ToánLớp 5Chủ đề 11. Một số yếu tố thống kê và xác suất

Giáo án Bài 67. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được các bước thu thập, phân loại, đếm tần số và kiểm tra tổng số liệu của một cuộc khảo sát.
Giải thích được ý nghĩa 100% của biểu đồ hình quạt tròn và đọc đúng tên, chú giải, phần trăm trước khi tính.
Vận dụng được công thức số lượng = tổng số × tỉ lệ phần trăm : 100 và tính được trung bình cộng, tỉ số, tỉ lệ phần trăm trong các bài toán thống kê, xác suất đơn giản.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao tổng các nhóm bằng số người tham gia và vì sao tổng các phần trăm bằng 100%.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống khảo sát thành bảng số liệu, biểu đồ và phép tính phù hợp.
Giải quyết vấn đề toán học: HS lựa chọn phép tính đúng (nhân, chia, cộng, trừ, tính trung bình) cho từng bài tập.
Giao tiếp toán học: HS diễn đạt đúng các thuật ngữ tần số, tỉ lệ phần trăm, trung bình cộng và trình bày bài giải có đơn vị.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng biểu đồ hình quạt tròn, phiếu học tập, bảng con và thẻ đáp án để học tập.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc đề, đối chiếu chú giải biểu đồ và kiểm tra lại kết quả bằng cách cộng các phần để so với tổng số người.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn, trình bày lập luận và nhận xét bài của bạn bằng ngôn ngữ toán học.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng các kiến thức đã học để giải quyết tình huống khảo sát thực tế trong lớp và gia đình.

3. Phẩm chất

Trung thực: HS đếm và ghi số liệu đúng theo kết quả khảo sát thực tế, không ghi theo ý muốn.
Trách nhiệm: HS hoàn thành nhiệm vụ nhóm và kiểm tra lại kết quả của bạn trước khi báo cáo.
Chăm chỉ: HS tích cực tham gia trò chơi và làm đủ các bài luyện tập trong thời gian quy định.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Máy chiếu hoặc bảng phụ ghi sẵn các câu hỏi khởi động, đề bài và đáp án.
Biểu đồ hình quạt tròn phóng to về hoạt động yêu thích (60 người, 50% đọc sách) để dùng chung cả lớp.
Phiếu học tập số 1 đã in cho các nhóm, thẻ đáp án A, B, C cho trò chơi.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/5/math/bai-67-luyen-tap-chung (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác) để HS tự kiểm tra sau giờ học.

2. Học sinh

Vở ghi, bút chì, bút màu, thước kẻ.
Bảng con và bút dạ để ghi đáp số nhanh.
Giấy A3 hoặc giấy khổ lớn để làm khăn trải bàn của nhóm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Ai nhanh hơn trong thống kê

Mục tiêu

Ôn lại nhanh các khái niệm tổng số, tần số, trung bình cộng và tỉ lệ phần trăm để chuẩn bị vào bài.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhanh hơn”: GV chiếu lần lượt các câu hỏi ngắn, HS giơ thẻ A, B, C hoặc ghi đáp số ra bảng con. Các câu hỏi: (1) Khảo sát 8 bạn bóng đá, 7 bạn bơi, 5 bạn cờ, mỗi bạn chọn đúng một môn thì có bao nhiêu bạn tham gia? A. 21; B. 20; C. 40. (2) Dãy số 18, 24, 21 mượn trong ba ngày, trung bình mỗi ngày mượn bao nhiêu quyển? A. 22; B. 42; C. 21.

Sản phẩm dự kiến

HS trả lời đúng hai câu hỏi (đáp án B: 20 bạn; đáp án C: 21 quyển) và nêu được cách tính nhanh.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: mỗi câu có 10 giây, HS giơ thẻ A, B hoặc C; sau đó ghi đáp số ra bảng con. GV chiếu câu hỏi thứ nhất.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị thẻ đáp án và bảng con.
Giáo viên
GV chiếu câu hỏi, quan sát HS giơ thẻ và hỏi: “Vì sao bạn chọn đáp án đó?”
Học sinh
HS giơ thẻ và trả lời dự kiến: “Em cộng 8 + 7 + 5 = 20 nên chọn B.” Với câu 2: “Em cộng 18 + 24 + 21 = 63 rồi chia 3 được 21 nên chọn C.”
Giáo viên
GV hỏi thêm: “Số người tham gia trong bài này có bằng tổng số bạn ở các nhóm không?”
Học sinh
HS trả lời: “Có, vì mỗi bạn chỉ chọn đúng một môn nên tổng các nhóm bằng số người tham gia.”
Giáo viên
GV tổng kết nhanh và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta sẽ ôn lại cách thu thập, đếm số liệu và đọc biểu đồ hình quạt tròn.”
Học sinh
HS ghi tựa bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Hệ thống hoá cách thu thập và đếm số liệu

Mục tiêu

HS hệ thống hoá các bước khảo sát: xác định câu hỏi và đối tượng, phân loại không chồng lấn, đếm tần số và kiểm tra tổng số người.

Nội dung

Nhóm 4 HS dùng kĩ thuật khăn trải bàn: trung tâm tờ giấy ghi câu hỏi khảo sát “Bạn thích môn thể thao nào: bóng đá, bơi hay cờ vua?”. Mỗi HS ghi ý kiến cá nhân ở một ô quanh mép giấy, sau đó cả nhóm thống nhất ghi tần số vào ô trung tâm. Nhóm trả lời các câu hỏi: Trước khi thu thập số liệu cần làm gì? Vì sao mỗi người chỉ được chọn một nhóm? Tổng các nhóm phải bằng gì?

Sản phẩm dự kiến

Sơ đồ khăn trải bàn gồm: câu hỏi khảo sát, đối tượng, các nhóm không chồng lấn, số tần số từng nhóm, và kết luận “tổng các nhóm bằng số người tham gia”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát giấy khăn trải bàn và nêu nhiệm vụ: “Thống nhất câu hỏi, phân loại các nhóm, đếm tần số, rồi kiểm tra tổng số người.”
Học sinh
HS nhận giấy, nhóm trưởng phân công người ghi, người đếm, người kiểm tra.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi các nhóm: “Vì sao câu hỏi cần rõ ràng?” và “Nếu một bạn chọn hai môn thì có ảnh hưởng gì đến tổng số không?”
Học sinh
HS thảo luận và trả lời dự kiến: “Câu hỏi rõ thì ai cũng hiểu giống nhau.” “Nếu một bạn chọn hai môn thì nhóm sẽ bị chồng lấn, tổng không còn đúng bằng số người.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày sơ đồ khăn trải bàn, các nhóm khác nhận xét.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác nhận xét bằng câu: “Nhóm bạn đã đếm đúng vì tổng 8 + 7 + 5 = 20 bằng số người.”
Giáo viên
GV chốt: Khi thu thập số liệu cần xác định câu hỏi và đối tượng, mỗi câu trả lời ghi một lần, phân loại không chồng lấn và tổng các nhóm bằng số người tham gia.
Học sinh
HS ghi kết luận vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Đọc biểu đồ hình quạt tròn và tính số lượng

Mục tiêu

HS nắm được biểu đồ hình quạt tròn biểu diễn 100%, đọc đúng chú giải và tính số lượng theo tỉ lệ phần trăm.

Nội dung

GV chiếu biểu đồ hình quạt tròn về hoạt động yêu thích của nhóm 60 người, 50% chọn đọc sách. Cả lớp cùng đọc tên biểu đồ, chú giải và phần trăm trước khi tính. HS làm Phiếu học tập số 1 theo nhóm đôi, sau đó đối chiếu kết quả.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ; HS nêu được công thức số lượng = tổng số × tỉ lệ phần trăm : 100 và giải thích vì sao 60 × 50 : 100 = 30.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu biểu đồ, yêu cầu HS đọc tên biểu đồ và chú giải trước khi làm. GV phát Phiếu học tập số 1.
Học sinh
HS đọc tên biểu đồ, chú giải, rồi nhận phiếu học tập cặp đôi.
Giáo viên
GV hỏi: “Cả hình tròn tương ứng bao nhiêu phần trăm? Vì sao không được coi mỗi hình quạt là 100 người?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Cả hình tròn là 100%. Mỗi hình quạt chỉ là một phần của 60 người, không phải 100 người.” Sau đó HS tính: “60 × 50 : 100 = 30 người.”
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày bài giải câu 2 và câu 3 trên phiếu, yêu cầu nêu rõ đơn vị là người.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày: “Âm nhạc chiếm 100 − 40 − 35 = 25%. Số bạn là 60 × 25 : 100 = 15 người.”
Giáo viên
GV chốt: Biểu đồ hình quạt tròn có tổng 100%; số lượng một nhóm = tổng số × tỉ lệ phần trăm : 100. Không suy ra số lượng khi chưa biết tổng.
Học sinh
HS ghi công thức và quy tắc vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Thi đua giải bài tập

Mục tiêu

HS vận dụng các kiến thức về thu thập số liệu, đọc biểu đồ, tính tỉ lệ và trung bình cộng để giải các bài tập đã cho.

Nội dung

HS làm bài tập theo nhóm, mỗi nhóm nhận một nhóm câu: nhóm 1 làm bài 1, 2, 5; nhóm 2 làm bài 3, 4, 6; nhóm 3 làm bài 7, 8; nhóm 4 làm bài 9, 10. Nhóm ghi đáp số ra bảng con, GV kiểm tra nhanh bằng thẻ đáp án.
Bài 1: Khảo sát 8 bạn bóng đá, 7 bạn bơi, 5 bạn cờ, mỗi bạn chọn đúng một môn. Có bao nhiêu bạn tham gia? A. 21; B. 20; C. 40.
Bài 2: Trong 20 bạn có 8 bạn thích bóng đá. Tỉ lệ phần trăm là bao nhiêu?
Bài 3: Biểu đồ 40% đọc sách, 35% thể thao, còn lại âm nhạc. Âm nhạc chiếm bao nhiêu phần trăm?
Bài 4: 40 học sinh, 25% chọn cờ vua. Có bao nhiêu bạn?
Bài 5: Số sách mượn ba ngày là 18, 24, 21. Trung bình mỗi ngày bao nhiêu quyển? A. 22; B. 42; C. 21.
Bài 6: Dãy số 4, 7, 4, 6, 4, 7 có bao nhiêu số 4? Một bạn trả lời 3. Bạn đó đúng hay sai?
Bài 7: Biểu đồ hoạt động yêu thích cho nhóm 60 người, mỗi người chọn một hoạt động, 50% đọc sách. Có bao nhiêu người chọn đọc sách?
Bài 8: Tổng 80 cây; nhóm A 30%, nhóm B 45%, nhóm C còn lại. Nhóm C có bao nhiêu cây?
Bài 9: Tung 50 lần, ngửa 28 lần. Tỉ số sấp tối giản là bao nhiêu?
Bài 10: Trúng 15 lần, trượt 25 lần. Tỉ lệ trúng là bao nhiêu phần trăm?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: B, 20 bạn (8 + 7 + 5 = 20). Bài 2: 40% (8 : 20 × 100 = 40). Bài 3: 25% (100 − 40 − 35 = 25). Bài 4: 10 bạn (40 × 25 : 100 = 10). Bài 5: C, 21 quyển ((18 + 24 + 21) : 3 = 21). Bài 6: Đúng, số 4 xuất hiện ở vị trí 1, 3, 5 nên có 3 số 4. Bài 7: 30 người (60 × 50 : 100 = 30). Bài 8: 20 cây (C chiếm 25%; 80 × 25 : 100 = 20). Bài 9: $\dfrac{11}{25}$ (sấp 22 lần; 22 : 50 = 11 : 25). Bài 10: $37{,}5\%$ (tổng 40 lần; 15 : 40 × 100 = 37,5%).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm, phát đề theo nhóm câu và nêu yêu cầu: “Ghi đáp số ra bảng con và giải thích ngắn gọn cách làm.”
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, đọc đề và thảo luận cách làm trong nhóm.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, nhắc HS kiểm tra đơn vị (người, cây, quyển, lần, %) và kiểm tra lại tổng các nhóm.
Học sinh
HS làm bài và giải thích. Ví dụ: “Bài 9 sấp là 50 − 28 = 22 lần, rồi rút gọn 22 : 50 thành 11 : 25.”
Giáo viên
GV chiếu thẻ đáp án, mời đại diện nhóm nêu kết quả và cách làm; hỏi thêm: “Bài 6 vì sao không đếm nhầm số 7?”
Học sinh
Đại diện nhóm giơ bảng con và trình bày; cả lớp đối chiếu và nhận xét.
Giáo viên
GV nhận xét, chốt lỗi thường gặp: coi mỗi hình quạt là 100 người, quên tính phần còn lại, hoặc quên chia cho 3 khi tính trung bình.
Học sinh
HS sửa lại bài của mình nếu sai và ghi chú vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Khảo sát thực tế về trái cây yêu thích

Mục tiêu

HS vận dụng quy trình khảo sát, phân loại, đếm tần số và tính tỉ lệ phần trăm vào một tình huống thực tế.

Nội dung

Mỗi HS hỏi 10 người trong gia đình hoặc bạn bè câu hỏi: “Bạn thích trái cây nào nhất: cam, xoài hay chuối?” Ghi mỗi câu trả lời một lần vào bảng đếm, tính tần số của từng loại, kiểm tra tổng bằng 10 người, sau đó tính tỉ lệ phần trăm của loại được chọn nhiều nhất và vẽ biểu đồ hình quạt tròn đơn giản.

Sản phẩm dự kiến

Bảng đếm tần số có tổng đúng bằng số người được hỏi, và một tỉ lệ phần trăm có đơn vị % kèm phép tính (ví dụ: 6 : 10 × 100 = 60%).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giao nhiệm vụ về nhà và nhắc: “Nhớ ghi câu hỏi, đối tượng, đếm đúng, kiểm tra tổng số người.”
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào vở bài tập, chuẩn bị giấy để làm bảng đếm.
Giáo viên
GV yêu cầu HS đối chiếu bảng đếm với bạn cùng bàn trước khi nộp.
Học sinh
HS đối chiếu tổng số người và tần số với bạn.
Giáo viên
GV chọn 2 bài tiêu biểu để trình bày trong tiết sau.
Học sinh
HS nộp bài và trình bày kết quả ngắn gọn.
Giáo viên
GV nhận xét về tính chính xác, đơn vị và cách trình bày; tổng kết bài học.
Học sinh
HS tự đánh giá bài làm của mình theo tiêu chí tổng đúng, phép tính đúng, có đơn vị.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đề: Biểu đồ hình quạt tròn về hoạt động yêu thích của 60 người, mỗi người chọn một hoạt động. Đọc tên biểu đồ, chú giải và phần trăm trước khi làm.

Câu 1. Cả hình tròn tương ứng bao nhiêu phần trăm? Vì sao?
Câu 2. Hoạt động đọc sách chiếm 50%. Có bao nhiêu người chọn đọc sách? Viết phép tính.
Câu 3. Biết 40% đọc sách, 35% thể thao, phần còn lại là âm nhạc. Âm nhạc chiếm bao nhiêu phần trăm? Có bao nhiêu người chọn âm nhạc?
Câu 4. Kiểm tra: số người của các nhóm cộng lại có bằng 60 không? Vì sao?
Đáp án gợi ý: Câu 1: 100%. Câu 2: 60 × 50 : 100 = 30 người. Câu 3: 25%; 60 × 25 : 100 = 15 người. Câu 4: Có, vì mỗi người chỉ chọn một hoạt động nên tổng các nhóm bằng 60.

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành khảo sát thực tế về trái cây yêu thích: hỏi 10 người, lập bảng đếm tần số, kiểm tra tổng bằng 10 người và tính tỉ lệ phần trăm của loại được chọn nhiều nhất.
Làm lại các bài tập 2, 4, 8 và 10 trong sách giáo khoa, ghi rõ đơn vị và kiểm tra lại đáp số. Có thể tự kiểm tra thêm tại neoedu.vn/learn/5/math/bai-67-luyen-tap-chung.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.