Giáo án Bài 1. Ôn tập và đánh giá cuối học kì 1

Gợi nhớ tên bài, nhân vật và chi tiết đã học trong học kì 1, tạo không khí sôi nổi để bước vào ôn tập.

Trò chơi “Ai nhớ bài nào?”: GV đưa ra thẻ chứa một chi tiết hoặc một nhân vật, nhóm nào trả lời đúng tên bài và đối tượng trước được điểm.
Do thời lượng 4 tiết, GV ưu tiên các nội dung trọng tâm: hệ thống hoá bài đọc, ôn đọc thơ và kiến thức tiếng Việt, luyện đọc hiểu và viết đoạn giới thiệu.

Danh sách khoảng 6 đến 8 tên bài, nhân vật hoặc chi tiết mà HS nhớ được và gọi đúng tên bài.

Hệ thống hoá tên bài, đối tượng, chi tiết và thông điệp của các bài trong bốn chủ điểm; so sánh hai bài có điểm chung; kể lại sự kiện chính mà không trộn nhân vật giữa các bài.

Nhiệm vụ 1 (nhóm khăn trải bàn): mỗi nhóm lập bảng gồm 4 cột: tên bài, đối tượng hoặc nhân vật, một chi tiết tiêu biểu, thông điệp. Mỗi nhóm ghi các bài thuộc một chủ điểm vào ô của mình trên khăn.
Nhiệm vụ 2 (cặp đôi): chọn hai bài có điểm chung và nêu điểm giống, khác kèm bằng chứng (chi tiết trong bài).
Nhiệm vụ 3 (cá nhân): chọn một bài, kể lại sự kiện chính trong 3 đến 4 câu, không đưa nhân vật của bài khác vào.
Sản phẩm được ghi theo Phiếu học tập số 1.

Khăn trải bàn tổng hợp các bài của bốn chủ điểm; mỗi cặp đôi có một nhận xét so sánh hai bài có bằng chứng; mỗi HS có bản kể lại sự kiện chính 3 đến 4 câu.

Đọc đúng và ngắt nhịp theo ý một bài thơ đã học; giải thích một hình ảnh; nhận biết so sánh, nhân hoá, điệp; ôn kết từ, điệp từ và dấu gạch ngang qua câu mới do HS đặt.

Nhiệm vụ 1: chọn một bài thơ đã học, đọc đúng và ngắt nhịp theo ý. Nếu đọc thuộc, nhờ người lớn đối chiếu nguyên văn trong sách.
Nhiệm vụ 2: giải thích một hình ảnh bằng lời của mình, chỉ rõ so sánh, nhân hoá hoặc điệp nếu có.
Nhiệm vụ 3: ôn kết từ (ví dụ: và, nhưng, tuy... nhưng), điệp từ và tác dụng của dấu gạch ngang trong ngữ cảnh đã học.
Nhiệm vụ 4: viết một câu mới để chứng minh đã hiểu, không chỉ nhắc lại định nghĩa.

Mỗi HS có một hình ảnh được giải thích kèm biện pháp tu từ (nếu có) và một câu mới có kết từ hoặc điệp từ đúng chức năng; cả lớp có sơ đồ tư duy về kết từ, điệp từ, dấu gạch ngang do nhóm lập.

Đọc hiểu bản tóm tắt; tìm chi tiết trước, giải thích sau; nêu nội dung chính không thêm sự việc; vận dụng kết từ để điền đúng vào chỗ trống.

Ngữ liệu 1: bản tóm tắt “Bố đứng nhìn biển cả” (Huy Cận). Ngữ liệu 2: bản tóm tắt “Những điều thú vị về chim di cư” (Hà Phan tổng hợp). Đây là các bản tóm tắt nguyên bản, không phải nguyên văn tác phẩm trong SGK.
Nhiệm vụ: làm các câu 2, 3, 4 (ngữ liệu 1), 6, 7, 8 (ngữ liệu 2) theo Phiếu học tập số 2; làm câu 9 và câu 10 về kết từ. HS có thể kiểm tra bằng bài tương tác trên NeoEdu.

Bài làm trên Phiếu học tập số 2 với đáp án như sau. Câu 2: nêu đúng chủ đề (người bố và con bên biển, bố nghĩ về tương lai của con) trong 1 đến 2 câu, không thêm sự việc. Câu 3: chọn chi tiết như “bố nghĩ tới tương lai và những bước trưởng thành của con” và giải thích tác dụng cho nội dung; tiêu chí: chi tiết đúng 1 điểm, giải thích rõ 1 điểm, diễn đạt đủ câu 1 điểm. Câu 4: nêu một điều hiểu hợp lí và một câu hỏi liên quan, phân biệt điều đã biết với điều chưa biết. Câu 6: nêu đúng chủ đề chim thay đổi nơi sống theo mùa và các nguyên nhân chính, không thêm sự việc. Câu 7: chọn chi tiết như “tránh rét giúp chúng đỡ mất năng lượng” và giải thích. Câu 8: nêu điều hiểu hợp lí và câu hỏi liên quan. Câu 9: Lan mệt tuy nhưng bạn vẫn cố hoàn thành việc đã hứa (đáp án: tuy | nhưng; quan hệ tương phản). Câu 10: đáp án B (và, nối hai hoạt động có quan hệ bổ sung).

Viết đoạn văn giới thiệu một tấm gương học tập theo đúng cấu trúc; nêu việc làm cụ thể và thói quen em muốn thử; ghi đúng tên, nguồn khi giới thiệu sách.

Nhiệm vụ: mỗi HS chọn một tấm gương học tập (nhân vật trong bài đã học hoặc cuốn sách thật có tra cứu được nguồn). Viết đoạn văn 5 đến 7 câu theo cấu trúc: tên nhân vật, tác phẩm và tác giả nếu biết; một đặc điểm cùng hành động chứng minh; nhận xét riêng; thói quen em muốn thử.
Lưu ý: không tự bịa tên sách để hoàn thành phiếu; khi chưa nhớ tên tác giả thì tra nguồn đáng tin thay vì đoán.
Mẫu nguyên bản tham khảo: đoạn về nhân vật Thạch Sanh trong truyện dân gian (đã cho trong bài học).

Mỗi HS có một đoạn giới thiệu 5 đến 7 câu, có tên nguồn đúng, đã tự sửa nội dung và được bạn nhận xét theo tiêu chí; ghi thói quen em muốn thử ở câu cuối.