Giáo án Tiết kiệm

Huy động kinh nghiệm chi tiêu của HS và xác định vấn đề cần học: làm thế nào để chi tiêu hợp lí mà vẫn đáp ứng nhu cầu chính đáng.

GV chiếu tình huống: Quân có 100 000 đồng, cần mua vở 40 000 đồng và vé xe 20 000 đồng. Quân muốn mua đồ chơi 50 000 đồng, chưa có khoản thu khác. GV đặt câu hỏi: Theo em, Quân nên làm gì với số tiền của mình? Vì sao? HS làm việc cá nhân, ghi nhanh ý kiến ra vở rồi chia sẻ.

Sau khi trao đổi, HS nêu được: nhu cầu bắt buộc là $40\,000 + 20\,000 = 60\,000$ đồng; số tiền còn lại là $100\,000 - 60\,000 = 40\,000$ đồng, chưa đủ 50 000 đồng để mua đồ chơi. HS rút ra câu hỏi cần giải quyết: Tiết kiệm là gì và làm thế nào để thực hiện?

Nêu được khái niệm tiết kiệm và giải thích được vì sao tiết kiệm không đồng nghĩa với cắt ăn, bỏ khám bệnh hay ép người khác thiếu điều kiện học tập.

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1. Yêu cầu: (1) Đọc phần khái niệm tiết kiệm trong SGK hoặc bài giảng NeoEdu, gạch chân các ý chính. (2) Phân loại 6 biểu hiện trong phiếu vào hai cột: là tiết kiệm đúng; không phải tiết kiệm. (3) Trả lời câu hỏi: Vì sao mua món rẻ nhất chưa chắc là tiết kiệm nhất?

• Khái niệm: Tiết kiệm là sử dụng tiền, thời gian, điện nước và đồ dùng hợp lí, tránh lãng phí nhưng vẫn đáp ứng nhu cầu chính đáng.
• Biểu hiện là tiết kiệm đúng: tắt điện khi ra khỏi phòng; dùng đồ dùng vừa đủ, sửa chữa khi cần; chi tiền cho nhu cầu thiết yếu trước.
• Biểu hiện không phải tiết kiệm: bỏ khám bệnh để tiết kiệm tiền; cắt ăn đến mức thiếu dinh dưỡng; lấy hết đồ dùng học tập của bạn để dùng riêng.
• Kết luận HS rút ra: Tiết kiệm không phải cắt bỏ nhu cầu chính đáng; cần tính hiệu quả lâu dài, không chỉ nhìn giá ban đầu, vì món rẻ nhưng nhanh hỏng có thể tốn kém hơn.

Phân biệt được cần và muốn; nêu được các bước thực hiện tiết kiệm và kiểm tra được việc tiết kiệm có ảnh hưởng đến sức khỏe và học tập hay không.

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật sơ đồ tư duy. Nhóm đọc phần Từ nhận biết đến cách thực hiện trong SGK, thảo luận và vẽ sơ đồ tư duy với nhánh chính là: phân biệt cần và muốn; đặt mức dùng; theo dõi lượng thực tế; giảm phần thừa; kiểm tra ảnh hưởng sức khỏe và học tập. Nhóm bổ sung một nhánh về an toàn khi sửa đồ. Câu hỏi gợi ý GV đặt ra: Làm sao để biết một khoản chi là cần hay chỉ là muốn? Vì sao phải theo dõi lượng điện nước thực tế? Khi nào không nên tự sửa đồ?

• Sơ đồ tư duy nhóm gồm 5 bước: (1) Phân biệt cần và muốn; (2) Đặt mức dùng hợp lí cho tiền, điện nước, thời gian; (3) Theo dõi lượng thực tế đã dùng; (4) Giảm phần thừa, bỏ lãng phí; (5) Kiểm tra việc tiết kiệm có làm ảnh hưởng sức khỏe và học tập không.
• Ví dụ minh họa HS nêu: cần là vở, vé xe; muốn là đồ chơi; tắt quạt khi không cần; ghi lại số điện mỗi tuần.
• Lưu ý an toàn: chỉ sửa đồ khi an toàn; không tự sửa thiết bị điện; gặp thiết bị điện hỏng cần nhờ người lớn.

Vận dụng được nguyên tắc tiết kiệm phải bảo đảm nhu cầu thiết yếu để phân tích tình huống, lựa chọn đáp án và đánh giá nhận định có căn cứ.

HS làm việc cặp đôi với Phiếu học tập số 2, hoàn thành các câu sau trong 8 phút; sau đó GV chữa nhanh trên máy chiếu hoặc trên tương tác NeoEdu. Các câu hỏi lấy từ bài tập trong bài học: (1) Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp: nhu cầu học – 40 000 đồng mua vở; nhu cầu đi lại – 20 000 đồng vé xe; mong muốn có thể hoãn – 50 000 đồng đồ chơi. (2) Quyết định nào giữ đủ nhu cầu đã biết với tình huống Quân? A. Mua vở và vé xe, hoãn đồ chơi, còn 40 000 đồng; B. Mua đồ chơi và vở, để hôm sau mới tính vé xe; C. Mua đồ chơi rồi bỏ ăn để bù; D. Mượn bạn 10 000 đồng mà không tính khả năng trả. (3) Đánh giá: a) Tiết kiệm phải bảo đảm nhu cầu thiết yếu; b) Mua món rẻ nhất luôn là tiết kiệm nhất, bất kể độ bền. (4) Nhận định nào đúng với nội dung bài, kể cả ngoài tình huống? A. Mua món rẻ nhất luôn là tiết kiệm nhất, bất kể độ bền; B. Tiết kiệm phải bảo đảm nhu cầu thiết yếu.

• Đáp án câu 1: nhu cầu học – 40 000 đồng mua vở; nhu cầu đi lại – 20 000 đồng vé xe; mong muốn có thể hoãn – 50 000 đồng đồ chơi.
• Đáp án câu 2: A. Mua vở và vé xe, hoãn đồ chơi, còn 40 000 đồng. Lí do: nhu cầu bắt buộc là $40\,000 + 20\,000 = 60\,000$ đồng; $100\,000 - 60\,000 = 40\,000$ đồng, chưa đủ 50 000 đồng mua đồ chơi nên hoãn là phù hợp; không cắt sức khỏe hay vay thiếu kế hoạch.
• Đáp án câu 3: a) Đúng; b) Sai, vì tiết kiệm phải tính cả độ bền và hiệu quả lâu dài.
• Đáp án câu 4: B. Tiết kiệm phải bảo đảm nhu cầu thiết yếu.

Vận dụng kiến thức để lập kế hoạch tiết kiệm phù hợp với bản thân, có tính đến nhu cầu thiết yếu, mức dùng và khoản dự phòng.

HS hoàn thành kế hoạch cá nhân trong 5 phút tại lớp, gồm: (1) Liệt kê 3 khoản chi cần thiết trong tuần của em và số tiền dự kiến. (2) Liệt kê 1 khoản muốn mua và đề xuất hoãn hoặc không. (3) Nêu 2 việc em sẽ làm để giảm lãng phí điện, nước hoặc đồ dùng. (4) Ghi 1 khoản dự phòng. Sau đó 2 đến 3 HS chia sẻ kế hoạch trước lớp. Nhiệm vụ về nhà: theo dõi điện nước và chi tiêu của gia đình trong 3 ngày.

• Kế hoạch cá nhân gồm: 3 khoản cần thiết có số tiền cụ thể; 1 khoản muốn được hoãn có lí do; 2 biện pháp giảm lãng phí cụ thể (ví dụ: tắt đèn, quạt khi ra khỏi phòng; dùng hết đồ dùng rồi mới mua mới); 1 khoản dự phòng.
• Sản phẩm mẫu HS có thể nêu: Vở và bút 30 000 đồng (cần); vé xe 15 000 đồng (cần); ăn sáng 20 000 đồng (cần); đồ chơi 40 000 đồng (muốn, hoãn); dự phòng 10 000 đồng.
• Kiến thức HS rút ra: Tiết kiệm bắt đầu từ việc xác định nhu cầu thiết yếu và thực hiện có kế hoạch.