NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 1. Mỗi người một vẻ

Giáo án Bài 1. Điều kì diệu

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính của bài “Điều kì diệu”: các bạn nhận ra mình khác nhau, và sự khác biệt góp thành vẻ đẹp chung khi cùng hợp tác.
  • Giải thích được ý nghĩa hình ảnh vườn hoa nhiều màu và dàn hát đồng ca trong bài với quan hệ giữa cá nhân và tập thể.
  • Nhận biết được danh từ trong câu, nêu được danh từ chỉ người, vật, con vật, thời gian, hiện tượng tự nhiên, điều được gọi tên.
  • Nêu được đặc điểm của đoạn văn và câu chủ đề; phân biệt được câu chủ đề với các câu nêu chi tiết liên quan.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc hiểu đúng nội dung, chi tiết; nhận diện danh từ; phân tích cấu trúc đoạn văn và viết được đoạn ngắn có câu chủ đề.
  • Năng lực văn học: cảm nhận hình ảnh vườn hoa và dàn hát như cách nói về vẻ đẹp của sự khác biệt và tinh thần hợp tác trong tập thể.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc tóm tắt bài học, tự đánh dấu thông tin theo câu hỏi gợi ý và tự kiểm tra lại đáp án của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi nhóm đôi, thống nhất ý kiến khi trả lời câu hỏi đọc hiểu và khi góp ý cho đoạn văn của bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: vận dụng hình ảnh vườn hoa, dàn hát để giải thích sự khác biệt và viết đoạn văn có câu chủ đề rõ ràng.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết tôn trọng sở thích, tính tình và nét riêng của bạn bè trong lớp.
  • Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập và phần viết đoạn văn của cá nhân, phối hợp tốt với nhóm.
  • Chăm chỉ: luyện đọc, luyện viết và hoàn thành bài tập về nhà đúng hạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 4 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tập 1, bài 1 “Điều kì diệu”.
  • Bảng phụ hoặc slide ghi đoạn tóm tắt bài “Điều kì diệu”, bài mẫu đoạn văn về sở thích của tổ và các bài tập 1 đến 7.
  • Phiếu học tập số 1, phiếu học tập số 2, bút dạ, băng dính, thẻ từ ghi các từ mẫu (sở thích, tính tình, bạn, vườn hoa…).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/vietnamese/tap-1-bai-1-dieu-ki-dieu, dùng cho phần luyện tập và kiểm tra nhanh.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 4, vở ghi, bút chì, bút màu hoặc bút đánh dấu (hai màu khác nhau).
  • Phiếu học tập do GV phát, bút chì để điền đáp án.
  • Thiết bị đọc NeoEdu (nếu lớp có điều kiện) để làm bài tập tương tác.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 10 phút

Ai giống ai, ai khác ai?

Mục tiêu

Tạo hứng thú, giúp HS nhận ra sự khác nhau về sở thích, tính tình giữa các bạn trong lớp, dẫn vào chủ điểm “Mỗi người một vẻ”.

Nội dung

Trò chơi “Ai giống ai?”: GV nêu lần lượt các tiêu chí (thích màu gì, thích môn học nào, thích đọc sách về chủ đề gì, tính tình hay vui hay trầm lặng…). HS đứng lên nếu đúng với mình, sau đó tìm một bạn có điểm giống và một bạn có điểm khác.

Sản phẩm dự kiến

HS nói được ít nhất một điểm giống và một điểm khác của mình so với bạn; nhận ra mỗi người có nét riêng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu trò chơi, nêu luật: đứng lên khi tiêu chí đúng với mình, không được đứng khi không đúng. Nêu 4 đến 5 tiêu chí, ví dụ: “Ai thích màu xanh?”, “Ai thích vẽ tranh?”, “Ai thích đọc sách về động vật?”.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, đứng dậy khi tiêu chí phù hợp với mình.

  2. Giáo viên

    GV điều khiển trò chơi, mời một vài HS đứng cạnh nhau và hỏi: “Bạn có điểm gì giống mình? Có điểm gì khác mình?”

    Học sinh

    HS đứng cạnh bạn, trả lời dự kiến: “Mình và bạn đều thích màu xanh nhưng bạn thích vẽ còn mình thích đọc sách.”

  3. Giáo viên

    GV hỏi cả lớp: “Vì sao lớp mình không ai giống hệt ai?” và mời 2 đến 3 HS trả lời.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Vì mỗi bạn có sở thích và tính tình riêng.” “Chúng em khác nhau nhưng vẫn chơi với nhau được.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: mỗi người có nét riêng, sự khác nhau là điều bình thường. GV dẫn vào bài đọc “Điều kì diệu”, ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài và mở sách trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc và tìm hiểu nội dung bài “Điều kì diệu”

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài; nhận ra mạch nội dung và ý nghĩa hình ảnh vườn hoa, dàn hát.

Nội dung

Kĩ thuật: đọc mẫu, đọc nhóm đôi và hoạt động theo Phiếu học tập số 1. Nội dung đọc gồm đoạn tóm tắt bài “Điều kì diệu” (tác giả Huỳnh Mai Liên). Các câu hỏi: Các bạn nhỏ nhận thấy điều gì? Bạn nhỏ lo điều gì? Vườn hoa gợi ý điều gì? Dàn hát gợi ý điều gì? Điều kì diệu là gì? Sắp xếp mạch nội dung của bài.

Sản phẩm dự kiến

HS hoàn thành Phiếu học tập số 1; trả lời được các câu hỏi về nội dung, chi tiết và ý nghĩa; sắp xếp đúng mạch nội dung: nhận ra khác nhau → băn khoăn về sự gắn bó → vườn hoa và tiếng hát chung gợi lời giải.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu đoạn tóm tắt, sau đó nêu yêu cầu: đọc thầm theo nhóm đôi, dùng bút đánh dấu hình ảnh “vườn hoa” và “dàn hát”. Phát Phiếu học tập số 1.

    Học sinh

    HS nghe GV đọc mẫu, đọc thầm, đánh dấu hai hình ảnh bằng hai màu bút khác nhau.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức HS đọc nối tiếp từng câu trong đoạn, hướng dẫn ngắt nghỉ ở ranh giới cụm từ và dấu câu. Sau đó GV đi quanh lớp, hỗ trợ các nhóm đôi đang điền phiếu. Gợi ý: “Bạn nhỏ lo điều gì? Câu nào trong bài nói điều đó?”

    Học sinh

    HS đọc nối tiếp, cặp đôi trao đổi và điền phiếu. Dự kiến trả lời: Các bạn nhận thấy giọng nói, sở thích, tính tình của mình không giống nhau. Bạn nhỏ lo rằng khác nhau sẽ khiến mọi người khó gắn bó. Vườn hoa nhiều màu: mỗi bông có nét đẹp riêng, làm khu vườn rực rỡ hơn. Dàn hát: các giọng hát kết hợp thành bản hòa ca thống nhất.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 đến 3 cặp trình bày. GV hỏi: “Vì sao tác giả chọn hình ảnh vườn hoa và dàn hát?” Sau đó hỏi: “Điều kì diệu trong bài là gì?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Vì vườn hoa và dàn hát đều có nhiều phần khác nhau nhưng tạo thành một thể thống nhất.” “Điều kì diệu là mọi người không cần giống nhau mà vẫn gắn bó, sự khác biệt làm nên vẻ đẹp chung.”

  4. Giáo viên

    GV chốt nội dung: bài nói về việc mỗi người có nét riêng, tôn trọng nét riêng vẫn có thể hợp tác; sự khác biệt góp thành vẻ đẹp chung. GV nhấn mạnh mạch nội dung của bài và ghi bảng.

    Học sinh

    HS ghi nội dung chính và mạch nội dung vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Danh từ: gọi tên sự vật

Mục tiêu

HS nêu được khái niệm danh từ, nhận diện được danh từ trong câu và phân biệt danh từ với động từ, tính từ ở mức cơ bản.

Nội dung

Đọc câu mẫu “Buổi sáng, chị Lan mang sách đến lớp”. Phân tích các từ buổi sáng, chị, Lan, sách, lớp là danh từ vì gọi tên sự vật. Hỏi “gọi tên ai/cái gì/con gì/điều gì” để nhận diện. Mở rộng với nắng, mưa, niềm vui. Thực hiện Phiếu học tập số 2, phần A.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được khái niệm danh từ; xác định đúng danh từ trong câu mẫu và câu tự đặt; hoàn thành phần A của Phiếu học tập số 2.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết câu mẫu lên bảng, đọc to và nêu câu hỏi: “Các từ nào gọi tên người, vật, thời gian?” Hướng dẫn HS dùng câu hỏi “gọi tên ai/cái gì?” để kiểm tra.

    Học sinh

    HS đọc câu mẫu, suy nghĩ và trả lời theo hướng dẫn.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức kĩ thuật “Mảnh ghép”: mỗi nhóm 4 HS nhận một câu khác nhau, tìm danh từ rồi ghi vào bảng nhóm. Gợi ý: “Từ này có gọi tên được sự vật không?”

    Học sinh

    HS làm việc nhóm, xác định danh từ. Dự kiến: “Em nhận ra danh từ là từ gọi tên người, vật, như bạn Hân, cái bàn, con mèo, buổi chiều, cơn mưa.”

  3. Giáo viên

    GV mời mỗi nhóm trình bày một câu, các nhóm khác nhận xét. GV hỏi: “Vì sao chạy, học, đẹp không phải là danh từ?” Dẫn dắt HS nhận ra đó là động từ, tính từ.

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến: “Chạy và học chỉ hành động nên là động từ, đẹp chỉ đặc điểm nên không phải danh từ.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: danh từ là từ chỉ sự vật (người, vật, con vật, thời gian, hiện tượng tự nhiên, điều được gọi tên). Muốn nhận diện, hỏi “gọi tên ai/cái gì/con gì/điều gì”. Nhắc HS: cụm từ như “chiếc thuyền” có danh từ “thuyền” ở trong, không gọi cả cụm là một từ.

    Học sinh

    HS ghi nội dung ghi nhớ vào vở, hoàn thành phần A của Phiếu học tập số 2.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Đoạn văn và câu chủ đề

Mục tiêu

HS nêu được đặc điểm của đoạn văn, nhận biết câu chủ đề và các câu chi tiết liên quan trong bài mẫu.

Nội dung

Đọc bài mẫu “Tổ em có nhiều sở thích khác nhau…”. Trả lời ba câu hỏi: người viết muốn làm gì? Thông tin sắp theo cách nào? Chi tiết nào làm rõ mục đích? Đánh dấu câu chủ đề, các câu chi tiết và câu kết. Thực hiện Phiếu học tập số 2, phần B.

Sản phẩm dự kiến

HS xác định đúng câu chủ đề “Tổ em có nhiều sở thích khác nhau.”, hai chi tiết (Minh thích lắp mô hình; Hân mê vẽ phong cảnh) và câu kết; hoàn thành phần B của Phiếu học tập số 2.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc bài mẫu, nêu ba câu hỏi và yêu cầu HS dùng bút đánh dấu: một màu cho câu chủ đề, một màu cho chi tiết, một màu cho câu kết.

    Học sinh

    HS đọc thầm bài mẫu và đánh dấu theo yêu cầu.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn cặp đôi trao đổi: “Câu nào nêu ý bao quát của cả đoạn? Các câu còn lại nói về điều gì?” GV nhắc: đoạn văn gồm nhiều câu cùng làm rõ một ý.

    Học sinh

    HS thảo luận và trả lời dự kiến: “Câu chủ đề là Tổ em có nhiều sở thích khác nhau.” “Chi tiết là Minh thích lắp mô hình, Hân mê vẽ phong cảnh, Quân đọc nhiều sách về động vật.” “Câu kết cho thấy ích lợi khi các bạn góp ý.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS trình bày. Hỏi: “Nếu đưa câu Quân đọc nhiều sách về động vật lên đầu đoạn thì có ổn không?” Gợi ý để HS thấy câu chủ đề bao quát cả đoạn.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Không ổn vì câu đó chỉ nói về một bạn, chưa bao quát cả đoạn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: câu chủ đề nêu ý bao quát, có thể ở đầu hoặc cuối đoạn; các câu còn lại cung cấp chi tiết liên quan; không ghép các câu về nhiều việc không liên hệ. Khi bắt đầu đoạn lùi đầu dòng, kết thúc đoạn xuống dòng.

    Học sinh

    HS ghi nội dung ghi nhớ vào vở, hoàn thành phần B của Phiếu học tập số 2.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập đọc hiểu, danh từ và đoạn văn

Mục tiêu

Củng cố kiến thức về nội dung bài đọc, danh từ, nghĩa của từ, câu chủ đề qua các bài tập đã cho.

Nội dung

Bài tập 2: Hình ảnh nào giúp bạn nhỏ hiểu giá trị của sự khác biệt? (A. Vườn hoa nhiều màu; B. Dàn bạn phải hát riêng từng người; C. Những bông hoa được chọn cùng một màu). Bài tập 3: Đúng hay sai: “Muốn đoàn kết thì ai cũng phải có cùng giọng hát.” Bài tập 4: Xếp các ý theo mạch nội dung. Bài tập 5: Nối từ với nghĩa (hòa quyện, đồng ca, đáng mến). Bài tập 6: Từ nào là danh từ trong câu “Em gấp chiếc thuyền”? Bài tập 7: Câu nào bao quát cả đoạn mẫu? Có thể làm trên học liệu NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 2: A. Bài 3: Sai. Bài 4: Các bạn nhận ra mình khác nhau → Bạn nhỏ băn khoăn về sự gắn bó → Vườn hoa và tiếng hát chung gợi lời giải. Bài 5: hòa quyện – kết hợp mềm mại thành một thể; đồng ca – nhiều người cùng hát một bài; đáng mến – có điều khiến người khác yêu quý. Bài 6: B (thuyền). Bài 7: C (Tổ em có nhiều sở thích khác nhau.). HS đạt đáp án đúng ít nhất 5/6 bài.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hoặc ghi các bài tập 2 đến 7 lên bảng, nêu yêu cầu từng bài và thời gian làm bài cá nhân 8 phút. Có thể mở học liệu NeoEdu cho HS làm bài tương tác.

    Học sinh

    HS làm bài cá nhân vào vở hoặc trên thiết bị.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhắc HS đối chiếu lại đoạn tóm tắt khi trả lời bài 2, 3, 4; nhắc HS nhớ câu hỏi “gọi tên ai/cái gì?” khi làm bài 6.

    Học sinh

    HS làm bài, đối chiếu với bài đọc, đổi vở kiểm tra với bạn cùng bàn.

  3. Giáo viên

    GV chữa từng bài, mời HS nêu căn cứ. Với bài 3, hỏi: “Căn cứ nào cho thấy khẳng định trên là sai?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Bài có nói mọi người không cần giống nhau vẫn gắn bó.” Các em tự sửa lỗi nếu làm sai.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết các kiến thức đã luyện, nhấn mạnh cách nhận diện danh từ và cách tìm câu chủ đề.

    Học sinh

    HS ghi lại các lỗi đã sửa vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Viết đoạn văn giới thiệu sở thích của tổ em

Mục tiêu

HS vận dụng cấu trúc đoạn văn có câu chủ đề để viết đoạn ngắn về sở thích của các bạn trong tổ, thể hiện tinh thần tôn trọng sự khác biệt.

Nội dung

Mỗi HS viết đoạn 4 đến 5 câu về sở thích của các bạn trong tổ hoặc lớp, có câu chủ đề và các câu chi tiết liên quan. Sau đó đọc lời tóm tắt bài “Điều kì diệu” thành tiếng và nói 2 đến 3 câu về điều em tâm đắc. Phần đọc và nói do GV hoặc bạn nghe đánh giá.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS có một đoạn văn ngắn có câu chủ đề rõ ràng, có ít nhất hai chi tiết liên quan; đọc thành tiếng đoạn tóm tắt và nói được điều em tâm đắc với chi tiết cụ thể.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu viết đoạn 4 đến 5 câu, gợi ý mở đầu bằng câu chủ đề; nhắc lùi đầu dòng khi bắt đầu đoạn và xuống dòng khi kết thúc đoạn.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, suy nghĩ về các bạn trong tổ và chọn ý chính.

  2. Giáo viên

    GV cho HS viết khoảng 8 phút, sau đó tổ chức đọc đoạn văn cho bạn cùng bàn nghe và góp ý theo tiêu chí: có câu chủ đề không? các chi tiết có liên quan không?

    Học sinh

    HS viết đoạn, đổi bài và góp ý cho bạn. Dự kiến: “Tổ em có nhiều bạn giỏi thể thao. Minh đá bóng rất khéo. Hân chạy nhanh nhất lớp.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 đến 3 HS đọc đoạn văn, cả lớp nhận xét. Sau đó mời một HS đọc thành tiếng đoạn tóm tắt và nói 2 đến 3 câu về điều em tâm đắc.

    Học sinh

    HS đọc đoạn văn và đọc tóm tắt. Dự kiến nói: “Em tâm đắc việc mỗi người khác nhau nhưng cùng góp sức thì rất hay.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, khen ngợi những đoạn văn có câu chủ đề rõ và chi tiết phù hợp; nhắc HS tôn trọng sự khác biệt của bạn bè.

    Học sinh

    HS lắng nghe, chỉnh sửa đoạn văn của mình nếu cần.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc đoạn tóm tắt bài “Điều kì diệu” và trả lời các câu hỏi sau:

  • Câu 1: Các bạn nhỏ nhận thấy điều gì về mình?
  • Câu 2: Bạn nhỏ lo lắng điều gì?
  • Câu 3: Hình ảnh vườn hoa nhiều màu gợi cho bạn nhỏ điều gì?
  • Câu 4: Hình ảnh dàn hát gợi cho em điều gì?
  • Câu 5: Theo bài, điều kì diệu là gì?
  • Câu 6: Sắp xếp các ý theo mạch nội dung: (a) Vườn hoa và tiếng hát chung gợi lời giải; (b) Các bạn nhận ra mình khác nhau; (c) Bạn nhỏ băn khoăn về sự gắn bó.
    Đáp án gợi ý: Câu 1: giọng nói, sở thích, tính tình không giống nhau. Câu 2: khác nhau sẽ khiến mọi người khó gắn bó. Câu 3: mỗi bông có nét đẹp riêng và làm khu vườn rực rỡ. Câu 4: các giọng hát kết hợp thành bản hòa ca thống nhất. Câu 5: mọi người không cần giống nhau mà sự khác biệt góp thành vẻ đẹp chung. Câu 6: (b) → (c) → (a).

Phiếu học tập số 2

A. Danh từ

  • Câu 1: Gạch chân các danh từ trong câu “Buổi sáng, chị Lan mang sách đến lớp”.
  • Câu 2: Tìm danh từ trong các từ: nắng, chạy, học, bàn, đẹp, niềm vui.
  • Câu 3: Viết một câu có ít nhất hai danh từ.
    Đáp án gợi ý: Câu 1: buổi sáng, chị, Lan, sách, lớp. Câu 2: nắng, bàn, niềm vui. Câu 3: HS tự viết, ví dụ “Mẹ mua sách mới cho em.”

B. Đoạn văn và câu chủ đề

  • Đọc bài mẫu “Tổ em có nhiều sở thích khác nhau. Minh thích lắp mô hình, còn Hân mê vẽ phong cảnh. Quân đọc nhiều sách về động vật. Nhờ mỗi bạn góp một ý, buổi giới thiệu sách của tổ rất sinh động.”
  • Câu 1: Câu nào là câu chủ đề?
  • Câu 2: Hai câu nào nêu chi tiết làm rõ ý chính?
  • Câu 3: Câu cuối có vai trò gì?
    Đáp án gợi ý: Câu 1: “Tổ em có nhiều sở thích khác nhau.” Câu 2: “Minh thích lắp mô hình” và “Hân mê vẽ phong cảnh” (kèm câu về Quân). Câu 3: nêu ích lợi khi các bạn cùng góp ý.

Hướng dẫn về nhà

  • Viết một đoạn văn 4 đến 5 câu về sở thích hoặc nét riêng của một người bạn trong lớp, có câu chủ đề ở đầu đoạn. Gạch chân các danh từ có trong đoạn văn.
  • Đọc thành tiếng đoạn tóm tắt bài “Điều kì diệu” ít nhất hai lần, ngắt nghỉ ở chỗ có dấu câu, sau đó nói cho người thân nghe 2 đến 3 câu về điều em tâm đắc.
  • Xem lại bài tập tương tác trên học liệu NeoEdu (neoedu.vn/learn/4/vietnamese/tap-1-bai-1-dieu-ki-dieu) để ôn lại danh từ và câu chủ đề.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.