Tiếng ViệtLớp 4Phần 4. Niềm vui sáng tạo

Giáo án Bài 18. Đồng cỏ nở hoa

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung chính của bài “Đồng cỏ nở hoa”: Bống mê vẽ và quan sát tinh, bác Lan đưa tranh cho họa sĩ Phan xem, họa sĩ nhận ra khả năng và trí tưởng tượng của em.
Giải thích được vì sao không nên lấy mọi chi tiết tưởng tượng của Bống làm kiến thức khoa học, lấy ví dụ gà con được Bống nghĩ là bú mẹ nhưng gà là loài chim, không bú sữa.
Phân biệt được chi tiết có trong câu chuyện với phần sáng tạo do người đọc thêm vào khi viết đoạn văn tưởng tượng.
Lập được bảng ý gồm ít nhất bốn ý cho đoạn văn tưởng tượng tiếp nối một câu chuyện đã đọc hoặc đã nghe, có mở, diễn biến và kết.
Giới thiệu được một sản phẩm sáng tạo theo năm ý: tên, vật liệu, cách làm, điểm mới và công dụng.
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc hiểu đúng nội dung và mạch của lời tóm tắt; lập bảng ý cho đoạn văn tưởng tượng; trình bày bài nói có đủ năm nội dung và lắng nghe, đáp lại người nghe.
Năng lực văn học: cảm nhận nét hồn nhiên, quan sát tinh và trí tưởng tượng của nhân vật Bống; nhận ra vai trò của sự khích lệ đối với tài năng của trẻ em.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự đọc lời tóm tắt, tự điền phiếu học tập và tự kiểm tra đáp án bài tập củng cố.
Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp và nhóm khi tìm ý, báo cáo kết quả, lắng nghe và đặt một câu hỏi cho bạn khi bạn giới thiệu sản phẩm.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: xây dựng phần tiếp nối cho câu chuyện quen thuộc và đề xuất điểm mới cho sản phẩm tự làm.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: tích cực đọc, thảo luận và hoàn thành đủ phiếu học tập, bảng ý và bài nói trong giờ học.
Nhân ái: biết khích lệ, nhận xét thiện chí và trân trọng sản phẩm, ý tưởng của bạn khi nghe bạn trình bày.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi lời tóm tắt bài “Đồng cỏ nở hoa”, mạch nội dung ba ý và bài mẫu đoạn tưởng tượng về truyện Bó đũa.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in cho mỗi nhóm.
Bài nói mẫu về hộp đựng thẻ làm từ bìa cũ để minh họa cách giới thiệu sản phẩm.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/4/vietnamese/tap-1-bai-18-dong-co-no-hoa), dùng ở hoạt động luyện tập.
Bảng con hoặc thẻ giơ đáp án (A, B, Đúng, Sai) cho HS khi làm bài tập nhanh.

2. Học sinh

SGK Tiếng Việt 4, tập một; vở ghi, bút chì, bút màu.
Giấy nháp hoặc bảng con, bút dạ để ghi bảng ý.
Sản phẩm tự làm hoặc hình vẽ sản phẩm sáng tạo của nhóm (nếu có).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai thích vẽ và làm đồ vật?

Mục tiêu

Kích hoạt kinh nghiệm của HS về việc vẽ tranh, làm đồ vật và dẫn dắt vào chủ điểm Niềm vui sáng tạo.

Nội dung

Trò chơi “Giơ tay nếu em đã từng…”: GV đọc lần lượt các câu như “vẽ tranh”, “làm đồ chơi từ giấy”, “tưởng tượng một câu chuyện mới”; HS giơ tay theo mức độ đã làm. Sau đó GV hỏi một vài HS kể ngắn về sản phẩm hoặc bức tranh đó.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được ít nhất một điều em đã vẽ hoặc tự làm, làm nền cho bài đọc và bài nói sau này.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Hôm nay chúng ta học bài Đồng cỏ nở hoa. Trước khi đọc, các em giơ tay nếu đã từng vẽ tranh, làm đồ chơi hoặc bày ra một trò chơi mới.” GV đọc lần lượt các câu gợi ý.
Học sinh
HS lắng nghe và giơ tay theo đúng yêu cầu của từng câu.
Giáo viên
GV hỏi: “Em đã vẽ hoặc làm món đồ gì? Em làm lúc nào và cảm thấy thế nào?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Em vẽ con mèo bằng bút chì.” “Em làm đèn lồng từ giấy bìa dịp Trung thu.” “Em thấy vui vì sản phẩm giống điều em nghĩ.”
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS chia sẻ, nhận xét ngắn: “Các em đều có điều thú vị để chia sẻ.”
Học sinh
HS lần lượt kể và lắng nghe bạn.
Giáo viên
GV dẫn: “Bống trong bài đọc cũng mê vẽ từ nhỏ. Chúng ta cùng tìm hiểu xem Bống được ai phát hiện và khích lệ như thế nào.”
Học sinh
HS ghi tựa bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 20 phút

Đọc hiểu Đồng cỏ nở hoa

Mục tiêu

HS hiểu nội dung, chi tiết chính và mạch của lời tóm tắt; nhận biết vì sao chi tiết tưởng tượng của Bống không phải kiến thức khoa học.

Nội dung

GV hướng dẫn đọc ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu, đổi giọng theo người kể và cảm xúc. HS đọc thầm lời tóm tắt (lưu ý đây không phải toàn văn tác phẩm), làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1: xác định mạch nội dung, các chi tiết về Bống, bác Lan, họa sĩ Phan, và điểm chưa đúng kiến thức trong tranh.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành: ba ý mạch nội dung xếp đúng thứ tự; ít nhất hai chi tiết đúng về nhân vật; một câu giải thích vì sao gà con bú mẹ là chi tiết tưởng tượng chưa đúng kiến thức.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Các em đọc thầm lời tóm tắt, sau đó làm cặp đôi Phiếu học tập số 1. Lưu ý, đây là lời tóm tắt, không phải toàn văn tác phẩm.” GV làm mẫu đọc một đoạn, nhấn giọng ở cụm từ “hết lời khích lệ”.
Học sinh
HS đọc thầm, nhận phiếu và chia cặp đôi.
Giáo viên
GV hỏi: “Bống thích làm gì từ khi còn nhỏ? Bác Lan đã làm gì khi nhận ra nét đặc biệt ấy?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Bống mê vẽ và quan sát rất tinh.” “Bác Lan mang tranh của Bống hỏi họa sĩ Phan.”
Giáo viên
GV hỏi: “Họa sĩ Phan nhận xét tranh của Bống như thế nào? Vì sao ông nói Bống có trí tưởng tượng ngộ nghĩnh?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Hình người, con vật, cây cối đều có nét giống mẫu, ông hết lời khích lệ.” “Bống giải thích hình vẽ bằng suy nghĩ riêng của mình.”
Giáo viên
GV hỏi: “Trong câu chuyện, Bống nghĩ gà con bú mẹ. Vì sao đây không phải kiến thức khoa học? Người lớn nên làm gì?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Gà là loài chim nên không bú sữa mẹ.” “Người lớn cần hướng dẫn để em hiểu đúng kiến thức, nhưng vẫn giữ cách nhìn hồn nhiên.”
Giáo viên
GV mời một cặp báo cáo ba ý mạch nội dung; yêu cầu cặp khác bổ sung chi tiết nếu thiếu.
Học sinh
Cặp báo cáo: “Một, Bống thích vẽ và vẽ có nét riêng. Hai, bác Lan đưa tranh cho họa sĩ xem. Ba, họa sĩ nhận ra khả năng và trí tưởng tượng của em.” Các cặp khác bổ sung.
Giáo viên
GV chốt: “Tài năng của trẻ cần được phát hiện, nuôi dưỡng và đồng hành cùng hiểu biết. Chi tiết tưởng tượng của nhân vật là nét hồn nhiên, nhưng không phải kiến thức sinh học.” GV ghi nhanh ý chính lên bảng.
Học sinh
HS ghi ý chính vào vở và tự kiểm tra phiếu của mình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Tìm ý cho đoạn văn tưởng tượng

Mục tiêu

HS biết cách tìm ý cho đoạn văn tưởng tượng dựa trên một câu chuyện đã đọc hoặc nghe, phân biệt phần có trong truyện và phần sáng tạo thêm.

Nội dung

GV nhắc lại truyện Bó đũa đã học. HS quan sát bài mẫu tự soạn về việc anh em sửa mái nhà, xác định phần có trong truyện và phần tưởng tượng. Sau đó cặp đôi hoàn thành Phiếu học tập số 2 với bảng ý gồm: truyện gốc, mở, diễn biến, kết và phần sáng tạo.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 có ít nhất bốn ý; ghi rõ phần sáng tạo; ý kết nối với nội dung truyện, không chuyển thành giấc mơ không liên quan.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu: “Đoạn tưởng tượng phải dựa vào câu chuyện đã biết: giữ nhân vật, hoàn cảnh và điểm tựa quan trọng, rồi thêm diễn biến, lời nói hoặc kết thúc phù hợp. Đoạn mới cần có mở, diễn biến và kết.”
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại ba phần của đoạn văn (mở, diễn biến, kết).
Giáo viên
GV đọc bài mẫu về việc anh em sửa mái nhà và hỏi: “Phần nào có trong truyện Bó đũa? Phần nào em tưởng tượng thêm?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Lời cha dạy về đoàn kết và bó đũa là có trong truyện.” “Việc anh em sửa mái nhà là phần sáng tạo.”
Giáo viên
GV hướng dẫn cặp đôi điền Phiếu số 2: “Các em ghi truyện gốc, sau đó ghi ít nhất bốn ý, đánh dấu ý nào là sáng tạo.”
Học sinh
Cặp đôi thảo luận và ghi bảng ý, ví dụ: truyện Bó đũa; lúc các con hiểu lời cha; việc mới là sửa mái nhà; trở ngại là anh cả muốn làm một mình; giải quyết là em nhắc bó đũa, mọi người chia việc vừa sức; kết là cha vui vì bài học thành hành động.
Giáo viên
GV mời hai cặp đọc bảng ý, yêu cầu các cặp khác chỉ ra ý sáng tạo và ý có trong truyện.
Học sinh
HS đọc bảng ý, nhận xét bạn: “Ý này là sáng tạo vì truyện không kể việc sửa mái nhà.”
Giáo viên
GV chốt: “Đoạn tưởng tượng giữ nhân vật và hoàn cảnh của truyện, thêm phần sáng tạo rõ ràng. Khi viết, các em cần ghi rõ phần do mình tưởng tượng.”
Học sinh
HS ghi ghi nhớ vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Luyện tập củng cố

Mục tiêu

Củng cố nội dung đọc hiểu, nghĩa từ và cách nhận biết chi tiết qua các bài tập đã cho.

Nội dung

GV dùng bài tập tương tác trên trang NeoEdu hoặc chiếu trên bảng phụ. HS làm nhanh các câu sau: (1) Ai khích lệ khả năng hội họa của Bống? A. Họa sĩ Phan; B. Bố của Hoa, người nhận món quà; C. Người trông khu vườn gần nhà. (2) Câu “Mọi ý tưởng Bống dùng để giải thích tranh đều là kiến thức khoa học chính xác” đúng hay sai? (3) Xếp các ý theo mạch lời tóm tắt. (4) Nối từ với nghĩa: hội họa, khích lệ, hồn nhiên.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) A, họa sĩ Phan, vì lời tóm tắt nêu ông hết lời khích lệ; (2) Sai, vì gà con bú mẹ là suy nghĩ tưởng tượng, gà là loài chim; (3) Bống thích vẽ và vẽ có nét riêng → bác Lan đưa tranh cho họa sĩ xem → họa sĩ nhận ra khả năng và trí tưởng tượng của em; (4) hội họa là nghệ thuật vẽ tranh, khích lệ là động viên làm tăng sự tự tin, hồn nhiên là tự nhiên, trong sáng theo cách trẻ nhỏ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu cách làm: “Mỗi câu, các em giơ bảng con: A, B, C hoặc Đúng, Sai. Với câu sắp xếp, các em viết số thứ tự.”
Học sinh
HS chuẩn bị bảng con và giấy nháp.
Giáo viên
GV chiếu lần lượt từng câu, dành thời gian ngắn cho mỗi câu và quan sát bảng con của HS.
Học sinh
HS làm bài và giơ bảng con: A, Sai, thứ tự 1-2-3, nối đúng ba cặp từ và nghĩa.
Giáo viên
GV hỏi một HS: “Vì sao em chọn Sai ở câu 2?”
Học sinh
HS trả lời: “Vì Bống nghĩ gà con bú mẹ, nhưng gà là loài chim, không bú sữa.”
Giáo viên
GV chốt đáp án và khen các nhóm làm đúng nhanh. Với câu về chi tiết, GV nhấn: “Chi tiết tưởng tượng cần được nhận ra và giải thích bằng sự thật.”
Học sinh
HS đối chiếu đáp án, sửa lỗi sai trong vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 20 phút

Chúng em sáng tạo: giới thiệu sản phẩm

Mục tiêu

HS vận dụng cấu trúc bài nói để giới thiệu một sản phẩm sáng tạo, lắng nghe bạn và đặt câu hỏi để hiểu cách sử dụng.

Nội dung

Mỗi nhóm 3 đến 4 HS. Mỗi HS giới thiệu một sản phẩm (sản phẩm tự làm hoặc hình vẽ) với năm ý: tên, vật liệu, cách làm, điểm mới, công dụng. Người nghe hỏi một câu để hiểu cách sử dụng. Đại diện hai đến ba nhóm trình bày trước lớp.

Sản phẩm dự kiến

Bài nói ngắn 1 đến 2 phút có đủ năm ý; mỗi người nghe đặt được một câu hỏi; phiếu nhận xét ngắn của người nghe ghi tên sản phẩm và một điều em thích.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu bài nói mẫu về hộp đựng thẻ từ bìa cũ: “Nhóm em làm hộp đựng thẻ, chia ba ngăn theo chủ đề, đánh dấu bằng màu. Thẻ không bị lẫn nữa. Lần sau, nhóm muốn thêm nắp để mang hộp đi dễ hơn.” GV nêu năm ý cần có.
Học sinh
HS lắng nghe, nhận xét bài mẫu có đủ năm ý chưa.
Giáo viên
GV chia nhóm, yêu cầu mỗi HS chuẩn bị 2 đến 3 câu cho từng ý và luyện nói trong nhóm. GV đi quan sát và gợi ý khi HS lúng túng.
Học sinh
HS luyện nói theo nhóm; người nghe đặt câu hỏi, ví dụ: “Hộp này đựng những thẻ gì?” “Bạn làm ba ngăn bằng cách nào?”
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS trình bày trước lớp, yêu cầu cả lớp lắng nghe và đặt một câu hỏi.
Học sinh
HS trình bày, ví dụ: “Sản phẩm của em là chiếc đèn ngủ từ hộp giấy. Điểm mới là có thể đổi màu ánh sáng bằng giấy bóng màu.” Bạn hỏi: “Đèn có cần pin không?”
Giáo viên
GV nhận xét về nội dung đủ ý, cách nói rõ ràng và thái độ lắng nghe; khen điểm mới của sản phẩm. GV giao nhiệm vụ về nhà.
Học sinh
HS lắng nghe nhận xét và ghi một điều học được vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc lời tóm tắt bài “Đồng cỏ nở hoa” và trả lời:

Câu 1. Mạch nội dung gồm ba ý, em xếp theo thứ tự: (a) Họa sĩ nhận ra khả năng và trí tưởng tượng của em; (b) Bống thích vẽ và vẽ có nét riêng; (c) Bác Lan đưa tranh cho họa sĩ xem.
Câu 2. Bống được ai khích lệ? Họa sĩ Phan đã nhận xét tranh như thế nào?
Câu 3. Chi tiết nào trong câu chuyện cho thấy Bống có trí tưởng tượng ngộ nghĩnh?
Câu 4. Vì sao chi tiết “gà con bú mẹ” không phải kiến thức khoa học? Viết một câu giải thích.
Câu 5. Em rút ra điều gì từ bài đọc? Nêu một chi tiết trong lời tóm tắt để giải thích.

Phiếu học tập số 2

Đoạn văn tưởng tượng tiếp nối câu chuyện Bó đũa.

Truyện gốc đã đọc hoặc nghe: ……………
Ý 1 (Mở): ……………
Ý 2 (Diễn biến): ……………
Ý 3 (Diễn biến hoặc trở ngại): ……………
Ý 4 (Kết): ……………
Đánh dấu (S) ở ý sáng tạo do em thêm vào, không có trong truyện: ……………
Nhiệm vụ: ghi ít nhất bốn ý, ý nào có trong truyện thì không đánh dấu (S).

Hướng dẫn về nhà

Viết đoạn văn tưởng tượng khoảng 5 đến 7 câu, tiếp nối một câu chuyện em đã đọc hoặc nghe, dựa theo bảng ý ở Phiếu học tập số 2. Đoạn văn cần có mở, diễn biến, kết; ghi rõ phần do em tưởng tượng.
Chuẩn bị giới thiệu một sản phẩm sáng tạo của em (hình vẽ hoặc đồ tự làm) theo năm ý: tên, vật liệu, cách làm, điểm mới, công dụng; luyện nói trước người thân và nhờ họ hỏi một câu.
Đọc lại lời tóm tắt bài “Đồng cỏ nở hoa” và kể cho người thân nghe về Bống. Nếu muốn đọc đúng nhịp và đúng giọng, em hãy đọc trong bản in hợp pháp của sách.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.