Giáo án Bài 11. Hang Sơn Đoòng – những điều kì thú

Gợi nhớ vốn hiểu biết về thiên nhiên và tạo tâm thế vào bài đọc về hang Sơn Đoòng.

Trò chơi “Ai nhanh hơn”: GV đưa ra gợi ý ngắn về một cảnh thiên nhiên (ví dụ: “Đây là nơi có nhiều hang động đá vôi, nằm ở miền Trung.”), HS giơ tay đoán tên cảnh. GV dẫn vào bài: hang Sơn Đoòng ở Quảng Bình.

HS nêu được ít nhất hai cảnh thiên nhiên đã biết và sẵn sàng vào bài học.

Hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp của văn bản thông tin; nhận ra số liệu và đặc điểm sinh thái làm rõ giá trị của di sản.

HS đọc thầm đoạn tóm tắt, sau đó làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1: tìm tên hang, đặc điểm hình thành, các cấu trúc và hệ sinh thái bên trong, chọn một chi tiết và giải thích thông điệp bằng lời riêng. Giải thích từ “hệ sinh thái” theo nghĩa trong bài: hệ gồm sinh vật và môi trường sống có quan hệ với nhau.

Phiếu học tập số 1 đã hoàn thành; HS nêu được tên hang Sơn Đoòng, chi tiết tiêu biểu và thông điệp của bài.

Nêu được khái niệm từ đồng nghĩa; nhận biết sắc thái khác nhau giữa các từ gần nghĩa và biết chọn từ phù hợp trong câu.

GV đưa cặp từ “yên tĩnh” và “yên bình” và câu mẫu “Bạn có tấm lòng nhân hậu”. HS phân tích vì sao không thay được “nhân hậu” bằng mọi từ có nghĩa gần “tốt”. HS hoàn thành bảng so sánh trong Phiếu học tập số 2 theo kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi nhóm điền một ô trung tâm và bốn ô xung quanh.

Phiếu học tập số 2 đã hoàn thành; HS giải thích được nghĩa và sắc thái của cặp từ đồng nghĩa và nêu được quy tắc chọn từ.

Nhận biết các cách mở bài, kết bài trong bài văn tả phong cảnh và biết chọn cặp mở bài, kết bài phù hợp thân bài.

HS đọc bài mẫu nguyên bản “Sáng chủ nhật, em ra vườn sau nhà…”, sau đó làm Phiếu học tập số 3: xác định đoạn mở bài, kết bài, các giác quan được dùng và cách quan sát theo không gian hoặc thời gian. Phân biệt các cách mở bài (giới thiệu thẳng; dẫn từ kỉ niệm hoặc quan sát) và các cách kết bài (khép ý ngắn; mở rộng suy nghĩ).

Phiếu học tập số 3 đã hoàn thành; HS xác định được mở bài giới thiệu nơi và lúc, kết bài nêu tình cảm, và chỉ ra được ít nhất một giác quan trong bài mẫu.

Củng cố nội dung bài đọc và kĩ năng chọn từ đồng nghĩa qua các bài tập đã cho.

Bài 2: nối từ ngữ với nghĩa đúng. Bài 4: chọn thông điệp sát nhất với đoạn đọc. Bài 6: tìm từ gần nghĩa với “chăm chỉ”. Bài 7: chọn từ hợp điền vào chỗ trống. HS làm trên bảng con hoặc phiếu, sau đó đối chiếu với đáp án.

Đề và đáp án: (2) hệ sinh thái – hệ gồm sinh vật và môi trường sống có quan hệ với nhau; nguyên sơ – còn gần trạng thái tự nhiên ban đầu; khộp – tên một nhóm cây rừng thường rụng lá theo mùa. (4) Đáp án B: “Số liệu và đặc điểm sinh thái giúp làm rõ giá trị của một di sản thiên nhiên.” (6) Đáp án A: siêng năng. (7) Cả xóm {{1}} sau khi cơn bão qua đi → bình yên.

Viết được mở bài và kết bài cho bài văn tả phong cảnh; đọc rõ bản tóm tắt và trả lời câu hỏi của người nghe.

Bài 8: Tả một cảnh ở quê hương hoặc nơi ở vào một thời điểm cụ thể, dùng ít nhất hai giác quan. HS viết hai mở bài và hai kết bài theo đúng bước tìm ý, chọn cặp mở, kết phù hợp. Bài 9: đọc rõ bản tóm tắt cho bạn nghe và trả lời câu hỏi “Hang được giới thiệu có tên gì?”, nhắc lại thông điệp.

Bài 8: hai mở bài và hai kết bài viết tay, đảm bảo nêu được nơi và lúc, dùng ít nhất hai giác quan; tham khảo đáp án: “Sáng chủ nhật, em ra vườn sau nhà khi sương còn đọng trên lá.” (mở bài), “Em yêu khoảng vườn vì ở đó mỗi buổi sáng đều có điều nhỏ bé đáng chờ đợi.” (kết bài). Bài 9: “Sơn Đoòng. Số liệu và đặc điểm sinh thái giúp làm rõ giá trị của một di sản thiên nhiên.”

Vận dụng kiến thức về đọc hiểu, từ đồng nghĩa và cách viết mở bài, kết bài để giới thiệu một cảnh đẹp thực tế; nêu được ý thức giữ gìn thiên nhiên.

Trò chơi đóng vai “hướng dẫn viên nhí”: mỗi nhóm chọn một cảnh đẹp ở quê hương hoặc nơi ở. Nhóm trình bày một đoạn giới thiệu gồm mở bài dẫn từ quan sát và kết bài mở rộng suy nghĩ, dùng ít nhất hai từ đồng nghĩa được chọn lọc phù hợp. Cuối giờ, mỗi em viết một câu thông điệp về bảo vệ thiên nhiên.

Mỗi nhóm có một đoạn giới thiệu cảnh đẹp nói trước lớp; mỗi HS viết được một câu thông điệp về việc giữ gìn thiên nhiên.