Giáo án Bài 4. Tiết 6, 7 (trang 139, 140, 141)

Gợi nhớ nhan đề, nội dung chính và nhân vật của hai văn bản đã học, tạo hứng thú vào tiết ôn.

Trò chơi “Ai ghép nhanh”: mỗi nhóm nhận một bộ thẻ gồm nhan đề, tên nhân vật, địa danh và chi tiết. Nhóm ghép đúng các thẻ thuộc cùng một văn bản và nêu được một ý nhớ được.

Mỗi nhóm ghép đúng các thẻ thuộc hai văn bản, nêu được ít nhất một hình ảnh hoặc một chi tiết của mỗi văn bản.

HS đọc hiểu hai văn bản, nêu được nội dung chính và các chặng của hành trình; nhận ra hình ảnh nhân hóa trong bài thơ “Chiều thu quê em”.

Kĩ thuật mảnh ghép. Vòng 1 (nhóm chuyên gia): nhóm 1 đọc tóm tắt “Chiều thu quê em”, nhóm 2 đọc tóm tắt “Hơn một nghìn ngày vòng quanh Trái Đất”, cùng điền Phiếu học tập số 1. Vòng 2 (nhóm mảnh ghép): mỗi nhóm mới gồm đủ đại diện hai nhóm trước, chia sẻ nội dung và hoàn thành phiếu.

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành. Đáp án tham khảo: “Chiều thu quê em” gợi cảnh đồng, sông, vườn, cánh diều; có nhân hóa thiên nhiên trước nét phác họa của bạn nhỏ. Hành trình: rời Tây Ban Nha năm 1519, qua Đại Tây Dương, vào Thái Bình Dương sau eo biển phía nam Nam Mỹ; chặng còn lại vượt Ấn Độ Dương và trở về năm 1522. Ma-gien-lăng qua đời trên đường, không phải ông tự đi trọn vòng.

HS nhận biết được trạng ngữ và hai thành phần chính của câu; biết đặt câu hỏi để tìm chủ ngữ, vị ngữ và trạng ngữ.

Kĩ thuật sơ đồ tư duy. GV vẽ trên bảng sơ đồ câu với ba nhánh: trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ. HS thảo luận nhóm đôi, dùng Phiếu học tập số 2 để xác định thành phần trong các câu: “Sáng nay, chúng em thăm thư viện.”, “Bạn Hà đang đọc sách.”, “Đàn chim bay về tổ.”. Lưu ý: trạng ngữ thường đứng đầu, ngăn với phần sau bằng dấu phẩy, cũng có thể đứng ở vị trí khác.

Sơ đồ câu hoàn chỉnh và Phiếu học tập số 2 đã làm. Đáp án tham khảo: “Sáng nay, chúng em thăm thư viện.” có trạng ngữ Sáng nay (chỉ thời gian), chủ ngữ chúng em, vị ngữ thăm thư viện. “Bạn Hà đang đọc sách.” có chủ ngữ Bạn Hà, vị ngữ đang đọc sách. “Đàn chim bay về tổ.” có chủ ngữ Đàn chim, vị ngữ bay về tổ.

HS nhận ra cấu trúc ba phần và cách chọn trình tự khi tả cây, qua đoạn mẫu “Giữa sân trường em là cây phượng lâu năm”.

GV đọc mẫu. HS phân tích: mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng (gốc, vỏ, lá, hoa, bóng cây); kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm sóc. HS nhận ra trình tự được chọn là theo bộ phận và có thêm chi tiết thời gian.

HS nêu được: mở bài “Giữa sân trường em là cây phượng lâu năm”; thân bài tả gốc, vỏ, lá, hoa; kết bài nêu mong muốn giữ gốc cây sạch và không bẻ cành.

HS vận dụng kiến thức đọc hiểu và câu để làm đúng bài trắc nghiệm, nhận ra chi tiết đúng trong ngữ liệu.

HS làm bài tập 2 đến bài tập 8 trong sách (trình chiếu hoặc ghi bảng). Làm nhanh trên giấy nháp, sau đó đối chiếu đáp án. Riêng bài 4 (xếp mạch nội dung) và bài 7 (nối) làm theo nhóm đôi.

Đáp án tham khảo: Bài 2: A (đoàn còn lại tiếp tục và trở về năm 1522). Bài 3: Sai (Ma-gien-lăng không còn sống khi con thuyền cuối trở về). Bài 4: (1) Đoàn rời Tây Ban Nha, qua Đại Tây Dương; (2) Đoàn vào Thái Bình Dương, gặp nhiều khó khăn; (3) Những người sống sót vượt Ấn Độ Dương, trở về. Bài 5: A (Sáng nay). Bài 6: “Đàn chim” là chủ ngữ; “bay về tổ” là vị ngữ. Bài 7: Chặng từ Tây Ban Nha đến bờ Nam Mỹ nối với Vượt Đại Tây Dương; Sau eo biển phía nam Nam Mỹ nối với Vào Thái Bình Dương; Chặng còn lại về châu Âu nối với Vượt Ấn Độ Dương. Bài 8: B (Chùm hoa đỏ nổi trên tán lá nhỏ).

HS viết được đoạn văn tả cây có mở, thân, kết; biết góp ý cho bạn và tự sửa bài theo góp ý.

Bài tập 9: chọn một trong hai đề: tả một cây hoa trong vườn trường hoặc trên đường đi học; hoặc tưởng tượng cảnh em là thành viên đoàn Ma-gien-lăng vừa trở về và gặp người đón ở bến. HS viết 5 đến 7 câu theo cấu trúc ba phần. Sau đó đổi bài với bạn, dùng Phiếu học tập số 3 để nêu một điểm rõ và một chỗ cần bổ sung, rồi sửa bằng bút màu khác.

Đoạn văn 5 đến 7 câu có cấu trúc ba phần, chi tiết có căn cứ. Gợi ý đánh giá: đúng yêu cầu và kiểu bài (3 điểm); chi tiết và ý có căn cứ (3 điểm); bố cục và liên kết (2 điểm); câu, từ, chính tả (2 điểm). Mẫu tham khảo: “Giữa sân trường em là cây phượng lâu năm. Gốc cây lớn, lớp vỏ sẫm có nhiều rãnh nhỏ. Lá phượng gồm những lá nhỏ xếp đều, nhìn xa nhẹ như mây xanh. Đầu hè, các chùm hoa đỏ nổi lên trên tán. Giờ ra chơi, chúng em ngồi trong bóng cây để đọc sách. Em mong mọi người giữ gốc cây sạch và không bẻ cành để mùa sau cây lại nở hoa.” Chấp nhận cách viết khác hợp lí.

HS vận dụng kĩ năng nói có căn cứ: trình bày một ý từ ngữ liệu đã học và trả lời câu hỏi của bạn bằng chi tiết cụ thể.

Bài tập 10: mỗi HS chọn một ý trong ngữ liệu (ví dụ: cảnh cánh diều trong chiều thu, hành trình chặng trở về, hoặc đoạn tả cây phượng), trình bày 1 phút trước bạn cùng bàn, rồi trả lời câu hỏi “Chi tiết nào giúp bạn nghĩ vậy?”. Nhiệm vụ về nhà: đọc lại bài tả cây cho người thân nghe và quan sát một cây ở nhà.

Mỗi HS trình bày được một ý đúng, nêu một chi tiết làm căn cứ và trả lời được câu hỏi của bạn. Đánh giá tham khảo: thông tin đúng (3 điểm); nêu chi tiết (3 điểm); rõ tiếng, ngắt nghỉ hợp lí (2 điểm); lắng nghe và trả lời (2 điểm).