nhiều dấu cách đầu tiêu đề; D. Nhấn Enter sau mỗi dòng nhìn thấy.

Đáp án:

1. A: lệnh căn giữa căn theo vùng văn bản, ổn định khi đổi phông.
2. B: khoảng cách trước và sau là thuộc tính của đoạn.
3. Đúng: in đậm thay đổi kiểu hiển thị của kí tự.
4. Sai: dòng tự ngắt; Enter chỉ dùng khi tạo đoạn mới.
5. Bold là in đậm; Căn giữa là đặt đoạn giữa vùng soạn thảo; Lề trang là khoảng trống biên trang.
6. A và B: hai thao tác đầu định dạng đúng đối tượng; C và D tạo bố cục không ổn định.

HS vận dụng các thao tác định dạng kí tự, đoạn và trang để tạo sản phẩm thông báo, kiểm tra bằng xem trước và lưu đúng tên.

Dữ liệu giả định của bài: tiêu đề “Góc đọc xanh”; nội dung “Lớp tổ chức đổi sách vào thứ Sáu. Mỗi bạn mang một cuốn phù hợp.”
Các bước HS thực hiện:

1. Nhập tiêu đề và đoạn nội dung riêng.
2. Chọn tiêu đề rồi căn giữa và in đậm.
3. Căn trái đoạn nội dung và đặt khoảng cách dễ đọc.
4. Xem trước trang rồi lưu thong-bao.docx.
   Tiêu chí tự kiểm tra (thang 1 điểm): nội dung đúng 0,3; tiêu đề 0,2; đoạn và trang 0,3; lưu và xem trước 0,2. Nếu còn lệch tiêu đề do dấu cách, HS xóa các dấu cách thừa, chọn lại đoạn tiêu đề và căn giữa.
   Về nhà: HS thực hiện thêm câu 8 (sửa tiêu đề bị lệch sau khi đổi cỡ chữ) để củng cố.

Sản phẩm: tệp thong-bao.docx có tiêu đề “Góc đọc xanh” căn giữa, in đậm; đoạn nội dung căn trái, khoảng cách dễ đọc; trang dọc có lề đủ, chữ không tràn. Không có dấu cách đẩy tiêu đề. Khi mở lại, bố cục vẫn đúng.
Cách sửa khi tiêu đề lệch (câu 8): xóa các dấu cách đầu dòng, chọn đoạn tiêu đề và dùng lệnh căn giữa, kiểm tra lại trên bản xem trước.