NeoEdu
Giáo án Giáo dục công dân 6
Giáo dục công dânLớp 6Bài 9. Công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Giáo án Công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được theo Điều 17 Hiến pháp, công dân Việt Nam là người có quốc tịch Việt Nam.
  • Giải thích được vì sao nơi ở, tiếng nói, tên gọi hoặc vẻ ngoài không tự quyết định quốc tịch và không xác định được công dân Việt Nam.
  • Phân biệt được thông tin về nơi sinh, nơi cư trú và quốc tịch; vận dụng được để nhận xét dữ kiện trong tình huống giả định (Linh, Sam).

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: Chủ động đọc nội dung bài, tự đối chiếu dữ kiện đề bài với khái niệm để kiểm tra lại nhận định của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, thống nhất ý kiến trong nhóm khi phân tích tình huống; trình bày lập luận rõ ràng, lắng nghe và tôn trọng ý kiến bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân tích tình huống, chỉ ra thông tin đã xác nhận, thông tin chưa có và đề xuất cách ứng xử có căn cứ.

b) Năng lực đặc thù

  • Điều chỉnh hành vi: Nhận biết hành vi suy diễn, kết luận vội về quốc tịch của người khác qua vẻ ngoài, ngôn ngữ hay nơi ở; lựa chọn cách ứng xử tôn trọng người khác và căn cứ vào thông tin đã được xác nhận.
  • Phát triển bản thân: Rèn thói quen kiểm chứng thông tin, nhận thức đúng về quốc tịch và tự tin trình bày quan điểm có căn cứ.

3. Phẩm chất

  • Trung thực: Chỉ kết luận dựa trên dữ kiện được xác nhận, không tự thêm thông tin chưa có trong đề bài.
  • Trách nhiệm: Không đưa thông tin cá nhân của người khác lên mạng khi chưa được xác nhận; khi cần hồ sơ thực tế, hướng người có liên quan đến cơ quan có thẩm quyền.
  • Nhân ái: Tôn trọng bạn bè và người xung quanh, không phân biệt đối xử dựa trên tiếng nói, vẻ ngoài hay nơi sinh sống.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Sách giáo khoa Giáo dục công dân 6 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 9.
  • Bảng phụ hoặc slide ghi Điều 17 Hiến pháp (nội dung khái quát), tình huống Linh và Sam, sơ đồ hai cột phân biệt cư trú và quốc tịch.
  • Bộ thẻ tình huống (4 thẻ) cho khởi động; thẻ 'Đ' và 'S' cho trò chơi giơ thẻ.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/6/civic/bai-9-cong-dan-nuoc-cong-hoa-xa-hoi-chu-nghia-viet-nam). Dùng để chiếu ví dụ và cho HS làm bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

  • SGK, vở ghi, bút màu.
  • Giấy A4 hoặc bảng nhóm để ghi kết quả thảo luận; bút dạ.
  • Thiết bị có kết nối internet (nếu có) hoặc để truy cập trang NeoEdu theo hướng dẫn của GV.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Dấu hiệu nào quyết định ai là công dân?

a) Mục tiêu

Huy động kiến thức nền, tạo tình huống có vấn đề để HS nhận ra không thể xác định công dân chỉ bằng vẻ bề ngoài hay hoàn cảnh sống.

b) Nội dung

GV đưa 4 thẻ tình huống: (1) Bạn sống lâu năm ở Hà Nội; (2) Bạn nói rất giỏi tiếng Việt; (3) Bạn mang tên Nguyễn Văn An; (4) Bạn có vẻ ngoài giống người Việt. Câu hỏi: Chỉ dựa vào một trong bốn dấu hiệu trên, em có thể chắc chắn người đó là công dân Việt Nam không? Vì sao?

c) Sản phẩm

HS nêu được: không dấu hiệu nào trong bốn dấu hiệu tự quyết định quốc tịch; cần căn cứ vào quốc tịch. HS đưa ra câu hỏi mở đầu: Vậy căn cứ nào để xác định công dân Việt Nam?

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV treo 4 thẻ lên bảng, nêu câu hỏi và yêu cầu HS suy nghĩ 30 giây trước khi phát biểu.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thẻ và suy nghĩ cá nhân.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV gọi 2 đến 3 HS phát biểu, không chốt đáp án ngay.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: 'Không chắc, vì người nước ngoài cũng có thể sống ở Hà Nội hoặc nói tiếng Việt'; 'Tên người Việt có thể do người nước ngoài đặt'.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV tổng hợp ý kiến HS trên bảng, nhấn mạnh các ý đều chưa đủ để kết luận.

    Học sinh

    HS lắng nghe, ghi nhận các ý kiến của bạn.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV dẫn vào bài mới: Theo Điều 17 Hiến pháp, căn cứ xác định công dân là quốc tịch. GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS ghi tên bài 'Công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam' và dự kiến sẽ tìm căn cứ trong nội dung bài.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 8 phút

Quốc tịch là căn cứ xác định công dân

a) Mục tiêu

Nêu được theo Điều 17 Hiến pháp, công dân Việt Nam là người có quốc tịch Việt Nam; giải thích được nơi ở, tiếng nói, tên gọi, vẻ ngoài không tự quyết định quốc tịch.

b) Nội dung

HS đọc mục 'Khái niệm' trong SGK và đối chiếu với nội dung Điều 17 Hiến pháp do GV trình chiếu. Thảo luận cặp đôi trả lời: (1) Theo Điều 17, công dân Việt Nam là người như thế nào? (2) Nơi ở, tiếng nói, tên gọi, vẻ ngoài có tự quyết định quốc tịch không? (3) Người Việt Nam sống ở nước ngoài có còn là công dân Việt Nam không, trong điều kiện nào?

c) Sản phẩm

HS ghi được vào vở: Công dân Việt Nam là người có quốc tịch Việt Nam. Nơi ở, tiếng nói, tên gọi hoặc vẻ ngoài không tự quyết định quốc tịch. Người Việt Nam sống ở nước ngoài vẫn là công dân Việt Nam nếu có quốc tịch Việt Nam.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chia lớp thành các cặp đôi, nêu ba câu hỏi và yêu cầu đọc mục Khái niệm trong SGK trong 2 phút.

    Học sinh

    HS đọc SGK, gạch chân từ khóa 'quốc tịch', 'công dân', 'Điều 17'.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ các cặp còn lúng túng bằng cách hỏi: 'Trong ba câu bạn vừa đọc, từ nào cho biết căn cứ xác định công dân?'

    Học sinh

    HS thảo luận cặp đôi. Dự kiến: 'Công dân là người có quốc tịch Việt Nam'; 'Nơi ở và tiếng nói không quyết định quốc tịch'; 'Người Việt ở nước ngoài vẫn là công dân nếu còn quốc tịch Việt Nam'.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 cặp trình bày, các cặp khác bổ sung hoặc phản biện.

    Học sinh

    Đại diện cặp trình bày; các HS khác nhận xét, bổ sung ý kiến.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: Quốc tịch là căn cứ xác định công dân. Nơi ở, tiếng nói, tên gọi, vẻ ngoài không tự quyết định quốc tịch. Người Việt sống ở nước ngoài vẫn là công dân nếu có quốc tịch Việt Nam. GV nhấn mạnh không nên suy đoán quốc tịch của người khác qua bề ngoài.

    Học sinh

    HS ghi nội dung chốt vào vở và đánh dấu ý quan trọng bằng bút màu.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Phân biệt cư trú và quốc tịch qua tình huống Linh và Sam

a) Mục tiêu

Phân biệt được thông tin về nơi cư trú và quốc tịch; vận dụng được dữ kiện đã xác nhận để nhận xét tình huống, không suy diễn thông tin chưa có.

b) Nội dung

Nhóm 4 HS làm Phiếu học tập số 1. Đề bài: Linh có quốc tịch Việt Nam, đang học ở nước ngoài; Sam có quốc tịch nước khác, đang cư trú tại Việt Nam, chưa có thông tin có quốc tịch Việt Nam. Nhóm hoàn thành phiếu, sau đó trả lời: Vì sao Linh là công dân Việt Nam? Vì sao chưa thể kết luận Sam là công dân Việt Nam dù Sam đang sống ở Việt Nam?

c) Sản phẩm

Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1. Kết luận được: Linh là công dân Việt Nam vì có quốc tịch Việt Nam được xác nhận; học ở nước ngoài chỉ là thông tin về nơi học. Sam chưa được xác định là công dân Việt Nam vì đang cư trú tại Việt Nam không chứng minh có quốc tịch Việt Nam; không suy diễn thêm về tình trạng pháp lí chưa được nêu.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 1 cho mỗi nhóm, đọc đề bài và nhắc: chỉ dùng dữ kiện đã được xác nhận trong đề.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc kĩ đề bài, nhóm trưởng phân công vai trò ghi, đọc, kiểm tra.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV quan sát, hỏi các nhóm: 'Thông tin này là nơi học hay quốc tịch? Đề có nói Sam đã có quốc tịch Việt Nam chưa?'

    Học sinh

    HS thảo luận và điền phiếu. Dự kiến: 'Linh: quốc tịch Việt Nam được xác nhận, học ở nước ngoài là nơi học'; 'Sam: quốc tịch nước khác, cư trú tại Việt Nam là nơi cư trú, chưa có thông tin quốc tịch Việt Nam'.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 nhóm trình bày, một nhóm trình bày về Linh, một nhóm về Sam. Yêu cầu các nhóm khác chỉ ra chỗ suy diễn nếu có.

    Học sinh

    Nhóm trình bày; nhóm khác nhận xét, ví dụ: 'Không thể nói Sam là công dân vì đang ở Việt Nam, vì cư trú khác quốc tịch'.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: Cư trú và quốc tịch là hai thông tin khác nhau. Khi đề chưa xác nhận quốc tịch, không được kết luận. GV nhắc: với hồ sơ thực tế cần cơ quan có thẩm quyền xác nhận, không tự kết luận qua mạng.

    Học sinh

    HS ghi vào vở: Cư trú và quốc tịch là hai thông tin khác nhau; phân biệt nơi sinh, nơi cư trú và quốc tịch.

Hoạt động 3: Luyện tập · 10 phút

Đánh giá nhận định và chọn đáp án đúng

a) Mục tiêu

Vận dụng kiến thức bài để đánh giá nhận định và lựa chọn đáp án đúng, củng cố cách phân biệt quốc tịch với nơi ở, tiếng nói, vẻ ngoài.

b) Nội dung

GV đọc lần lượt các câu hỏi (dùng bài tập số 1, 2, 3, 5 trong bộ đề của bài). HS giơ thẻ Đ/S hoặc chọn A, B, C, D. Có thể dùng bài tập tương tác trên trang NeoEdu để HS làm cá nhân trong 3 phút trước khi chữa.
Câu 1: Ghép: Quốc tịch – Căn cứ xác định công dân; Cư trú – Nơi sinh sống; Ngoại hình – Không phải căn cứ tự xác định quốc tịch.
Câu 2: Với dữ kiện Linh có quốc tịch Việt Nam, đang học ở nước ngoài; Sam có quốc tịch nước khác, đang cư trú tại Việt Nam, chưa có thông tin có quốc tịch Việt Nam. Kết luận nào chắc chắn? A. Linh là công dân Việt Nam; B. Sam chắc chắn là công dân Việt Nam vì đang ở Việt Nam; C. Linh mất quốc tịch ngay khi ra nước ngoài; D. Quốc tịch được xác định bằng ngôn ngữ thường nói.
Câu 3: Đánh giá: a) Cư trú và quốc tịch là hai thông tin khác nhau; b) Mọi người sống tại Việt Nam đều tự động có quốc tịch Việt Nam.
Câu 4: Theo Điều 17 Hiến pháp, căn cứ xác định một người là công dân Việt Nam là người đó có {{1}}.
Câu 5: Nhận định nào đúng? A. Mọi người sống tại Việt Nam đều tự động có quốc tịch Việt Nam; B. Cư trú và quốc tịch là hai thông tin khác nhau.

c) Sản phẩm

Đáp án: Câu 1: Quốc tịch – căn cứ xác định công dân; Cư trú – nơi sinh sống; Ngoại hình – không phải căn cứ tự xác định quốc tịch. Câu 2: A (Linh là công dân Việt Nam vì quốc tịch Việt Nam được xác nhận; B, C, D sai vì suy diễn hoặc không đúng với Điều 17). Câu 3: a) Đúng; b) Sai, vì cư trú không tự quyết định quốc tịch. Câu 4: quốc tịch Việt Nam. Câu 5: B (A sai vì cư trú không tự quyết định quốc tịch). HS tự chấm và sửa sai vào vở.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu luật chơi: đọc từng câu, HS giơ thẻ Đ/S hoặc chọn đáp án; ai sai phải giải thích lí do. Có thể mở bài tập tương tác trên NeoEdu cho HS làm cá nhân 3 phút.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị thẻ Đ/S, làm bài tập tương tác (nếu có).

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đọc từng câu, quan sát đáp án, gọi HS giải thích khi có đáp án khác nhau.

    Học sinh

    HS giơ thẻ hoặc chọn đáp án, giải thích ngắn gọn. Dự kiến: 'Em chọn A vì đề xác nhận Linh có quốc tịch Việt Nam'.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV chữa từng câu, nêu đáp án và chỉ ra dấu hiệu suy diễn trong các đáp án sai.

    Học sinh

    HS đối chiếu, tự sửa lỗi và nêu lí do sai.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV tổng kết: Quốc tịch là căn cứ; cư trú, ngoại hình, tiếng nói không tự quyết định quốc tịch. GV khen các nhóm trả lời có căn cứ.

    Học sinh

    HS ghi nhớ kiến thức trọng tâm và điều chỉnh đáp án sai (nếu có).

Hoạt động 4: Vận dụng · 12 phút

Xử lí tình huống trên mạng xã hội một cách có căn cứ

a) Mục tiêu

Vận dụng kiến thức bài để phân tích tình huống thực tế, lựa chọn hành động có căn cứ và tôn trọng người khác khi bàn luận về quốc tịch của một người trên mạng xã hội.

b) Nội dung

Tình huống: Trên nhóm lớp, bạn Huy đăng: 'Bạn Mai sống ở Đà Nẵng từ nhỏ, nói tiếng Việt chuẩn nên chắc chắn là công dân Việt Nam, ai còn nghi ngờ là sai!'. Bạn Mai chưa cung cấp giấy tờ nào về quốc tịch. Nhóm đóng vai Huy, Mai và một bạn trong nhóm, thảo luận: (1) Nhận xét của Huy đúng hay sai, vì sao? (2) Nếu em là bạn trong nhóm, em sẽ nhắn gì để vừa đúng vừa tôn trọng Mai? (3) Điều gì cần làm nếu muốn biết chắc chắn về quốc tịch của một người trong hồ sơ thực tế?

c) Sản phẩm

Mỗi nhóm có một đoạn hội thoại hoặc tin nhắn mẫu, nêu được: nơi sống và tiếng nói không đủ để kết luận quốc tịch; cần dựa trên thông tin được xác nhận; hồ sơ thực tế cần cơ quan có thẩm quyền xác nhận, không tự kết luận qua mạng; lời nói tôn trọng, không xúc phạm Mai.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV đọc tình huống, chia nhóm 4 HS, phân vai và giao 3 câu hỏi. Nhắc: nội dung phải dựa trên dữ kiện đã có, không suy diễn.

    Học sinh

    HS nhận tình huống, phân vai và thảo luận 3 câu hỏi trong 4 phút.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quan sát, hỗ trợ bằng câu hỏi: 'Nói tiếng Việt chuẩn có phải là căn cứ về quốc tịch không?', 'Nếu Mai bị hiểu nhầm, bạn nên ứng xử thế nào?'

    Học sinh

    Các nhóm đóng vai và viết tin nhắn mẫu. Dự kiến: 'Nói tiếng Việt chưa đủ để kết luận quốc tịch'; 'Nếu cần chắc chắn, phải có giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền xác nhận'.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 nhóm đóng vai trước lớp; các nhóm khác nhận xét về tính có căn cứ và sự tôn trọng trong lời nói.

    Học sinh

    Nhóm trình diễn; HS khác góp ý, bổ sung.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: Không kết luận quốc tịch của người khác dựa trên nơi ở, tiếng nói hay vẻ ngoài; không đưa lên mạng suy đoán khi chưa có căn cứ; hồ sơ thực tế cần cơ quan có thẩm quyền. GV nhắc HS giữ thái độ tôn trọng bạn bè trong mọi tình huống.

    Học sinh

    HS ghi vào vở một hành động có căn cứ mình sẽ thực hiện khi gặp tình huống tương tự.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đề bài: Linh có quốc tịch Việt Nam, đang học ở nước ngoài. Sam có quốc tịch nước khác, đang cư trú tại Việt Nam, chưa có thông tin có quốc tịch Việt Nam.
Nhiệm vụ 1: Điền thông tin vào bảng (ghi 'Có' hoặc 'Chưa có', nêu nội dung cụ thể):

  • Linh: Quốc tịch: ...; Nơi học: ...; Căn cứ xác định công dân: ...
  • Sam: Quốc tịch: ...; Nơi cư trú: ...; Đã có thông tin quốc tịch Việt Nam chưa: ...
    Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi.
  • Vì sao Linh là công dân Việt Nam?
  • Vì sao chưa thể kết luận Sam là công dân Việt Nam dù Sam đang cư trú tại Việt Nam?
    Nhiệm vụ 3: Kết luận có thể rút ra từ dữ kiện đề bài (viết 1 đến 2 câu, không thêm thông tin ngoài đề).

Hướng dẫn về nhà

  • Viết 3 đến 5 câu giải thích vì sao 'nơi ở', 'tiếng nói' hay 'tên gọi' không tự quyết định quốc tịch, lấy ví dụ minh họa từ đời sống xung quanh (không nêu thông tin cá nhân của người thật).
  • Tìm hiểu cùng người thân về cách xác định một người là công dân Việt Nam trong thực tế (qua giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền cấp). Ghi lại 2 đến 3 ý vào vở và chia sẻ ở tiết học sau.
  • Ôn lại bài 9 và làm lại bài tập tương tác trên trang NeoEdu để tự kiểm tra.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.