NeoEdu
Giáo án Giáo dục công dân 6
Giáo dục công dânLớp 6Bài 1. Tự hào về truyền thống gia đình, dòng họ

Giáo án Tự hào về truyền thống gia đình, dòng họ

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được khái niệm truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng họ: những giá trị và cách làm tốt được nhiều thế hệ gìn giữ, truyền lại, như hiếu học, lao động trung thực, tương trợ.
  • Giải thích được vì sao tự hào về truyền thống là hiểu giá trị và tiếp nối bằng việc làm, khác với tự tôn dòng họ (coi gia đình mình hơn người khác).
  • Nêu được cách tìm hiểu và tiếp nối truyền thống: hỏi người thân về một việc cụ thể, ghi người kể và thời điểm, đối chiếu thêm lời kể hoặc đồ vật, chọn việc phù hợp tuổi.
  • Vận dụng được nguyên tắc không công bố chuyện riêng hay địa chỉ khi chưa được đồng ý để xử lí tình huống bà Mai và lập kế hoạch tiếp nối truyền thống.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc tình huống, tự chọn một việc tốt của gia đình để tìm hiểu và tự đánh giá kết quả thực hiện.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm, trình bày, lắng nghe và góp ý cho nhóm bạn khi thảo luận tình huống và viết lời đáp.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phân tích tình huống giả định, lựa chọn hành động có căn cứ, đề xuất cách chứng minh truyền thống không làm lộ thông tin riêng tư.

b) Năng lực đặc thù

  • Điều chỉnh hành vi: HS nhận biết việc tốt cần tiếp nối, không công bố thông tin cá nhân của người khác khi chưa được phép và không đề cao dòng họ mình để xem nhẹ người khác.
  • Phát triển bản thân: HS xác định được việc phù hợp với lứa tuổi để tiếp nối truyền thống gia đình và lập kế hoạch thực hiện đều đặn, tự đánh giá.
  • Tìm hiểu và tham gia hoạt động kinh tế – xã hội: HS tìm hiểu một hoạt động tương trợ trong gia đình hoặc cộng đồng và tham gia việc nhỏ phù hợp, có ích cho người khác.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: HS thực hiện đều đặn việc nhỏ đã cam kết trong kế hoạch hai tuần và ghi chép trung thực kết quả.
  • Nhân ái: HS tôn trọng người được giúp, giữ kín địa chỉ và thông tin cá nhân của họ khi chia sẻ trên mạng hoặc trước lớp.
  • Trung thực: HS kể đúng người kể, thời điểm và sự việc khi phỏng vấn người thân, không thêm thông tin chưa có căn cứ.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Sách giáo khoa Giáo dục công dân 6 (Kết nối tri thức với cuộc sống), Bài 1.
  • Máy chiếu, slide tóm tắt khái niệm truyền thống tốt đẹp, tình huống bà Mai và ghi nhớ của bài.
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm).
  • Bảng phụ hoặc giấy khổ lớn để nhóm ghi kết quả; bút dạ, băng dính.
  • Thẻ từ khóa hoặc thẻ hình ảnh minh họa các giá trị: hiếu học, lao động trung thực, tương trợ, tự tôn dòng họ.

2. Học sinh

  • Sách giáo khoa, vở ghi, bút viết.
  • Giấy nháp hoặc giấy khổ A4 để ghi kết quả nhóm.
  • Bút dạ màu (nếu có) để trình bày trên bảng phụ.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Kể về một việc tốt của gia đình

a) Mục tiêu

Tạo tâm thế học tập; giúp HS nhận ra gia đình mình có những việc làm tốt được truyền lại qua nhiều thế hệ.

b) Nội dung

GV đặt câu hỏi: “Gia đình hoặc dòng họ em có điều gì được truyền lại từ ông bà, bố mẹ mà em thấy tự hào?” HS suy nghĩ 1 phút, sau đó chia sẻ với bạn ngồi cạnh trong 2 phút. Một số HS trình bày trước lớp.

c) Sản phẩm

Mỗi HS nêu được ít nhất một việc tốt của gia đình (ví dụ: ông bà chăm học, bố mẹ làm việc chăm chỉ, cả nhà giúp hàng xóm khi cần) và giải thích ngắn vì sao em tự hào.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu câu hỏi khởi động và nêu yêu cầu: suy nghĩ 1 phút, chia sẻ với bạn ngồi cạnh 2 phút.

    Học sinh

    HS lắng nghe, suy nghĩ và ghi nhanh ý chính vào vở.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV quan sát, gợi ý thêm nếu HS lúng túng: “Việc đó có được làm đều đặn không? Ai là người truyền lại?”

    Học sinh

    HS trao đổi theo cặp. Dự kiến: “Nhà em có truyền thống đọc sách cho em bé nghe; em tự hào vì điều đó giúp em thích học.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 đến 3 HS trình bày trước lớp và nhận xét ngắn gọn.

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến: “Gia đình em có truyền thống làm việc trung thực, bố em không nhận tiền khi làm việc chưa xong.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV dẫn vào bài: những việc tốt được gìn giữ như vậy chính là truyền thống; bài học hôm nay giúp các em hiểu rõ hơn và biết cách tiếp nối.

    Học sinh

    HS ghi tên bài “Tự hào về truyền thống gia đình, dòng họ” vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Nhận diện truyền thống tốt đẹp và phân biệt với tự tôn dòng họ

a) Mục tiêu

HS nêu được khái niệm truyền thống tốt đẹp; giải thích được tự hào khác với tự tôn dòng họ; phân biệt được biểu hiện đúng và sai.

b) Nội dung

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật mảnh ghép ngắn: mỗi nhóm nhận Phiếu học tập số 1, đọc mục khái niệm trong SGK, rồi hoàn thành hai nhiệm vụ: (1) Ghép từng biểu hiện với nội dung phù hợp (Hiếu học, Tương trợ, Tự tôn dòng họ); (2) Trả lời câu hỏi: “Vì sao một thói quen lâu đời gây bất bình đẳng không thể coi là truyền thống tốt đẹp?”. Tham khảo thêm trang bài học số NeoEdu để xem ví dụ.

c) Sản phẩm

Kết quả ghép đúng: Hiếu học là kiên trì tìm hiểu và học hỏi; Tương trợ là giúp nhau khi cần; Tự tôn dòng họ là đề cao mình và xem nhẹ người khác.
Khái niệm truyền thống tốt đẹp: những giá trị và cách làm tốt được nhiều thế hệ gìn giữ, truyền lại.
Kết luận HS rút ra: Tự hào là hiểu giá trị và tiếp nối bằng việc làm, không phải coi gia đình mình hơn người khác. Thói quen lâu đời nhưng gây bất bình đẳng không trở thành tốt đẹp chỉ vì tồn tại lâu.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chia lớp thành các nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1, yêu cầu đọc khái niệm trong SGK và hoàn thành nhiệm vụ trong 6 phút. Nhắc HS ghi kết quả ra giấy nháp.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, phân công người đọc, người ghi, người trình bày.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quan sát các nhóm, gợi ý: “Tự tôn dòng họ khác với tự hào ở điểm nào? Việc đó có giúp ai không?”

    Học sinh

    HS thảo luận. Dự kiến: “Tự hào là biết việc tốt của nhà mình rồi làm tiếp; tự tôn là cho rằng nhà mình hơn nhà khác.” Dự kiến: “Thói quen lâu đời mà phân biệt đối xử thì không tốt vì nó làm người khác thiệt.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời đại diện 2 nhóm trình bày kết quả ghép và câu trả lời; các nhóm khác bổ sung hoặc phản biện.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến: “Hiếu học là kiên trì tìm hiểu và học hỏi, còn tương trợ là giúp nhau khi cần.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt khái niệm truyền thống tốt đẹp, nhấn mạnh ba giá trị hiếu học, lao động trung thực, tương trợ và sự khác nhau giữa tự hào với tự tôn dòng họ. Ghi bảng: Truyền thống tốt đẹp là những giá trị và cách làm tốt được nhiều thế hệ gìn giữ, truyền lại.

    Học sinh

    HS ghi chốt kiến thức vào vở, sửa lại kết quả ghép nếu sai.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Cách tìm hiểu và tiếp nối truyền thống phù hợp

a) Mục tiêu

HS nêu được các bước tìm hiểu và tiếp nối truyền thống; biết chọn việc phù hợp tuổi, thực hiện đều và tự đánh giá; nêu được điều không nên công bố khi chưa được đồng ý.

b) Nội dung

GV tổ chức hoạt động cặp đôi. HS đọc phần “Từ nhận biết đến cách thực hiện” và trả lời hai câu hỏi trong Phiếu học tập số 2: (1) Nếu muốn tìm hiểu một truyền thống của gia đình, em sẽ hỏi người thân điều gì và ghi những gì? (2) Em chọn một việc tiếp nối như thế nào để phù hợp với lứa tuổi và thực hiện đều đặn?

c) Sản phẩm

Các bước tìm hiểu truyền thống: hỏi người thân về một việc cụ thể; ghi người kể và thời điểm; đối chiếu thêm lời kể, ảnh hoặc đồ vật.
Cách tiếp nối: chọn việc nhỏ, phù hợp tuổi; thực hiện đều; tự đánh giá.
Điều không làm khi chưa được đồng ý: công bố chuyện riêng hoặc địa chỉ người khác.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 2, yêu cầu cặp đôi đọc mục “Từ nhận biết đến cách thực hiện” và thảo luận hai câu hỏi trong 5 phút.

    Học sinh

    HS đọc SGK, cùng bạn trao đổi và ghi ý chính vào phiếu.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV hướng dẫn: “Hỏi cụ thể một việc, không hỏi chung chung. Ghi rõ ai kể và khi nào.” GV nhắc HS nhớ phần chưa được đồng ý thì không công bố.

    Học sinh

    HS thảo luận. Dự kiến: “Em hỏi bà về việc bà đi dạy học ở xã ngày xưa, ghi tên bà và ngày bà kể.” Dự kiến: “Em chọn việc giúp em trai học bài mỗi tối, vì em đã lớp 6 và làm được.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 cặp trình bày; GV ghi các bước lên bảng.

    Học sinh

    Đại diện cặp trình bày. Dự kiến: “Chúng em sẽ đối chiếu lời bà với cuốn sổ cũ của ông.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt các bước tìm hiểu và tiếp nối, nhấn mạnh việc tiếp nối bằng việc nhỏ, đều đặn và không làm lộ thông tin riêng tư.

    Học sinh

    HS ghi vào vở: Tiếp nối truyền thống có thể bằng việc nhỏ, phù hợp tuổi; hỏi người thân về một việc cụ thể, ghi người kể và thời điểm.

Hoạt động 3: Luyện tập · 10 phút

Phân tích tình huống bà Mai

a) Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức để phân tích tình huống, chọn hành động có căn cứ và đánh giá đúng/sai các nhận định.

b) Nội dung

HS làm việc cá nhân 4 phút, sau đó thảo luận nhóm đôi 4 phút với tình huống: Bà Mai giữ sổ ghi những buổi cả nhà giúp người già đọc sách. Mai muốn tiếp nối nhưng có bạn đề nghị đăng địa chỉ người được giúp lên mạng để chứng minh. HS thực hiện ba nhiệm vụ trong Phiếu học tập số 2: (1) Chọn cách tiếp nối phù hợp nhất trong các phương án A, B, C, D; (2) Đánh giá hai nhận định a) và b); (3) Viết lời đáp ngắn cho bạn muốn đăng địa chỉ.

c) Sản phẩm

Bài 1 (đề: Chọn cách tiếp nối phù hợp nhất với tình huống: A. Xin phép người được giúp, đọc sách cùng họ và ghi nhật kí không lộ địa chỉ; B. Đăng toàn bộ sổ gia đình để ai cũng kiểm tra; C. Chỉ kể rằng dòng họ mình tốt hơn các dòng họ khác; D. Giữ nguyên mọi thói quen trong sổ, không cần cân nhắc). Đáp án: A. Việc đọc sách nối tiếp giá trị tương trợ; xin phép và giấu địa chỉ bảo vệ người nhận; công bố riêng tư hay tự tôn dòng họ không phải thước đo truyền thống.
Bài 2 (đề: Đánh giá a) Tiếp nối truyền thống có thể bằng việc nhỏ, phù hợp tuổi; b) Mọi việc đã làm nhiều đời đều nên giữ nguyên). Đáp án: a) Đ; b) S. Lí do: thói quen lâu đời không tự động trở thành tốt đẹp.
Bài 3 (đề: Viết lời đáp cho bạn muốn đăng địa chỉ). Gợi ý đáp án: “Mình không đăng địa chỉ vì có thể làm người được giúp mất an toàn. Mình xin phép dùng ảnh cuốn sách không có thông tin cá nhân và ghi số buổi đã thực hiện. Giá trị của hoạt động nằm ở sự giúp đỡ, không ở mức độ công khai.”

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu tình huống, đọc to đề bài và yêu cầu HS làm cá nhân 4 phút, sau đó trao đổi nhóm đôi 4 phút.

    Học sinh

    HS đọc tình huống, suy nghĩ và ghi đáp án cá nhân vào Phiếu học tập số 2.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quan sát, hỏi: “Đăng địa chỉ có ảnh hưởng gì đến người được giúp?” GV nhắc HS dựa vào dữ kiện trong tình huống.

    Học sinh

    HS thảo luận. Dự kiến: “Đăng địa chỉ thì người già có thể bị người lạ tìm đến, không an toàn.” Dự kiến: “Mọi việc nhiều đời không nhất thiết đúng, phải xem có công bằng và có ích không.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS đọc lời đáp và đại diện nhóm trình bày đáp án các bài; các bạn khác nhận xét.

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến: “Đáp án A vì vừa tiếp nối được việc đọc sách vừa bảo vệ người được giúp.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt đáp án, nhấn mạnh: tôn trọng người nhận, xin phép trước khi công bố và không đề cao dòng họ để xem nhẹ người khác.

    Học sinh

    HS sửa đáp án vào vở nếu sai và ghi lại lời đáp mẫu.

Hoạt động 4: Vận dụng · 8 phút

Lập kế hoạch tiếp nối truyền thống trong hai tuần

a) Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức để lập kế hoạch tiếp nối một truyền thống tốt đẹp của gia đình, có người hỗ trợ và dấu hiệu hoàn thành rõ ràng.

b) Nội dung

HS lập kế hoạch cá nhân trong Phiếu học tập số 2 (phần Vận dụng) gồm: một truyền thống cần tìm hiểu; người hỗ trợ; việc làm trong hai tuần; dấu hiệu hoàn thành; cách bảo vệ thông tin riêng tư. Phần này có thể hoàn thành ở nhà.

c) Sản phẩm

Kế hoạch mẫu: Tuần 1: xin người thân hướng dẫn và hỏi một việc cụ thể, ghi người kể và ngày kể. Tuần 2: thực hiện việc nhỏ phù hợp tuổi đều đặn ba lần, ghi nhật kí không kèm địa chỉ hay thông tin riêng, tự đánh giá kết quả. Dấu hiệu hoàn thành: có ghi chép đủ người kể, thời điểm và ít nhất ba lần thực hiện.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu yêu cầu lập kế hoạch hai tuần với bốn mục: truyền thống, người hỗ trợ, việc làm, dấu hiệu hoàn thành. Nhắc HS ghi rõ cách bảo vệ thông tin riêng.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, suy nghĩ và ghi kế hoạch cá nhân.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quan sát và gợi ý khi HS chọn việc quá sức: “Việc này có phù hợp với tuổi của em không?”

    Học sinh

    HS viết kế hoạch. Dự kiến: “Em sẽ hỏi ông về việc ông học chữ thời trước và giúp em trai học chữ mỗi tuần hai lần.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 đến 3 HS đọc kế hoạch, nhận xét về tính phù hợp và tính an toàn.

    Học sinh

    HS đọc kế hoạch và lắng nghe góp ý của bạn.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét chung và giao nhiệm vụ về nhà: thực hiện kế hoạch, ghi nhật kí và tự đánh giá.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm: ……… Thành viên: ………
Nhiệm vụ 1: Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp.

  • Hiếu học – Kiên trì tìm hiểu và học hỏi.
  • Tương trợ – Giúp nhau khi cần.
  • Tự tôn dòng họ – Đề cao mình và xem nhẹ người khác.
    Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi.
  • Vì sao một thói quen lâu đời gây bất bình đẳng không thể coi là truyền thống tốt đẹp?
  • Tự hào khác với tự tôn dòng họ ở điểm nào?

Phiếu học tập số 2

Họ và tên: ……… Lớp: ………
Nhiệm vụ 1: Hỏi người thân và tìm hiểu truyền thống.

  • Em sẽ hỏi người thân điều gì về một việc cụ thể?
  • Em cần ghi những gì (người kể, thời điểm, đồ vật hoặc lời kể đối chiếu)?
    Nhiệm vụ 2: Tình huống bà Mai.
  • Chọn cách tiếp nối phù hợp nhất: A. Xin phép người được giúp, đọc sách cùng họ và ghi nhật kí không lộ địa chỉ; B. Đăng toàn bộ sổ gia đình để ai cũng kiểm tra; C. Chỉ kể rằng dòng họ mình tốt hơn các dòng họ khác; D. Giữ nguyên mọi thói quen trong sổ, không cần cân nhắc.
  • Đánh giá: a) Tiếp nối truyền thống có thể bằng việc nhỏ, phù hợp tuổi. b) Mọi việc đã làm nhiều đời đều nên giữ nguyên.
  • Viết lời đáp cho bạn muốn đăng địa chỉ người được giúp; nêu một cách chứng minh hoạt động khác.
    Nhiệm vụ 3 (Vận dụng): Kế hoạch hai tuần
  • Truyền thống cần tìm hiểu: ………
  • Người hỗ trợ: ………
  • Việc làm trong tuần 1: ………
  • Việc làm trong tuần 2: ………
  • Dấu hiệu hoàn thành: ………
  • Cách bảo vệ thông tin riêng tư: ………

Hướng dẫn về nhà

  • Hỏi một người thân về một việc tốt của gia đình hoặc dòng họ; ghi rõ người kể, thời điểm và việc được kể.
  • Đối chiếu lời kể với ảnh, đồ vật hoặc lời kể của người thân khác (nếu có), ghi lại điểm giống và khác.
  • Thực hiện kế hoạch tiếp nối truyền thống trong hai tuần, chọn việc nhỏ phù hợp tuổi, thực hiện đều và ghi nhật kí không kèm địa chỉ hay thông tin riêng.
  • Tự đánh giá cuối tuần theo ba tiêu chí: việc đã làm, mức độ đều đặn, điều cần cải thiện.
  • Tham khảo thêm bài học và bài tập tương tác trên trang NeoEdu: neoedu.vn/learn/6/civic/bai-1-tu-hao-ve-truyen-thong-gia-dinh-dong-ho

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.