Giáo án Bài 5. Ôn tập các phép tính với phân số

Huy động kiến thức cũ về phân số cùng mẫu, khác mẫu và tạo hứng thú cho tiết ôn tập.

GV chia lớp thành 4 nhóm. Mỗi nhóm nhận một bộ thẻ phép tính nhỏ. GV đọc lần lượt các phép tính ngắn, HS giơ bảng con ghi kết quả nhanh nhất: $\dfrac{2}{7} + \dfrac{3}{7}$, $\dfrac{7}{9} - \dfrac{2}{9}$, $\dfrac{1}{2} + \dfrac{1}{3}$.

Bảng con ghi đáp án đúng của ba phép tính: $\dfrac{5}{7}$, $\dfrac{5}{9}$, $\dfrac{5}{6}$, và nhận biết được cần quy đồng khi mẫu khác nhau.

Hệ thống hoá quy tắc cộng, trừ phân số cùng mẫu và khác mẫu; giải thích được vì sao phải quy đồng.

Thực hiện theo nhóm cặp đôi với Phiếu học tập số 1. Dùng băng giấy chia phần để so sánh $\dfrac{3}{4}$ và $\dfrac{1}{6}$ trước khi quy đồng về mẫu chung 12. Nhiệm vụ: tính $\dfrac{5}{6} - \dfrac{1}{4}$ và kiểm tra kết quả $\dfrac{7}{12}$.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành; HS nêu được quy tắc cộng, trừ phân số và lý do chọn mẫu chung 12 (nhỏ nhất chia hết cho 4 và 6).

Hệ thống hoá quy tắc nhân, chia phân số và giải thích lý do đảo số chia.

Nhóm 4 HS thảo luận: nhân $\dfrac{2}{3} \times \dfrac{3}{5}$ (rút gọn trước khi nhân) và chia $\dfrac{3}{4} : \dfrac{2}{5}$. Nhóm thống nhất vì sao phép chia thành nhân với phân số đảo ngược của số chia, dùng ví dụ bài toán sợi dây: $\dfrac{5}{6} : \dfrac{1}{12}$ là đếm có bao nhiêu đoạn $\dfrac{1}{12}$ m.

Nhóm hoàn thành các phép tính: $\dfrac{2}{5}$ và $\dfrac{15}{8}$; nêu được ý nghĩa phép chia và quy tắc đảo số chia.

Biết rút gọn kết quả và kiểm tra kết quả bằng ước lượng, phát hiện sai sót.

Cả lớp làm việc với bảng phụ: GV ghi sẵn một kết quả chưa rút gọn và một kết quả đúng, HS so sánh và kiểm tra bằng cách ước lượng: tổng của hai số dương phải lớn hơn từng số hạng. Ví dụ: $\dfrac{1}{2} + \dfrac{1}{3} = \dfrac{5}{6}$, kiểm tra $\dfrac{5}{6} > \dfrac{1}{2}$ và $\dfrac{5}{6} > \dfrac{1}{3}$.

HS nêu được cách rút gọn đến phân số tối giản và cách kiểm tra kết quả bằng ước lượng; nhận ra kết quả sai qua so sánh.

Vận dụng thành thạo các quy tắc cộng, trừ, nhân, chia, rút gọn và tìm số còn thiếu.

HS làm bài tập cá nhân rồi đối chiếu trong nhóm đôi: bài 1 đến bài 6, bài 9, bài 10 trong bảng bài tập ôn tập. Với bài 6, HS kiểm tra bạn trả lời $\dfrac{7}{12}$ đúng hay sai.

Đề và đáp án:

• Bài 1: $\dfrac{2}{7} + \dfrac{3}{7} = \dfrac{5}{7}$.
• Bài 2: $\dfrac{7}{9} - \dfrac{2}{9} = \dfrac{5}{9}$.
• Bài 3: $\dfrac{2}{3} \times \dfrac{3}{5} = \dfrac{2}{5}$.
• Bài 4: $\dfrac{3}{4} : \dfrac{2}{5} = \dfrac{15}{8}$.
• Bài 5: $\dfrac{1}{2} + \dfrac{1}{3} = \dfrac{5}{6}$.
• Bài 6: $\dfrac{5}{6} - \dfrac{1}{4} = \dfrac{7}{12}$, bạn trả lời đúng.
• Bài 9: $\dfrac{?}{15} = \dfrac{4}{5}$, ? = 12.
• Bài 10: $\dfrac{17}{6} - 1 = \dfrac{11}{6}$.

Vận dụng các phép tính với phân số để giải bài toán thực tế về đo lường, nêu đơn vị và kiểm tra kết quả.

Làm việc theo nhóm 4 với Phiếu học tập số 2, gồm hai bài toán: bài toán bình nước (bài 7) và bài toán sợi dây (bài 8). Nhóm trình bày lời giải có đơn vị, kiểm tra kết quả bằng ước lượng và nêu lý do chọn phép tính. Sau đó giao bài tập về nhà.

Phiếu học tập số 2 hoàn thành:

• Bài 7: $\dfrac{3}{4} - \dfrac{1}{6} = \dfrac{7}{12}$ lít nước còn lại.
• Bài 8: $\dfrac{5}{6} : \dfrac{1}{12} = 10$ đoạn dây.
  HS nêu được đơn vị (lít, đoạn) và kiểm tra kết quả hợp lý.