ToánLớp 5Chủ đề 10. Số đo thời gian. Vận tốc. Các bài toán liên quan đến chuyển động đều

Giáo án Bài 56. Các đơn vị đo thời gian

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được các đơn vị đo thời gian thường dùng: 1 giờ = 60 phút, 1 phút = 60 giây, 1 ngày = 24 giờ, 1 tuần = 7 ngày, 1 thế kỉ = 100 năm; tháng có 28, 29, 30 hoặc 31 ngày; năm thường có 365 ngày, năm nhuận có 366 ngày.
Giải thích được cách cộng, trừ số đo thời gian: cộng (trừ) từng loại đơn vị, đổi khi đủ 60 phút hoặc 60 giây, mượn 1 giờ = 60 phút khi không đủ phút để trừ.
Vận dụng được cách đổi và tính với số đo thời gian để giải các bài toán về giờ đến, thời gian kéo dài; phân biệt được thời điểm và khoảng thời gian; nhận biết được $1{,}5$ giờ = 1 giờ 30 phút, không phải 1 giờ 5 phút.
Tư duy và lập luận toán học: Giải thích được vì sao $9$ giờ $75$ phút $= 10$ giờ $15$ phút và vì sao $1{,}5$ giờ $= 1$ giờ $30$ phút.
Mô hình hoá toán học: Chuyển tình huống thực tế về giờ đi, giờ đến của xe thành phép tính với số đo thời gian.
Giải quyết vấn đề toán học: Tìm được số phút kéo dài của một việc khi biết giờ bắt đầu và giờ kết thúc.
Giao tiếp toán học: Đọc, viết đúng số đo thời gian dạng “... giờ ... phút” và trình bày lời giải có đơn vị.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng mô hình đồng hồ và học liệu số NeoEdu để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự đọc bảng đơn vị đo thời gian, tự ghi nhớ quy tắc đổi đơn vị và kiểm tra lại kết quả của mình bằng cách đổi ngược.
Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm 4 để hoàn thành bảng đơn vị; trình bày và nhận xét cách tính của bạn bằng câu có đủ đơn vị.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Lựa chọn cách tính phù hợp (cộng, trừ từng loại đơn vị hoặc đổi toàn bộ về đơn vị bé) và kiểm tra tính hợp lí của kết quả.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực tham gia hoạt động nhóm, hoàn thành đầy đủ các bài tập trên bảng con và phiếu học tập.
Trách nhiệm: Tự giác ghi chép, kiểm tra kết quả của nhóm mình và hoàn thành nhiệm vụ được giao về nhà.
Trung thực: Nhận xét đúng, sai đối với bài làm của bạn và thừa nhận khi kết quả của mình chưa chính xác.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Máy tính, máy chiếu và học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/5/math/bai-56-cac-don-vi-do-thoi-gian (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác) dùng để trình chiếu và kiểm tra đáp án.
Mô hình đồng hồ kim (bằng bìa cứng hoặc đồng hồ thật) để khởi động và minh hoạ 1 giờ = 60 phút.
Bảng phụ hoặc khổ giấy lớn kẻ sẵn bảng đơn vị đo thời gian để nhóm điền.
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi nhóm), bảng con và bút dạ cho các nhóm.
Bộ thẻ đáp án A, B, C hoặc đúng/sai cho bài tập trắc nghiệm.

2. Học sinh

Vở ghi, bút, thước kẻ.
Bảng con và bút dạ.
Đồng hồ mô hình giấy (nếu có) để thực hành xem giờ.
Phiếu học tập số 1 và bút chì để làm bài nhóm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đồng hồ đoán giờ

Mục tiêu

Huy động vốn hiểu biết về đồng hồ, giờ và phút để chuẩn bị vào bài mới; tạo hứng thú học tập.

Nội dung

GV dùng mô hình đồng hồ kim, quay kim đến các vị trí khác nhau và hỏi HS đọc giờ. Sau đó đặt câu hỏi: 1 giờ bằng bao nhiêu phút? 1 phút bằng bao nhiêu giây? Một ngày có bao nhiêu giờ? Một tuần có bao nhiêu ngày?

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng được các mối quan hệ: 1 giờ = 60 phút, 1 phút = 60 giây, 1 ngày = 24 giờ, 1 tuần = 7 ngày; HS sẵn sàng vào bài học Các đơn vị đo thời gian.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Cô có mô hình đồng hồ, các con hãy đọc giờ cô chỉ nhé!”. GV quay kim đến 3 giờ 15 phút, rồi 9 giờ 40 phút.
Học sinh
HS quan sát và đọc: “3 giờ 15 phút”, “9 giờ 40 phút”. HS trả lời dự kiến: “Kim ngắn chỉ giờ, kim dài chỉ phút.”
Giáo viên
GV đặt câu hỏi: “1 giờ bằng bao nhiêu phút? Vì sao em biết?”, “1 phút bằng bao nhiêu giây?”, “Một ngày có bao nhiêu giờ, một tuần có bao nhiêu ngày?”
Học sinh
HS giơ bảng con ghi đáp án: 60 phút; 60 giây; 24 giờ; 7 ngày. HS dự kiến trả lời: “Vì kim phút đi hết một vòng là 60 phút, bằng 1 giờ.”
Giáo viên
GV chốt nhanh các đơn vị đo thời gian và nêu: “Hôm nay chúng ta sẽ học cách cộng, trừ và đổi các số đo thời gian.”
Học sinh
HS nhắc lại các mối quan hệ đơn vị và lắng nghe mục tiêu bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 9 phút

Hệ thống các đơn vị đo thời gian

Mục tiêu

Hình thành bảng các đơn vị đo thời gian thường dùng và nhận biết mối quan hệ giữa các đơn vị.

Nội dung

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi bạn điền một nhóm đơn vị (giờ – phút – giây; ngày – tuần – tháng – năm – thế kỉ). Nhóm thống nhất nội dung chung rồi ghi vào ô trung tâm của khăn trải bàn. Sau đó đối chiếu với học liệu số NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Bảng đơn vị đo thời gian hoàn chỉnh trên khăn trải bàn của nhóm: 1 giờ = 60 phút; 1 phút = 60 giây; 1 ngày = 24 giờ; 1 tuần = 7 ngày; 1 tháng có 28, 29, 30 hoặc 31 ngày; 1 năm có 365 ngày (năm nhuận 366 ngày); 1 thế kỉ = 100 năm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4, phát khổ giấy khăn trải bàn đã kẻ 4 ô, giao nhiệm vụ: “Mỗi bạn điền một ô theo nhóm đơn vị được giao, sau đó cả nhóm thống nhất vào ô giữa.”
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, phân công: bạn 1 điền giờ – phút – giây; bạn 2 điền ngày – tuần; bạn 3 điền tháng – năm; bạn 4 điền thế kỉ.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi nhóm: “Tháng nào trong năm có 31 ngày? Vì sao tháng 2 có thể có 28 hoặc 29 ngày?” và gợi ý nhóm khó khăn kiểm tra bằng học liệu số NeoEdu.
Học sinh
HS thảo luận và ghi đáp án vào khăn trải bàn. HS dự kiến trả lời: “Tháng 1, 3, 5, 7, 8, 10, 12 có 31 ngày.” “Tháng 2 có 28 hoặc 29 ngày tùy từng năm.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày khăn trải bàn, yêu cầu nhóm khác nhận xét nội dung được ghi trong ô giữa.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày: “1 giờ bằng 60 phút, 1 phút bằng 60 giây…”. Nhóm khác nhận xét, bổ sung nếu có ý khác.
Giáo viên
GV chiếu bảng tổng hợp trên máy chiếu, chốt kiến thức và nhấn mạnh: “Năm thường có 365 ngày, năm nhuận có 366 ngày; một thế kỉ có 100 năm.”
Học sinh
HS đối chiếu và sửa lại khăn trải bàn của nhóm nếu còn sai sót, ghi vào vở bảng tổng hợp.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 9 phút

Cộng, trừ và đổi số đo thời gian

Mục tiêu

Giải thích được cách cộng, trừ số đo thời gian và cách đổi đơn vị khi kết quả đủ 60 phút hoặc mượn 1 giờ.

Nội dung

GV đưa ví dụ 1: Xe khởi hành lúc 7 giờ 45 phút, đi trong 2 giờ 30 phút. Xe đến nơi lúc mấy giờ? Ví dụ 2: Một việc bắt đầu lúc 8 giờ 50 phút và kết thúc lúc 10 giờ 15 phút. Việc đó kéo dài bao nhiêu phút? HS làm Phiếu học tập số 1 theo nhóm đôi, sau đó đối chiếu với cách giải của GV.

Sản phẩm dự kiến

HS giải thích được: 7 giờ 45 phút + 2 giờ 30 phút = 9 giờ 75 phút = 10 giờ 15 phút; 10 giờ 15 phút = 9 giờ 75 phút, 9 giờ 75 phút − 8 giờ 50 phút = 1 giờ 25 phút = 85 phút; $1{,}5$ giờ = 1 giờ 30 phút.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu ví dụ 1 và hỏi: “Muốn biết xe đến lúc mấy giờ, em cộng thế nào?” GV phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp đôi.
Học sinh
HS đọc đề, suy nghĩ và trả lời dự kiến: “Em cộng giờ với giờ, phút với phút.”
Giáo viên
GV hướng dẫn: cộng phút trước, 45 + 30 = 75 phút, đổi 75 phút = 1 giờ 15 phút; hỏi “Vì sao phải đổi?”. Sau đó hướng dẫn ví dụ 2: “Khi 15 phút không đủ để trừ 50 phút, ta làm thế nào?”
Học sinh
HS theo dõi và trả lời dự kiến: “Vì 75 phút đủ 60 phút nên đổi thành 1 giờ.” “Phải mượn 1 giờ, đổi thành 60 phút rồi cộng vào 15 phút được 75 phút.” Cả lớp thực hiện bài trên Phiếu học tập số 1.
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày kết quả, yêu cầu viết đủ đơn vị trong lời giải. GV hỏi thêm: “ $1{,}5$ giờ là bao nhiêu giờ và phút?”
Học sinh
HS trình bày: “Xe đến lúc 10 giờ 15 phút.” “Việc kéo dài 85 phút.” HS trả lời dự kiến: “ $1{,}5$ giờ = 1 giờ 30 phút, không phải 1 giờ 5 phút.”
Giáo viên
GV tổng kết quy tắc: cộng (trừ) từng loại đơn vị rồi đổi nếu đủ 60; khi không đủ để trừ thì mượn 1 giờ = 60 phút; nhân chia có thể đổi toàn bộ về đơn vị bé rồi tính. GV nêu quan niệm sai: không dùng 100 phút cho một giờ, thời điểm khác khoảng thời gian.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở và tự kiểm tra lại cách làm của mình.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Thi đua bảng con

Mục tiêu

Vận dụng quy tắc đổi, cộng, trừ, nhân, chia số đo thời gian để giải các bài tập cơ bản.

Nội dung

HS làm bài tập trên bảng con, đội nào có nhiều đáp án đúng nhất sẽ thắng. Đề gồm các bài sau: (1) Đổi $2{,}5$ giờ ra phút: A. 151; B. 300; C. 150. (2) Tính $2$ giờ $45$ phút $+ 1$ giờ $30$ phút, nhập tổng số phút. (3) Tính $4$ giờ $10$ phút $- 1$ giờ $35$ phút, nhập số phút. (4) Tính $1$ giờ $20$ phút $\times 3$ , nhập số phút: A. 240; B. 241; C. 480. (5) Tính $3$ giờ $30$ phút $: 5$ ; một bạn trả lời 42. Bạn đó đúng hay sai? (6) Một việc bắt đầu 8 giờ 50 phút, xong 10 giờ 15 phút. Kéo dài bao nhiêu phút?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) C, 150 phút (2,5 × 60 = 150). (2) 255 phút = 4 giờ 15 phút (165 + 90 = 255). (3) 155 phút = 2 giờ 35 phút (250 − 95 = 155). (4) A, 240 phút = 4 giờ (80 × 3 = 240). (5) Đúng: 210 : 5 = 42 phút. (6) 85 phút (10 giờ 15 phút = 9 giờ 75 phút; 9 giờ 75 phút − 8 giờ 50 phút = 1 giờ 25 phút = 85 phút).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu lần lượt từng bài tập lên máy chiếu hoặc đọc đề, nhắc: “Các con làm nhanh và viết đầy đủ đơn vị trên bảng con.”
Học sinh
HS lắng nghe đề và chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV quan sát, kiểm tra nhanh bảng con một số HS; với bài (5) yêu cầu HS giải thích lí do đúng, sai.
Học sinh
HS làm bài và giơ bảng con. HS dự kiến trả lời bài (5): “Đúng, vì $3$ giờ $30$ phút $= 210$ phút, chia 5 được 42 phút.”
Giáo viên
GV công bố đáp án trên máy chiếu hoặc học liệu NeoEdu, hỏi: “Bài nào các con dễ nhầm? Vì sao?”
Học sinh
HS đối chiếu, sửa lỗi và nêu lí do nhầm lẫn dự kiến: “Em quên mượn 1 giờ khi trừ.”
Giáo viên
GV tuyên dương các đội làm đúng nhiều nhất và nhắc lại: đổi về đơn vị bé khi nhân chia, kiểm tra kết quả bằng cách đổi ngược.
Học sinh
HS ghi lại các bài sai vào vở để rút kinh nghiệm.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Lịch biểu của em

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về số đo thời gian vào tình huống thực tế; biết tính thời gian thực hiện công việc hằng ngày.

Nội dung

GV giao nhiệm vụ: Ghi lại giờ bắt đầu và giờ kết thúc của một hoạt động trong ngày (ví dụ: làm bài tập, tập thể dục, đi từ nhà đến trường), tính khoảng thời gian thực hiện bằng phút và trình bày kết quả dưới dạng “... giờ ... phút” và “... phút”. Có thể làm việc cùng người thân ở nhà.

Sản phẩm dự kiến

Bảng ghi chép thời gian của hoạt động đã chọn, có phép tính thể hiện cách tính số phút kéo dài và kết quả kiểm tra bằng cách đổi ngược.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống: “Lịch sinh hoạt của em, một buổi học kéo dài bao lâu?” Sau đó giao nhiệm vụ về nhà và hướng dẫn cách ghi.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào vở. HS dự kiến: “Em sẽ ghi giờ bắt đầu học và giờ kết thúc, rồi tính xem học mất bao nhiêu phút.”
Giáo viên
GV mời 2 HS nêu thử một hoạt động và tính nhanh thời gian kéo dài trước lớp, nhận xét cách trình bày.
Học sinh
HS thực hiện, ví dụ: “Em học từ 14 giờ 20 phút đến 15 giờ 50 phút, kéo dài 90 phút, tức 1 giờ 30 phút.”
Giáo viên
GV yêu cầu HS báo cáo kết quả vào buổi học sau hoặc nộp ảnh/bảng ghi chép theo hướng dẫn của trường.
Học sinh
HS cam kết hoàn thành nhiệm vụ và ghi nhận thời hạn nộp bài.
Giáo viên
GV nhắc: “Thời gian là tài sản quý, các con biết tính thời gian để sắp xếp việc học và việc nhà hợp lí.”
Học sinh
HS lắng nghe và rút ra ý nghĩa của việc quản lí thời gian.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm đôi cùng làm các bài sau:

Câu 1: Xe khởi hành lúc 7 giờ 45 phút, đi trong 2 giờ 30 phút. Xe đến nơi lúc mấy giờ?
Gợi ý: Cộng giờ với giờ, phút với phút. Phút: $45 + 30 = 75$ phút = 1 giờ 15 phút. Giờ: $7 + 2 + 1 = 10$ giờ. Kết quả: 10 giờ 15 phút.
Câu 2: Một việc bắt đầu lúc 8 giờ 50 phút và kết thúc lúc 10 giờ 15 phút. Việc đó kéo dài bao nhiêu phút?
Gợi ý: Đổi 10 giờ 15 phút = 9 giờ 75 phút (mượn 1 giờ = 60 phút). Trừ: 9 giờ 75 phút − 8 giờ 50 phút = 1 giờ 25 phút = 85 phút.
Câu 3: Đúng hay sai? Trong các câu sau, câu nào đúng?
- a) 1 giờ = 100 phút.
- b) $1{,}5$ giờ = 1 giờ 30 phút.
- c) 1 thế kỉ = 100 năm.
Đáp án: a) Sai (1 giờ = 60 phút); b) Đúng; c) Đúng.
Câu 4: Điền số thích hợp vào chỗ chấm:
- $2{,}5$ giờ = ... phút (đáp số: 150 phút)
- 135 phút = ... giờ (đáp số: $2{,}25$ giờ)

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành bảng ghi chép thời gian của một hoạt động trong ngày (giờ bắt đầu, giờ kết thúc, số phút kéo dài) và trình bày phép tính.
Làm lại các bài tập 2, 3, 4 và 6 trong sách giáo khoa (hoặc các bài tương tự) vào vở; kiểm tra đáp án trên học liệu số NeoEdu: neoedu.vn/learn/5/math/bai-56-cac-don-vi-do-thoi-gian.
Ghi nhớ bảng đơn vị đo thời gian và quy tắc cộng, trừ, đổi đơn vị; chuẩn bị bài tiếp theo về vận tốc.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.