ToánLớp 5Chủ đề 7. Tỉ số và các bài toán liên quan

Giáo án Bài 41. Tìm giá trị phần trăm của một số

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được ý nghĩa của việc tìm p% của một số A: tìm p phần trong 100 phần bằng nhau của A.
Vận dụng được quy tắc tìm p% của số A: A × p : 100 (hoặc A : 100 × p).
Giải thích được vì sao 15% của 240 kg là 36 kg, không phải 36%.
Vận dụng được cách tìm phần giảm rồi trừ khỏi giá gốc, hoặc tìm phần tăng rồi cộng, để giải bài toán thực tế.
Kiểm tra được kết quả: với 0% < p% < 100% và A dương, phần tìm được phải bé hơn A.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao lấy A : 100 × p hoặc A × p : 100 đều cho cùng một kết quả.
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn tình huống giảm giá, số lượng nam nữ, cây cam bằng phép tính p% của một số.
Giải quyết vấn đề toán học: HS xác định đúng toàn bộ ứng với 100% trước khi tính.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng đơn vị (kg, m, quyển, cây, đồng) và trình bày lời giải có câu trả lời đầy đủ.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS chủ động đọc sơ đồ, tự tính và đối chiếu kết quả với điều kiện kiểm tra của bài.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp và nhóm, trình bày được cách giải và giải thích lí do chọn phép tính.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS lựa chọn cách giải phù hợp (nhân rồi chia 100 hoặc chia 100 rồi nhân) và tự kiểm tra kết quả.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực tham gia trò chơi, hoàn thành đủ bài tập trong thời gian quy định.
Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc của nhóm và tự kiểm tra lại bài làm của mình.
Trung thực: HS nhận xét đúng, sai đối với kết quả của bạn và của chính mình, không sao chép đáp án.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Máy tính, máy chiếu hoặc bảng tương tác để trình chiếu sơ đồ và đề bài.
Sơ đồ đoạn thẳng chia 100 ô bằng nhau (vẽ trên bảng hoặc chiếu) để minh hoạ 20% của 150.
Bảng phụ ghi đề bài tập tiếp sức và phiếu học tập số 1.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, địa chỉ neoedu.vn/learn/5/math/bai-41-tim-gia-tri-phan-tram-cua-mot-so (dùng để chiếu ví dụ và kiểm tra đáp án ở phần luyện tập).

2. Học sinh

Vở ghi, bút, nháp.
Bảng con và bút dạ (dùng trong trò chơi khởi động và tiếp sức).
Phiếu học tập số 1 (theo nhóm 4 bạn).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai nhanh hơn: tính nhẩm tỉ số phần trăm

Mục tiêu

Huy động kiến thức về phần trăm và phép chia, nhân số tự nhiên để chuẩn bị cho bài học.

Nội dung

GV chiếu lần lượt các câu hỏi nhanh: 50% của 10 là bao nhiêu? 10% của 200 là bao nhiêu? 25% của 100 là bao nhiêu? HS ghi kết quả vào bảng con và giơ lên khi có đáp án.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được đáp án đúng: 5; 20; 25 và giải thích ngắn gọn cách nhẩm (ví dụ: 10% của 200 là 200 : 10 = 20).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: mỗi câu có 10 giây, HS giơ bảng con khi có đáp án. GV chiếu câu hỏi 1: 50% của 10 là bao nhiêu?
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, suy nghĩ và ghi đáp án vào bảng con.
Giáo viên
GV chiếu tiếp câu 2 (10% của 200) và câu 3 (25% của 100), yêu cầu HS giơ bảng con khi có kết quả.
Học sinh
HS tính nhẩm và giơ bảng con. Dự kiến HS trả lời: 5; 20; 25.
Giáo viên
GV hỏi: Bạn nào nêu được cách tính nhanh 10% của 200? GV gọi 1–2 HS trình bày.
Học sinh
HS trả lời: 200 chia 10 bằng 20, vì 10% là 1 phần trong 10 phần bằng nhau.
Giáo viên
GV khen ngợi và dẫn dắt: Muốn tìm p% của một số, ta cần xác định số đó tương ứng với 100% và lấy bao nhiêu phần. Hôm nay chúng ta học cách làm việc này với số bất kì.
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại tên bài: Tìm giá trị phần trăm của một số.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 9 phút

Tìm bản chất và công thức tính p% của một số

Mục tiêu

HS hiểu bản chất p% của số A là p phần trong 100 phần bằng nhau của A và hình thành công thức A × p : 100.

Nội dung

Hoạt động cặp đôi với sơ đồ 100 ô bằng nhau. Đề bài: Tìm 20% của 150. Các bước: (1) Xác định 150 là 100%, chia 150 thành 100 phần bằng nhau; (2) Lấy 20 phần, tính 150 : 100 = 1,5 (mỗi phần); 20 phần là 1,5 × 20 = 30; (3) Cách khác: 150 × 20 : 100 = 30. Cặp đôi thảo luận: Vì sao có thể tính 150 : 100 × 20 hoặc 150 × 20 : 100 mà kết quả vẫn bằng nhau?

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: 20% của 150 là 30; công thức tìm p% của A là A × p : 100 (hoặc A : 100 × p); toàn bộ A ứng với 100%.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu sơ đồ 100 ô bằng nhau, đề bài: Tìm 20% của 150. GV yêu cầu cặp đôi cùng quan sát và thảo luận: Số 150 ứng với bao nhiêu phần trăm?
Học sinh
HS quan sát sơ đồ, trao đổi với bạn cùng bàn. Dự kiến HS trả lời: 150 ứng với 100%.
Giáo viên
GV hướng dẫn: Chia 150 thành 100 phần bằng nhau, mỗi phần bằng bao nhiêu? Lấy 20 phần thì được bao nhiêu? GV đi quan sát, hỗ trợ cặp còn lúng túng.
Học sinh
HS tính 150 : 100 = 1,5; 1,5 × 20 = 30. Dự kiến HS trả lời: mỗi phần là $1{,}5$ , 20 phần là 30.
Giáo viên
GV hỏi: Ta còn có cách nào tính nhanh hơn không? Vì sao hai cách 150 : 100 × 20 và 150 × 20 : 100 cho kết quả giống nhau? GV gọi 2 cặp trình bày.
Học sinh
HS trình bày: 150 × 20 : 100 = 3 000 : 100 = 30. Dự kiến HS giải thích: đều là lấy 150 nhân 20 rồi chia 100 hoặc chia 100 trước, phép nhân chia cùng đơn vị nên kết quả như nhau.
Giáo viên
GV tổng kết và ghi bảng: Tìm p% của A: A × p : 100. Lưu ý: A là toàn bộ (100%), p là số phần trăm cần tìm. GV yêu cầu HS ghi công thức vào vở.
Học sinh
HS ghi công thức vào vở và nhắc lại: Tìm p% của A ta lấy A × p : 100.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Giải bài toán thực tế và kiểm tra kết quả

Mục tiêu

HS vận dụng công thức để giải bài toán có ngữ cảnh (nhóm nam nữ, số cây, giảm giá), phân biệt số phần trăm với số lượng có đơn vị và tự kiểm tra kết quả.

Nội dung

Nhóm 4 bạn hoàn thành Phiếu học tập số 1. Nội dung: (a) Một nhóm có 40 bạn, 60% là nữ. Tính số bạn nữ, rồi tính số bạn nam; (b) Một vườn có 60 cây, 35% là cây cam. Tính số cây cam; (c) Áo 200 000 đồng giảm 10%: tìm số tiền giảm và giá mới. Nhấn mạnh: 15% của 240 kg là 36 kg, không phải 36%; kiểm tra phần tìm được phải bé hơn toàn bộ.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành: nữ 24 bạn, nam 16 bạn; 21 cây cam; giảm 20 000 đồng, giá mới 180 000 đồng; nhóm biết kiểm tra kết quả và ghi đúng đơn vị.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 cho từng nhóm 4 bạn, nêu nhiệm vụ: Đọc đề, xác định toàn bộ ứng với bao nhiêu phần trăm, tính, kiểm tra kết quả và ghi đơn vị.
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc đề và xác định số ứng với 100% trong từng câu.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, nhắc nhóm câu (a): 60% là so với cả nhóm 40 bạn, không phải so với số nam. GV nhắc câu (c): tìm số tiền giảm rồi trừ khỏi giá gốc.
Học sinh
HS làm việc nhóm, tính: 40 × 60 : 100 = 24 bạn nữ; 40 − 24 = 16 bạn nam; 60 × 35 : 100 = 21 cây; 200 000 × 10 : 100 = 20 000 đồng; 200 000 − 20 000 = 180 000 đồng.
Giáo viên
GV gọi đại diện 2 nhóm trình bày. GV hỏi: Vì sao 15% của 240 kg là 36 kg chứ không phải 36%? Phần tìm được có bé hơn toàn bộ không?
Học sinh
HS trình bày kết quả. Dự kiến HS trả lời: 15% của 240 kg là 36 kg vì 36 là số lượng có đơn vị kg, còn 36% là một tỉ số; 36 kg bé hơn 240 kg, đúng với điều kiện kiểm tra.
Giáo viên
GV chốt: Với bài giảm giá, tìm phần giảm rồi trừ khỏi giá gốc; với bài tăng thêm, tìm phần tăng rồi cộng. Luôn kiểm tra phần tìm được phải bé hơn toàn bộ và ghi đúng đơn vị.
Học sinh
HS ghi nhớ và sửa lại lời giải nếu sai trên phiếu.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Tiếp sức tìm giá trị phần trăm

Mục tiêu

Củng cố kĩ năng tìm p% của một số và kiểm tra đúng sai kết quả của bạn.

Nội dung

Chia lớp thành 2 đội, mỗi đội xếp hàng. Lần lượt các bạn đi lên bảng làm bài tập sau: (1) Tìm 25% của 80; (2) Một thư viện có 500 quyển sách, 18% là truyện. Có bao nhiêu quyển truyện?; (3) Tìm 15% của 240: A. 36; B. 37; C. 72; (4) Áo 200 000 đồng giảm 10%. Một bạn trả lời giá mới là 180 000 đồng. Bạn đó đúng hay sai? Vì sao?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) 20 (80 × 25 : 100 = 20); (2) 90 quyển (500 × 18 : 100 = 90); (3) Đáp án A, 36 (240 × 15 : 100 = 36); (4) Đúng, giảm 20 000 đồng, 200 000 − 20 000 = 180 000 đồng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: Mỗi bạn làm một câu, bạn sau tiếp sức nếu bạn trước làm đúng, đội đúng và nhanh hơn được cộng điểm. GV viết đề lên bảng phụ.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con và bút.
Giáo viên
GV điều khiển trò chơi, kiểm tra từng lượt, nhắc HS ghi rõ phép tính và đơn vị. Với câu 4, GV hỏi: Vì sao bạn kia trả lời đúng?
Học sinh
HS lần lượt lên bảng làm bài. Dự kiến HS trả lời câu 4: Đúng vì 10% của 200 000 là 20 000, giá mới là 200 000 − 20 000 = 180 000 đồng.
Giáo viên
GV nhận xét đáp án, chiếu đáp án trên trang bài học NeoEdu để HS đối chiếu. GV hỏi thêm: Nếu đề hỏi 15% của 240 kg thì đáp án ghi đơn vị gì?
Học sinh
HS đối chiếu kết quả, sửa lỗi nếu có. Dự kiến HS trả lời: 36 kg.
Giáo viên
GV tuyên dương đội thắng và nhắc lại: Tìm p% của A: A × p : 100, nhớ ghi đơn vị và kiểm tra kết quả.
Học sinh
HS vỗ tay, ghi nhận đội thắng và tự kiểm tra lại bài của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Vận dụng vào tình huống thực tế của lớp

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức tìm p% của một số vào tình huống thực tế gần gũi với đời sống và biết kiểm tra kết quả.

Nội dung

Tình huống: Lớp 5A có 36 học sinh, 25% số học sinh tham gia câu lạc bộ Toán. Hỏi có bao nhiêu học sinh tham gia câu lạc bộ? Nhiệm vụ mở rộng về nhà: Hỏi người thân giá một món đồ và mức giảm giá ở siêu thị, rồi tính số tiền giảm và giá mới.

Sản phẩm dự kiến

HS tính được: 36 × 25 : 100 = 9 học sinh; kiểm tra 9 bé hơn 36; nêu được ít nhất một tình huống giảm giá thực tế và cách tính kèm theo.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu tình huống lớp 5A, yêu cầu HS suy nghĩ cá nhân trong 2 phút: Số 36 ứng với bao nhiêu phần trăm?
Học sinh
HS suy nghĩ, nêu: 36 học sinh ứng với 100%.
Giáo viên
GV gọi HS nêu phép tính và đáp án, đồng thời hỏi: Số học sinh tham gia phải bé hơn bao nhiêu? Vì sao?
Học sinh
HS tính 36 × 25 : 100 = 9 học sinh. Dự kiến HS trả lời: 9 bé hơn 36 nên hợp lí.
Giáo viên
GV giao nhiệm vụ về nhà và hỏi: Trong thực tế, em đã gặp những tình huống nào dùng phần trăm?
Học sinh
HS nêu ví dụ: giảm giá khi mua sắm, tỉ lệ đạt điểm, tỉ lệ thắng trận đấu.
Giáo viên
GV khen ngợi và chốt: Phần trăm giúp chúng ta so sánh và tính toán trong đời sống. Hãy áp dụng công thức A × p : 100 và kiểm tra kết quả.
Học sinh
HS ghi nhận nhiệm vụ về nhà và cam kết thực hiện.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm: …… Thành viên: ……
Nhiệm vụ: Đọc đề, xác định toàn bộ ứng với bao nhiêu phần trăm, tính và kiểm tra kết quả.

Câu a: Một nhóm có 40 bạn, 60% là nữ. Tính số bạn nữ và số bạn nam.
Câu b: Một vườn có 60 cây, 35% là cây cam. Có bao nhiêu cây cam?
Câu c: Áo 200 000 đồng giảm 10%. Tính số tiền giảm và giá mới.
Câu d: Vì sao 15% của 240 kg là 36 kg, không phải 36%?
Kiểm tra: Phần tìm được có bé hơn toàn bộ không? Đã ghi đúng đơn vị chưa?

Hướng dẫn về nhà

Làm bài tập: Tìm 25% của 80; tìm 12,5% của 160; một thư viện có 500 quyển sách, 18% là truyện, có bao nhiêu quyển truyện?
Làm bài tập: Một đoạn đường dài 240 m, đã sửa 35%. Đã sửa bao nhiêu mét? Ghi rõ đơn vị và kiểm tra kết quả nhỏ hơn 240 m.
Thực hành: Hỏi người thân một món hàng có giảm giá ở siêu thị hoặc cửa hàng, ghi lại giá gốc và mức giảm, tính số tiền giảm và giá mới rồi báo cáo vào tiết học sau.
Ôn luyện thêm trên trang bài học NeoEdu: neoedu.vn/learn/5/math/bai-41-tim-gia-tri-phan-tram-cua-mot-so (phần bài tập tương tác).

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.