NeoEdu
Giáo án Toán 5
ToánLớp 5Chủ đề 4. Các phép tính với số thập phân

Giáo án Bài 24. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được quy tắc nhân, chia một số thập phân với 10; 100; 1 000 và với 0,1; 0,01; 0,001 bằng cách chuyển dấu phẩy.
  • Vận dụng được quy tắc để tính nhanh và tìm được thành phần chưa biết (x) trong các phép nhân, chia, trừ với số thập phân.
  • Giải thích được vì sao nhân với 0,1 làm số nhỏ đi (tương đương chia 10) và dùng ước lượng để kiểm tra, tránh chuyển dấu phẩy ngược chiều.
  • Trình bày được phép tính, ghi đúng đơn vị (lít, km) và kiểm tra kết quả hợp lí.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao chuyển dấu phẩy sang phải hay sang trái và vì sao chia 0,01 tương đương nhân 100.
  • Mô hình hoá toán học: HS chuyển bài toán thực tế về chai nước 0,35 lít hoặc quãng đường đi hai ngày thành phép tính với số thập phân.
  • Giải quyết vấn đề toán học: HS tìm x qua phép tính ngược và kiểm tra lại bằng cách thế giá trị vào đề bài.
  • Giao tiếp toán học: HS đọc, viết đúng số thập phân có dấu phẩy, nêu đúng đơn vị đi kèm kết quả.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng bảng vị trí các hàng (đơn vị, phần mười, phần trăm, phần nghìn) và thẻ dấu phẩy để chuyển dấu phẩy.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự làm bảng con, đối chiếu đáp án và tự sửa lỗi sai của mình khi kiểm tra bằng ước lượng.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp đôi, nói rõ cách chuyển dấu phẩy và giải thích kết quả cho bạn nghe.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn cách làm nhanh nhất (chuyển dấu phẩy hay đổi sang phép nhân) và đưa ra cách kiểm tra kết quả khi gặp bài toán thực tế.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS làm đủ các bài tập trong thời gian quy định và hoàn thành phiếu học tập.
  • Trách nhiệm: HS tích cực giúp bạn trong nhóm cặp đôi, kiểm tra chéo kết quả của nhau.
  • Trung thực: HS nhận ra lỗi sai của mình khi đối chiếu đáp án và thừa nhận công khai khi kết quả chưa đúng.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc máy chiếu ghi sẵn đề bài và Phiếu học tập số 1.
  • Bộ thẻ số thập phân và thẻ dấu phẩy để minh hoạ việc chuyển dấu phẩy.
  • Bảng vị trí các hàng: hàng đơn vị, phần mười, phần trăm, phần nghìn.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/5/math/bai-24-luyen-tap-chung (dùng để kiểm tra nhanh đáp án ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Vở ghi, vở nháp, bút chì, thước kẻ.
  • Bảng con và bút dạ.
  • Phiếu học tập số 1 (làm theo cặp đôi).
  • Thiết bị có kết nối mạng (nếu lớp có) để làm bài tương tác NeoEdu; nếu không có thì dùng bảng con.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi Chuyển dấu phẩy nhanh

Mục tiêu

Ôn lại cách chuyển dấu phẩy khi nhân, chia số thập phân với 10; 100; 1 000 để HS sẵn sàng vào bài luyện tập.

Nội dung

GV chia lớp thành các đội, mỗi đội có một bảng con. GV đọc lần lượt các phép tính ngắn như 3,45 × 10; 0,086 × 100; 72,5 : 100; HS viết kết quả lên bảng con và giơ nhanh. Đội nào làm đúng nhiều hơn và nhanh hơn thì thắng.

Sản phẩm dự kiến

HS nhắc lại được quy tắc: nhân với 10, 100, 1 000 thì chuyển dấu phẩy sang phải; chia thì chuyển sang trái; thiếu chữ số thì thêm chữ số 0 ở phía thích hợp.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Chia lớp thành 4 đội, phát bảng con và bút dạ. Nêu luật chơi: GV đọc phép tính, HS viết kết quả, giơ bảng cùng lúc.

    Học sinh

    HS nhận bảng con, chia đội, lắng nghe luật chơi.

  2. Giáo viên

    Đọc lần lượt: 3,45 × 10; 0,086 × 100; 72,5 : 100. Quan sát bảng của các đội và nhắc HS đếm số chữ số dịch dấu phẩy.

    Học sinh

    HS viết kết quả lên bảng con, giơ bảng. Dự kiến HS trả lời: 34,5; 8,6; 0,725.

  3. Giáo viên

    Hỏi: Vì sao 72,5 : 100 lại nhỏ hơn 72,5? Chốt đáp án đúng và khen đội làm nhanh.

    Học sinh

    Dự kiến HS trả lời: Vì chia cho 100 thì số bị chia giảm đi 100 lần, dấu phẩy chuyển sang trái hai chữ số.

  4. Giáo viên

    Nhắc lại quy tắc chuyển dấu phẩy và dẫn vào bài Luyện tập chung.

    Học sinh

    HS nhắc lại quy tắc và ghi tên bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Hệ thống hoá quy tắc nhân, chia với 0,1; 0,01; 0,001

Mục tiêu

HS hệ thống được quy tắc nhân, chia số thập phân với 10; 100; 1 000 và với 0,1; 0,01; 0,001; nhận ra mối quan hệ giữa chúng.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1, điền vào bảng gồm các cột: phép tính, cách làm, kết quả, mối quan hệ. Ví dụ: nhân với 0,1 tương đương chia cho 10; chia cho 0,01 tương đương nhân với 100.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành, HS nêu được: nhân với 0,1; 0,01; 0,001 tương đương chia cho 10; 100; 1 000 và chia cho 0,1; 0,01; 0,001 tương đương nhân với 10; 100; 1 000.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Phát Phiếu học tập số 1 cho từng cặp đôi. Giải thích yêu cầu điền bảng và nhắc HS dùng bảng vị trí các hàng nếu cần.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và chọn bạn cùng làm.

  2. Giáo viên

    Quan sát các cặp, gợi ý: Thử lấy 6,3 nhân với 0,1 rồi chia cho 10 xem kết quả có bằng nhau không?

    Học sinh

    HS thảo luận và điền bảng. Dự kiến HS trả lời: 6,3 × 0,1 = 0,63 và 6,3 : 10 = 0,63, hai kết quả bằng nhau.

  3. Giáo viên

    Mời 2 cặp báo cáo, yêu cầu các cặp khác nhận xét và bổ sung.

    Học sinh

    Đại diện cặp đôi trình bày bảng điền, các cặp khác góp ý.

  4. Giáo viên

    Chốt mối quan hệ: nhân với 0,1; 0,01; 0,001 tương đương chia cho 10; 100; 1 000 và ngược lại. Viết lên bảng.

    Học sinh

    HS ghi mối quan hệ vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Ước lượng và kiểm tra kết quả

Mục tiêu

HS dùng ước lượng để kiểm tra kết quả, tránh chuyển dấu phẩy ngược chiều; tìm được x trong các phép tính đơn giản.

Nội dung

GV nêu hai câu hỏi: Tính 0,35 × 100 và đối chiếu với ước lượng. Tìm x biết x × 0,001 = 2,7 bằng cách đổi sang phép chia. GV nêu quan niệm sai thường gặp: nhân với 0,1 làm số nhỏ đi, không làm lớn lên; cần giải thích vì sao.

Sản phẩm dự kiến

HS giải thích được: 0,35 × 100 = 35 lít vì 0,35 là một phần nhỏ của 1 lít, nhân 100 làm số lớn lên 100 lần; x = 2,7 : 0,001 = 2 700.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Viết đề 0,35 × 100 và x × 0,001 = 2,7 lên bảng. Yêu cầu HS ước lượng trước khi tính.

    Học sinh

    HS suy nghĩ, ước lượng trong vở nháp.

  2. Giáo viên

    Hỏi: Nhân với 100 thì kết quả lớn hơn hay nhỏ hơn 0,35? Vì sao? Sau đó hỏi: x × 0,001 = 2,7 thì x lớn hơn 2,7 hay nhỏ hơn 2,7?

    Học sinh

    Dự kiến HS trả lời: Nhân 100 thì kết quả lớn hơn 0,35, khoảng 35. Vì nhân với 0,001 làm số nhỏ đi nên x phải lớn hơn 2,7, x = 2 700.

  3. Giáo viên

    Yêu cầu HS giải thích vì sao nhân với 0,1 làm số nhỏ đi nhưng nhân với 10 làm số lớn lên.

    Học sinh

    HS trình bày ý kiến. Dự kiến HS trả lời: Nhân với 0,1 là lấy một phần mười của số đó nên số nhỏ đi.

  4. Giáo viên

    Chốt: Dùng ước lượng để kiểm tra chiều thay đổi của kết quả trước khi chuyển dấu phẩy.

    Học sinh

    HS ghi nhớ cách kiểm tra bằng ước lượng vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Làm nhanh và kiểm tra đáp án

Mục tiêu

HS vận dụng quy tắc để tính đúng các phép tính với số thập phân và tìm x trong bài tập đã cho.

Nội dung

HS làm bài tập 1 đến 6 và bài 9 (đề bài và đáp án ở product) vào bảng con hoặc vở. Sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn, GV dùng bài tương tác NeoEdu để kiểm tra nhanh nếu có thiết bị.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: 1) 3,45 × 10 = 34,5. 2) 0,086 × 100 = 8,6. 3) 72,5 : 100 = 0,725. 4) 4,2 × 0,1 = 0,42. 5) 6,3 : 0,01 có các đáp án A. 631; B. 630; C. 1260, đáp án đúng là B (630), vì chia 0,01 là nhân 100. 6) 0,9 : 1 000 = 0,0009, bạn trả lời đúng vì chuyển sang trái ba chữ số và thêm 0 giữ chỗ. 9) x − 2,35 = 4,8 nên x = 4,80 + 2,35 = 7,15.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Chiếu hoặc ghi bài 1 đến 6 và bài 9 lên bảng. Yêu cầu HS làm trong thời gian 5 phút, sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn.

    Học sinh

    HS làm bài vào bảng con hoặc vở.

  2. Giáo viên

    Đi quanh lớp, quan sát và hỗ trợ những HS còn lúng túng ở bài 5 và bài 6. Mở bài tương tác NeoEdu để HS kiểm tra nếu có thiết bị.

    Học sinh

    HS làm bài, đối chiếu đáp án với bạn. Dự kiến HS khó khăn ở bài 6: Thấy 0,9 : 1 000 có thể viết nhầm thành 0,009.

  3. Giáo viên

    Gọi HS báo đáp án từng câu, yêu cầu HS giải thích cách làm ở bài 5 và bài 6.

    Học sinh

    HS đọc đáp án và giải thích. Dự kiến HS trả lời: Bài 6 đúng vì 0,9 : 1 000 phải nhỏ hơn 0,9 nhiều lần, chuyển sang trái ba chữ số.

  4. Giáo viên

    Nhận xét, chốt đáp án đúng và nhắc lỗi sai thường gặp khi chuyển dấu phẩy.

    Học sinh

    HS sửa lỗi sai trong vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Giải bài toán thực tế có đơn vị

Mục tiêu

HS vận dụng phép tính với số thập phân vào tình huống thực tế, ghi đúng đơn vị và kiểm tra kết quả.

Nội dung

HS giải hai bài toán: (7) 100 chai, mỗi chai 0,35 lít chứa bao nhiêu lít? (10) Hai ngày đi được 4,85 km và 5,15 km, cả hai ngày đi được bao nhiêu km? HS ghi đơn vị và kiểm tra bằng ước lượng.

Sản phẩm dự kiến

Bài 7: 0,35 × 100 = 35 lít. Bài 10: 4,85 + 5,15 = 10,00 km, tức là 10 km. HS nêu được cách kiểm tra: 0,35 là gần 0,4 nên 100 chai khoảng 40 lít, kết quả 35 lít hợp lí.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Đọc hai bài toán và yêu cầu HS nêu phép tính cần dùng, chưa tính ngay.

    Học sinh

    HS đọc đề, xác định phép tính.

  2. Giáo viên

    Yêu cầu HS ước lượng kết quả trước khi tính: 100 chai khoảng bao nhiêu lít?

    Học sinh

    Dự kiến HS trả lời: Khoảng 40 lít vì 0,35 gần 0,4. Sau đó tính chính xác và ghi đơn vị.

  3. Giáo viên

    Gọi HS trình bày phép tính và đơn vị, nhận xét cách kiểm tra kết quả.

    Học sinh

    HS trình bày: 35 lít; 10 km. Các HS khác nhận xét.

  4. Giáo viên

    Khen HS biết ghi đơn vị và kiểm tra kết quả. Giao nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhận kết quả và nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Điền vào bảng sau (làm việc theo cặp đôi):

  • Cột 1: Phép tính (ví dụ 6,3 × 0,1; 6,3 : 10; 6,3 : 0,01; 6,3 × 100).
  • Cột 2: Cách làm (chuyển dấu phẩy sang phải hay sang trái, bao nhiêu chữ số).
  • Cột 3: Kết quả.
  • Cột 4: Mối quan hệ (ví dụ: nhân với 0,1 tương đương chia cho 10).
    Câu hỏi thêm: Vì sao 6,3 × 0,1 và 6,3 : 10 có kết quả bằng nhau?

Hướng dẫn về nhà

  • Làm bài 8 trong SGK: Tìm x biết x × 0,001 = 2,7 và viết lại cách làm bằng hai bước: đổi thành phép chia rồi chuyển dấu phẩy.
  • Làm các bài tập tương tác trên trang bài học NeoEdu: neoedu.vn/learn/5/math/bai-24-luyen-tap-chung, ghi lại số bài làm đúng.
  • Viết vào vở một bài toán thực tế có dùng phép nhân với 0,1 hoặc 0,01, ghi rõ đơn vị và cách kiểm tra kết quả bằng ước lượng.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.