Giáo án Bài 12. Nhà phát minh 6 tuổi

Kích hoạt kinh nghiệm quan sát của HS, tạo tâm thế vào bài về sự tò mò khoa học.

GV cho HS quan sát tranh chủ điểm trong SGK và trả lời câu hỏi: “Em đã từng thấy điều gì xảy ra khiến em muốn tìm hiểu vì sao không?”

Từ 2 đến 3 HS kể được một hiện tượng đã quan sát và nói được điều em muốn biết thêm.

HS hiểu nội dung, chi tiết chính và mạch kể của bài “Nhà phát minh 6 tuổi”; nhận ra chuỗi quan sát, đặt câu hỏi, thử lại, trình bày phát hiện.

HS đọc thầm lời tóm tắt trong SGK, chú ý ngắt nhịp ở ranh giới cụm từ và dấu câu. Làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi bạn ghi ý vào ô riêng (mạch nội dung, chi tiết tiêu biểu, lí do Ma-ri-a làm lại thử nghiệm, tình cảm của người cha), sau đó nhóm thống nhất ý chung ở ô giữa. Hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Mỗi nhóm có một khăn trải bàn ghi ba ý chính của mạch truyện (quan sát, thử lại, trình bày phát hiện), một lí do giải thích vì sao Ma-ri-a làm lại thử nghiệm và một nhận xét về thái độ của cha. Mỗi HS hoàn thành Phiếu học tập số 1.

HS nhận biết cấu trúc mở bài – thân bài – kết bài và cách giữ nhân vật, sự việc chính, quan hệ nguyên nhân–kết quả khi kể lại một câu chuyện.

HS đọc bài mẫu “Bó đũa” theo ba câu hỏi: người viết muốn làm gì? Thông tin sắp xếp theo cách nào? Chi tiết nào làm rõ mục đích? HS làm việc cặp đôi, dùng bút đánh dấu phần mở, phần chính, phần kết trên bài mẫu. Hoàn thành Phiếu học tập số 2 (phần đánh dấu và trả lời ba câu hỏi).

Mỗi cặp đánh dấu được ba phần của bài mẫu và trả lời được ba câu hỏi; mỗi HS ghi được bảng cấu trúc bài văn kể chuyện vào vở.

Củng cố nội dung bài, mạch truyện và nghĩa của từ khóa qua các bài tập 2, 3, 5 và 6.

Trò chơi “Ai nhanh hơn”: lớp chia 2 đội. GV đưa lần lượt các câu hỏi trắc nghiệm, đúng–sai, nối từ và nêu ý hiểu. Đội nào trả lời đúng và giải thích được căn cứ thì ghi điểm. Có thể dùng trang bài học NeoEdu để kiểm tra đáp án tương tác.
Câu 1: Ma-ri-a làm gì khi chưa hiểu hiện tượng? A. Chấp nhận lời đoán đầu rồi dừng lại; B. Chờ người lớn làm hết để nhớ kết quả; C. Làm lại thử nghiệm để kiểm tra.
Câu 2: Sự tò mò và tự kiểm tra là điểm đáng học ở Ma-ri-a. Đúng hay sai?
Câu 3: Nối từ với nghĩa: hiện tượng, thí nghiệm, khích lệ.
Câu 4: Nêu một điều em hiểu từ bài đọc và dùng ít nhất một chi tiết trong lời tóm tắt để giải thích.

Đáp án: Câu 1 – C (Ma-ri-a làm lại thử nghiệm để kiểm tra, theo lời tóm tắt). Câu 2 – Đúng (căn cứ chuỗi quan sát, đặt câu hỏi, thử lại, trình bày phát hiện). Câu 3 – hiện tượng: sự việc có thể nhận thấy xảy ra; thí nghiệm: thao tác có chủ đích để tìm hiểu, kiểm tra; khích lệ: động viên làm người khác thêm tin và cố gắng. Câu 4 – HS nêu được ý hiểu hợp lí và dẫn chi tiết đúng; GV chấp nhận cách hiểu khác nếu có căn cứ.

HS phân tích được mục đích, chi tiết và cách tổ chức của bài mẫu; viết được một đoạn ngắn kể lại chuyện bằng lời riêng.

Bài 7: Khi kể lại, điều nào cần được giữ? (nhân vật, sự việc chính, quan hệ nguyên nhân–kết quả). Bài 8: Phân tích bài mẫu “Bó đũa”: chỉ ra mục đích, hai chi tiết phù hợp và một điều có thể áp dụng vào bài của em. HS ghi kết quả vào Phiếu học tập số 2. Sau đó viết 3 đến 4 câu mở bài hoặc kết bài kể lại một câu chuyện đã đọc hoặc nghe, bằng lời riêng.

Bài 7: giữ nhân vật, sự việc chính và quan hệ nguyên nhân–kết quả; không chép nguyên văn. Bài 8: mục đích là kể lại truyện Bó đũa bằng lời riêng; mở bài giới thiệu truyện, thân bài giữ chuỗi cha đưa bó đũa, các con không bẻ được, từng chiếc lại dễ gãy, kết bài nêu bài học đoàn kết; hai chi tiết đối lập bó đũa và từng chiếc giúp giải thích lời khuyên; điều áp dụng là dẫn từ cảm nghĩ hoặc nêu điều em hiểu ở kết bài. HS viết được đoạn 3 đến 4 câu bằng lời riêng.

HS đọc một văn bản mới về trải nghiệm trong cuộc sống, ghi phiếu đọc bằng lời riêng và chia sẻ với bạn; mang phiếu chia sẻ với người thân.

HS đọc bài “Vòng xe đầu tiên” (ngữ liệu mới trong học liệu). Ghi Phiếu học tập số 3: tên bài, tác giả hoặc nguồn, ngày đọc; trải nghiệm của nhân vật; suy nghĩ; bản thân đã trải nghiệm chưa và cùng ai (nếu có). Nói cho bạn một điều thú vị hoặc xúc động và trả lời một câu hỏi: vì sao Mai phải tập từng bước?

Mỗi HS có một phiếu đọc hoàn chỉnh bằng lời riêng, ví dụ: Tên bài: Vòng xe đầu tiên; nguồn: nhóm biên soạn; trải nghiệm: Mai tập xe ở sân trống cùng mẹ, học giữ thăng bằng, nhìn phía trước và dùng phanh, dừng lại kiểm tra khi xe nghiêng; suy nghĩ: tiến bộ từng bước, chưa tự đi đường đông; liên hệ: em chưa tập xe nên muốn hỏi người lớn cách làm.