ToánLớp 5Chủ đề 6. Ôn tập học kì 1

Giáo án Bài 35. Ôn tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được mối quan hệ giữa các đơn vị đo diện tích liền nhau trong bảng đơn vị (km², ha, dam², m², dm², cm², mm²): hơn kém nhau 100 lần; $1\ \mathrm{km}^2 = 100\ \mathrm{ha} = 1\,000\,000\ \mathrm{m}^2$ , $1\ \mathrm{ha} = 10\,000\ \mathrm{m}^2$ .
Giải thích được vì sao khi đổi đơn vị diện tích không dùng hệ số 10 như đổi độ dài mà dùng hệ số 100 giữa hai bậc liền nhau.
Vận dụng được cách đổi đơn vị diện tích và thực hiện các phép tính với số thập phân để giải bài toán thực tế về diện tích.
Thực hiện được phép cộng, trừ số thập phân và tìm thành phần chưa biết của phép tính.
Tư duy và lập luận toán học: Giải thích được vì sao “1 250 000 m²” là kết quả sai khi đổi 1,25 km² và chỉ ra được cách làm đúng.
Mô hình hoá toán học: Chuyển bài toán vườn chữ nhật, sân trường thành phép tính diện tích rồi đổi đơn vị sang m² hoặc ha.
Giải quyết vấn đề toán học: Lựa chọn đúng hệ số đổi (100 hoặc 10 000) khi chuyển đổi giữa các đơn vị diện tích.
Giao tiếp toán học: Diễn đạt được cách đổi đơn vị bằng lời và bằng phép tính; dùng đúng kí hiệu đơn vị có số mũ.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng bảng đơn vị đo diện tích, thước đo, học liệu số NeoEdu để kiểm tra và củng cố kiến thức.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự hoàn thiện bảng đơn vị diện tích và tự kiểm tra kết quả đổi đơn vị theo mối quan hệ hơn kém nhau 100 lần.
Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi trong nhóm để thống nhất đáp án, giải thích được vì sao chọn đáp án đúng và nhận xét bài làm của bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Chọn cách đổi đơn vị hợp lí, đối chiếu kết quả với ước lượng để phát hiện lỗi sai, vận dụng vào tình huống đo đạc thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Hoàn thành đầy đủ các bài tập trong phiếu, kiên trì đối chiếu lại kết quả khi chưa khớp đáp án.
Trách nhiệm: Tham gia đo đạc và tính toán khu vực thực tế (sân trường, lớp học) một cách nghiêm túc, đúng quy định nhóm.
Trung thực: Thừa nhận và sửa lỗi sai khi đổi đơn vị; báo cáo đúng kết quả đo và tính của nhóm mình.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ kẻ sẵn bảng đơn vị diện tích (km², ha, dam², m², dm², cm², mm²) để trống các ô cần điền.
Hình vuông bằng bìa cứng cạnh 1 m (hoặc hình minh hoạ cạnh 1 dm, 1 m, 100 m, 1 km) để làm trò chơi khởi động.
Thước dây hoặc thước cuộn 20 m để HS đo sân lớp/sân trường khi thực hiện hoạt động vận dụng.
Phiếu học tập số 1 và số 2 (in đủ cho các nhóm), bút dạ, bảng nhóm, máy chiếu.
Học liệu số NeoEdu: Trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, địa chỉ neoedu.vn/learn/5/math/bai-35-on-tap-chung, dùng ở hoạt động luyện tập để HS kiểm tra đáp án.

2. Học sinh

Bảng con, bút dạ, phấn hoặc bút chì, nháp.
Thước kẻ, thước dây nhỏ hoặc thước cuộn (nếu có) để đo sân lớp.
Máy tính bỏ túi (không bắt buộc) để kiểm tra phép tính với số thập phân.
Bút màu để trình bày sơ đồ bảng đơn vị trên bảng nhóm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi Đoán độ lớn diện tích

Mục tiêu

Gợi nhớ khái niệm đơn vị diện tích và tạo tâm thế học tập cho HS.

Nội dung

GV đưa lần lượt hình vuông cạnh 1 dm, 1 m, 100 m và 1 km; HS đoán nhanh diện tích tương ứng bằng đơn vị đo phù hợp (dm², m², ha, km²) và viết ra bảng con.

Sản phẩm dự kiến

Bảng con ghi đúng đơn vị tương ứng với từng hình vuông, ví dụ: hình vuông cạnh 100 m có diện tích 1 ha; hình vuông cạnh 1 km có diện tích 1 km².

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Các em hãy đoán diện tích của hình vuông cạnh 100 m và viết đơn vị phù hợp vào bảng con.” Sau đó GV giơ lần lượt các hình vuông và hỏi: “Hình vuông này có cạnh bao nhiêu? Diện tích của nó thuộc loại đơn vị nào?”
Học sinh
HS lắng nghe, quan sát hình và suy nghĩ nhanh rồi viết kết quả dự kiến lên bảng con.
Giáo viên
GV yêu cầu HS giơ bảng con đồng loạt, nhận xét nhanh và hỏi: “Vì sao hình vuông cạnh 100 m lại có diện tích là 1 ha?”
Học sinh
HS giơ bảng con. Dự kiến HS trả lời: “Vì 100 × 100 = 10 000 m², mà 1 ha = 10 000 m² nên 1 ha là diện tích hình vuông cạnh 100 m.”
Giáo viên
GV chốt: “Diện tích tăng hoặc giảm 100 lần giữa hai đơn vị liền nhau. Hôm nay chúng ta ôn tập đổi đơn vị diện tích và các phép tính liên quan.”
Học sinh
HS nhắc lại: “Đơn vị diện tích liền nhau hơn kém nhau 100 lần.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Hoàn thiện bảng đơn vị đo diện tích

Mục tiêu

Hệ thống hoá các đơn vị đo diện tích và mối quan hệ giữa chúng để HS nắm vững quy tắc hệ số 100.

Nội dung

Kĩ thuật khăn trải bàn: Chia lớp thành các nhóm 4 HS. Mỗi nhóm nhận bảng nhóm có sẵn một bảng đơn vị diện tích để trống. Nhóm điền tên đơn vị, ghi chú mối quan hệ hơn kém 100 lần giữa các bậc liền nhau, sau đó tìm ra: $1\ \mathrm{km}^2 = 100\ \mathrm{ha}$ , $1\ \mathrm{ha} = 10\,000\ \mathrm{m}^2$ , $1\ \mathrm{ha} = 1\ \mathrm{hm}^2$ .

Sản phẩm dự kiến

Bảng đơn vị diện tích hoàn chỉnh của nhóm, kèm 3 câu ghi nhớ: đơn vị liền nhau hơn kém nhau 100 lần; ha bằng hm²; đổi diện tích không dùng hệ số 10 như đổi độ dài.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát bảng nhóm và phiếu học tập số 1, nêu nhiệm vụ: “Mỗi bạn điền vào ô của mình một đơn vị hoặc một mối quan hệ, sau đó cả nhóm thống nhất và viết vào giữa bảng. Thời gian 5 phút.”
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, mỗi bạn viết ý kiến riêng vào ô trên khăn trải bàn của nhóm.
Giáo viên
GV đi quan sát các nhóm, gợi ý: “So sánh 1 km² với 1 ha, số lượng ha trong 1 km² là bao nhiêu? Vậy hai đơn vị này hơn kém nhau bao nhiêu lần?”
Học sinh
HS thảo luận. Dự kiến HS trả lời: “1 km² = 100 ha nên hơn kém nhau 100 lần. Tương tự 1 ha = 100 dam² = 10 000 m²? Không, 1 ha = 1 hm² = 10 000 m² nên cần ghi đúng: 1 hm² = 1 ha.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày bảng của nhóm, các nhóm khác nhận xét. GV hỏi: “Vì sao không đổi đơn vị diện tích theo hệ số 10 như đơn vị độ dài?”
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến HS trả lời: “Vì diện tích là kích thước hai chiều, mỗi cạnh tăng 10 lần thì diện tích tăng 10 × 10 = 100 lần.”
Giáo viên
GV chốt bảng đơn vị chuẩn trên bảng lớp: km², hm² (ha), dam², m², dm², cm², mm², nhấn mạnh $1\ \mathrm{km}^2 = 1\,000\,000\ \mathrm{m}^2$ và $1\ \mathrm{ha} = 10\,000\ \mathrm{m}^2$ .
Học sinh
HS ghi bảng chuẩn vào vở và nhắc lại quy tắc hệ số 100.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 13 phút

Đổi đơn vị diện tích và kiểm tra kết quả

Mục tiêu

Vận dụng quy tắc đổi đơn vị diện tích và biết kiểm tra kết quả bằng cách so sánh với ước lượng.

Nội dung

GV trình chiếu tình huống: “Một vườn chữ nhật dài 200 m, rộng 150 m. Diện tích bao nhiêu héc-ta?” và “Một bạn đổi 1,25 km² ra mét vuông và được 1250000 m². Bạn đó đúng hay sai?” HS làm việc cặp đôi trên phiếu học tập số 1. Đối chiếu bằng ví dụ: $200 \times 150 = 30\,000\ \mathrm{m}^2 = 3\ \mathrm{ha}$ ; $4\ \mathrm{m}^2\ 25\ \mathrm{dm}^2 = 4{,}25\ \mathrm{m}^2$ vì $25\ \mathrm{dm}^2 = 0{,}25\ \mathrm{m}^2$ .

Sản phẩm dự kiến

Lời giải đúng của các câu trong phiếu số 1: vườn 3 ha; 1,25 km² = 1 250 000 m² nên bạn sai, đúng phải là 1 250 000 m² (bạn đó viết đúng, nhưng cần kiểm tra lại: 1,25 × 1 000 000 = 1 250 000 m²) và bài 4 m² 25 dm² = 4,25 m².

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc tình huống vườn chữ nhật và yêu cầu HS làm theo cặp: “Tính diện tích vườn bằng m² trước, rồi đổi sang héc-ta.”
Học sinh
HS làm việc theo cặp, ghi phép tính $200 \times 150$ và đổi đơn vị vào phiếu.
Giáo viên
GV hỏi: “Bạn nào đổi 1,25 km² ra m² và cho kết quả 1250000? Hãy kiểm tra lại: 1 km² bằng bao nhiêu m²?”
Học sinh
HS tính: $1{,}25 \times 1\,000\,000 = 1\,250\,000\ \mathrm{m}^2$ . Dự kiến HS trả lời: “Kết quả 1 250 000 m² là đúng, vì 1 km² = 1 000 000 m².” GV giúp HS nhận ra đây là đáp án đúng.
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày cách đổi $25\ \mathrm{dm}^2 = 0{,}25\ \mathrm{m}^2$ và hỏi: “Vì sao 25 dm² lại bằng 0,25 m²?”
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến HS trả lời: “Vì 1 m² = 100 dm² nên 25 dm² = 25 : 100 = 0,25 m². Vậy 4 m² 25 dm² = 4,25 m².”
Giáo viên
GV nhấn mạnh cách kiểm tra kết quả: đổi xong phải ước lượng xem kết quả có hợp lí không, ví dụ 1 km² lớn hơn 1 000 000 m² nên đáp số phải lớn cỡ đó.
Học sinh
HS ghi nhớ cách kiểm tra kết quả và sửa bài vào phiếu nếu có sai sót.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Đổi đơn vị diện tích qua trò chơi bảng con

Mục tiêu

Luyện kĩ năng đổi đơn vị diện tích giữa các bậc liền nhau và giữa các bậc cách xa nhau.

Nội dung

HS làm bài tập 1 đến 5 trong phiếu học tập số 2 theo nhóm 4 bạn (trò chơi Ai nhanh hơn). Các đề: 1. Đổi 3 ha ra m² (A. 30001; B. 60000; C. 30000). 2. Đổi 2 km² ra ha. 3. Đổi 45 000 m² ra ha. 4. Đổi 7 m² ra dm². 5. Đổi 350 cm² ra dm². Sau đó GV dùng học liệu NeoEdu (neoedu.vn/learn/5/math/bai-35-on-tap-chung) để HS kiểm tra đáp án trên màn hình.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: C (3 × 10 000 = 30 000 m²). Bài 2: 200 ha (2 × 100). Bài 3: 4,5 ha (45 000 : 10 000). Bài 4: 700 dm² (7 × 100). Bài 5: 3,5 dm² (350 : 100). Các nhóm ghi đúng cả 5 đáp án vào phiếu số 2.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát phiếu học tập số 2 và nêu luật chơi: “Mỗi bạn làm bài trên bảng con, nhóm trưởng kiểm tra chéo. Bạn nào làm đúng và nhanh nhất ghi 1 điểm cho nhóm.”
Học sinh
HS nhận phiếu và bảng con, lắng nghe luật chơi.
Giáo viên
GV đọc từng đề, yêu cầu HS giơ bảng và giải thích cách đổi. Với bài 3, GV hỏi: “45 000 m² gấp 10 000 m² bao nhiêu lần?”
Học sinh
HS làm bài trên bảng con, giơ bảng và giải thích. Dự kiến HS trả lời: “45 000 : 10 000 = 4,5 nên 45 000 m² = 4,5 ha.”
Giáo viên
GV mở học liệu NeoEdu, cho các nhóm đối chiếu đáp án và hỏi: “Đáp án nào các nhóm làm sai? Sai do đổi theo hệ số 10 hay theo 100?”
Học sinh
HS đối chiếu kết quả, nhóm nào sai thì chỉ ra nguyên nhân. Dự kiến HS trả lời: “Nhóm mình đổi 350 cm² thành 35 dm² vì nhầm theo hệ số 10, phải chia cho 100 mới đúng là 3,5 dm².”
Giáo viên
GV chốt: “Đổi ha sang m² nhân với 10 000; đổi km² sang ha nhân với 100; đổi m² sang dm² nhân với 100; đổi cm² sang dm² chia cho 100.” GV cộng điểm cho các nhóm đúng.
Học sinh
HS ghi nhớ quy tắc và kiểm tra lại phiếu của nhóm mình.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Đổi đơn vị và tính toán với số thập phân

Mục tiêu

Vận dụng cách đổi đơn vị diện tích kết hợp với phép tính cộng, trừ số thập phân và tìm thành phần chưa biết.

Nội dung

HS làm việc cá nhân rồi đổi chéo bài trong nhóm đôi với phiếu học tập số 2, các bài: 6. Đổi 1,25 km² ra m²; một bạn trả lời 1250000, đúng hay sai? 8. Đổi 4 m² 25 dm² ra m². 9. Tìm x biết x − 2,35 = 4,8. 10. Hai ngày đi được 4,85 km và 5,15 km, cả hai ngày đi được bao nhiêu km? GV dùng học liệu NeoEdu để kiểm tra các bài tương tác.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 6: Đúng (1,25 × 1 000 000 = 1 250 000 m²). Bài 8: 4,25 m². Bài 9: x = 4,80 + 2,35 = 7,15. Bài 10: 4,85 + 5,15 = 10 km. HS trình bày được cách làm của từng bài trên phiếu.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu: “Làm bài 6, 8, 9, 10 vào phiếu số 2, sau đó đổi phiếu cho bạn cùng bàn kiểm tra. Bài 9 cần ghi rõ bước tìm x.”
Học sinh
HS làm bài cá nhân, sau đó đổi phiếu cho bạn kiểm tra.
Giáo viên
GV đi quan sát, hỏi HS bài 9: “Muốn tìm số bị trừ x, ta phải làm thế nào?”
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: “Muốn tìm số bị trừ, ta lấy hiệu cộng với số trừ: x = 4,8 + 2,35 = 7,15.”
Giáo viên
GV mời 2 HS trình bày bài 6 và bài 10, hỏi bạn khác: “Bạn trả lời 1250000 có sai không? Vì sao?”
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến HS trả lời: “Bạn đó đúng vì 1,25 km² = 1 250 000 m²; nếu chỉ đổi theo hệ số 10 thì sẽ sai.”
Giáo viên
GV chốt: “Khi tính với số thập phân, cần đặt dấu phẩy thẳng cột; kết quả 4,85 + 5,15 = 10,00 km nên viết 10 km.” GV nhận xét chung về sự chính xác của các phép tính.
Học sinh
HS sửa lỗi sai (nếu có) trên phiếu và ghi nhớ cách đặt tính.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Đo và tính diện tích sân trường

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức đổi đơn vị diện tích và phép nhân vào tình huống đo đạc thực tế, rèn tính trách nhiệm và hợp tác.

Nội dung

Các nhóm đo chiều dài, chiều rộng một khu vực thực tế (sân lớp hoặc một phần sân trường) bằng thước dây, tính diện tích theo m², sau đó đổi sang dm² hoặc ha (nếu khu vực đủ lớn). Tham khảo bài toán vườn: “Vườn chữ nhật dài 200 m, rộng 150 m có diện tích 3 ha.” GV giao bài về nhà: đo và tính diện tích một khu vực quen thuộc ở nhà hoặc ở địa phương.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm có một phiếu ghi số đo, phép tính diện tích bằng m² và kết quả đổi đơn vị (dm² hoặc ha). Ví dụ: sân dài 20 m, rộng 15 m; diện tích $20 \times 15 = 300\ \mathrm{m}^2$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm, giao nhiệm vụ: “Các nhóm đo chiều dài, chiều rộng khu vực sân lớp, tính diện tích theo m², sau đó đổi sang đơn vị phù hợp. Nhớ ghi số đo và đơn vị.”
Học sinh
HS nhận dụng cụ đo, phân công người đo, người ghi và người tính.
Giáo viên
GV hướng dẫn cách đo đúng và hỏi: “Nếu sân rộng 15 m và dài 20 m thì diện tích là bao nhiêu m²? Muốn đổi sang dm² ta làm thế nào?”
Học sinh
HS đo và tính. Dự kiến HS trả lời: “Diện tích là 20 × 15 = 300 m²; đổi sang dm² thì 300 × 100 = 30 000 dm².”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm báo cáo số đo và kết quả, các nhóm khác kiểm tra lại phép tính. GV giao bài về nhà: đo và tính diện tích một khu vực ở nhà (sân, vườn, phòng), đổi sang đơn vị phù hợp.
Học sinh
Đại diện nhóm báo cáo, các nhóm nhận xét. HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.
Giáo viên
GV nhận xét tinh thần làm việc của các nhóm và nhấn mạnh: “Đổi đơn vị diện tích giúp các em biểu đạt kết quả đo đạc chính xác và dễ hiểu hơn.”
Học sinh
HS lắng nghe, tự đánh giá phần việc của nhóm mình.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bảng đơn vị diện tích cần điền:

Đơn vị: km², ha (hm²), dam², m², dm², cm², mm².
Mối quan hệ giữa hai bậc liền nhau: ...
Điền: 1 km² = ... ha = ... m²; 1 ha = ... m².

Câu hỏi tình huống:

Một vườn chữ nhật dài 200 m, rộng 150 m. Diện tích vườn bao nhiêu m²? Bao nhiêu héc-ta?
Một bạn đổi 1,25 km² ra mét vuông và được 1250000 m². Bạn đó đúng hay sai? Vì sao?
Đổi 4 m² 25 dm² ra mét vuông. Giải thích vì sao 25 dm² = 0,25 m².

Phiếu học tập số 2

Phần A. Đổi đơn vị (khoanh tròn hoặc ghi đáp án):

Đổi 3 ha ra mét vuông. A. 30001 B. 60000 C. 30000
Đổi 2 km² ra héc-ta. Đáp số: ...
Đổi 45 000 m² ra héc-ta. Đáp số: ...
Đổi 7 m² ra đề-xi-mét vuông. Đáp số: ...
Đổi 350 cm² ra đề-xi-mét vuông. Đáp số: ...
Đổi 1,25 km² ra mét vuông. Một bạn trả lời 1250000. Bạn đó đúng hay sai? Vì sao?
Đổi 4 m² 25 dm² ra mét vuông. Đáp số: ...

Phần B. Tính toán:
9. Tìm x biết x − 2,35 = 4,8. Trình bày các bước tìm x.
10. Hai ngày đi được 4,85 km và 5,15 km. Cả hai ngày đi được bao nhiêu km?

Hướng dẫn về nhà

Làm các bài 7 (vườn chữ nhật dài 200 m, rộng 150 m) và bài 8 trong phiếu học tập số 2, ghi đầy đủ phép tính và đơn vị.
Đo chiều dài và chiều rộng một khu vực ở nhà (sân, vườn, phòng khách), tính diện tích theo m², sau đó đổi sang dm² hoặc cm² và ghi kết quả vào vở.
Luyện thêm trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/5/math/bai-35-on-tap-chung) phần bài tập tương tác về đổi đơn vị diện tích, ghi lại các câu làm sai và cách sửa.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.