ToánLớp 4Chủ đề 2. Góc và đơn vị đo góc

Giáo án Bài 9. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách đo góc bằng thước đo góc: đặt tâm thước trùng đỉnh, một cạnh trùng vạch $0^\circ$ , đọc số đo ở cạnh còn lại theo đúng thang đo.
Nêu được đơn vị đo góc là độ, kí hiệu $^\circ$ ; góc vuông bằng $90^\circ$ , góc bẹt bằng $180^\circ$ .
Phân loại được góc nhọn ( $<90^\circ$ ), góc vuông ( $=90^\circ$ ), góc tù (lớn hơn $90^\circ$ và bé hơn $180^\circ$ ), góc bẹt ( $=180^\circ$ ) dựa vào số đo.
Vận dụng được kiến thức về đo góc và phân loại góc để giải các bài tập trắc nghiệm, điền số, nối và sắp xếp số đo góc.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích được vì sao $89^\circ$ là góc nhọn còn $91^\circ$ là góc tù, dựa trên so sánh với $90^\circ$ .
Giao tiếp toán học: gọi đúng tên góc (chữ chỉ đỉnh đứng giữa), nêu đúng tên đỉnh, hai cạnh và loại góc bằng lời nói và bằng kí hiệu.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sử dụng thước đo góc đúng cách (đỉnh, vạch $0^\circ$ , đọc đúng thang), dùng êke để nhận biết góc vuông.
Mô hình hoá toán học: biểu diễn các loại góc bằng hình vẽ và bằng số đo, rồi chuyển qua lại giữa hình và số đo.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự đọc lại cách đọc tên góc và cách đặt thước, tự kiểm tra đáp án của mình bằng cách so sánh số đo với $90^\circ$ và $180^\circ$ .
Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp về cách đặt thước và đọc số đo; góp ý cho bạn khi cùng kiểm tra đáp án trong nhóm.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chọn đúng dãy số trên thước khi góc lớn hơn $90^\circ$ ; tìm góc trong các đồ vật quanh em và phân loại được góc.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: hoàn thành đầy đủ các bài tập, đo và kiểm tra lại số đo ít nhất một lần khi làm bài thực hành.
Trung thực: báo cáo đúng kết quả đo và đáp án của mình, không sửa kết quả để trùng với bạn.
Trách nhiệm: làm việc nhóm nghiêm túc, giữ gìn và sử dụng thước đo góc, các đồ dùng học tập đúng quy định.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Thước đo góc phóng to hoặc thước đo góc bằng nhựa dùng cho bảng lớn; êke; bảng phụ vẽ sẵn các góc $72^\circ$ , $148^\circ$ , $90^\circ$ , $180^\circ$ và góc PMN.
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi nhóm 4 HS), thẻ đáp án A, B, C, D bằng giấy bìa cho trò chơi giơ thẻ.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học “Bài 9. Luyện tập chung” (neoedu.vn/learn/4/math/bai-9-luyen-tap-chung) để chiếu hình minh hoạ góc $60^\circ$ , $120^\circ$ , $180^\circ$ và các bài tập tương tác.

2. Học sinh

Thước đo góc, êke, bút chì, bút màu, giấy nháp.
Bảng con và bút dạ để ghi đáp án nhanh.
Vở bài tập Toán 4 để ghi kết quả các bài trong tiết.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đoán loại góc trong lớp học

Mục tiêu

Huy động kiến thức cũ về góc, đỉnh, cạnh và so sánh số đo với $90^\circ$ để chuẩn bị cho tiết ôn tập.

Nội dung

GV chỉ vào các đồ vật trong lớp như mép bảng, góc tường, kim đồng hồ chỉ 3 giờ, hai kim đồng hồ chỉ 12 giờ 30 phút và nêu số đo. HS giơ bảng con ghi loại góc: nhọn, vuông, tù hoặc bẹt. Luật chơi: đoán đúng và nhanh được một điểm; sai thì bạn bên cạnh góp ý.

Sản phẩm dự kiến

Bảng con ghi đúng loại góc của từng hình, ví dụ góc mép bảng là góc vuông, góc của hai kim đồng hồ chỉ 12 giờ 30 phút là góc nhọn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi “Đoán góc nhanh”, chỉ vào mép bảng và hỏi: “Góc này là góc gì? Vì sao em biết?”
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, quan sát hình và suy nghĩ trả lời.
Giáo viên
GV chỉ lần lượt góc tường, góc của kim đồng hồ chỉ 3 giờ, góc của hai kim chỉ 12 giờ 30 phút, yêu cầu HS giơ bảng con và giải thích ngắn.
Học sinh
HS giơ bảng con. Dự kiến: “Góc mép bảng là góc vuông vì bằng $90^\circ$ .” “Góc của kim chỉ 3 giờ là góc vuông.” “Góc của hai kim chỉ 12 giờ 30 phút nhỏ hơn $90^\circ$ nên là góc nhọn.”
Giáo viên
GV nhận xét và nêu: “Muốn biết loại góc, ta so sánh số đo với $90^\circ$ và $180^\circ$ . Hôm nay chúng ta sẽ ôn lại cách đo và phân loại góc.”
Học sinh
HS nhắc lại: “Góc nhọn bé hơn $90^\circ$ , góc vuông bằng $90^\circ$ .”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Ôn lại cách đo góc và đọc tên góc

Mục tiêu

Hệ thống hoá các bước đo góc bằng thước đo góc và cách đọc tên góc.

Nội dung

GV chiếu hình góc AOB có số đo $60^\circ$ trên trang bài học NeoEdu. GV hỏi: đỉnh của góc là điểm nào, hai cạnh là hai tia nào, vì sao đọc góc AOB thì chữ O đứng giữa. Nhiệm vụ cặp đôi: một bạn đặt thước đo góc lên hình vẽ trên bảng con (tâm thước trùng đỉnh O, một cạnh trùng vạch $0^\circ$ ), bạn còn lại đọc số đo ở cạnh thứ hai và kiểm tra lại; sau đó đổi vai.

Sản phẩm dự kiến

Sơ đồ 3 bước đo góc được cặp đôi thống nhất và ghi vào vở: (1) đặt tâm thước trùng đỉnh; (2) một cạnh trùng vạch $0^\circ$ ; (3) đọc số đo ở cạnh còn lại theo đúng thang đo.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hình góc AOB và đặt câu hỏi: “Đỉnh của góc AOB là điểm nào? Vì sao khi đọc tên góc ta để chữ O ở giữa?”
Học sinh
HS suy nghĩ và trả lời. Dự kiến: “Đỉnh là điểm O. Vì chữ chỉ đỉnh phải đứng giữa khi đọc tên góc.”
Giáo viên
GV hướng dẫn cặp đôi thực hiện đo góc trên bảng con, quan sát và nhắc các cặp chưa đặt đúng tâm thước hoặc đọc sai thang.
Học sinh
Cặp đôi đặt thước, đọc số đo và đổi vai. Dự kiến: “Mình đặt tâm thước trùng O, cạnh OA trùng vạch $0^\circ$ , cạnh OB đi qua vạch $60^\circ$ nên góc AOB bằng $60^\circ$ .”
Giáo viên
GV gọi 2 cặp trình bày. Hỏi: “Nếu đọc nhầm dãy số, ví dụ đọc $120^\circ$ thay cho $60^\circ$ , em sẽ kiểm tra thế nào?”
Học sinh
HS trình bày và nêu cách kiểm tra. Dự kiến: “Em so sánh với góc vuông, $60^\circ$ bé hơn $90^\circ$ nên không thể là $120^\circ$ .”
Giáo viên
GV chốt sơ đồ 3 bước đo góc và nhấn mạnh: đỉnh trùng tâm thước, một cạnh trùng vạch $0^\circ$ , chọn đúng dãy số trên thước.
Học sinh
HS ghi sơ đồ 3 bước vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Hệ thống hoá phân loại góc

Mục tiêu

Hệ thống hoá điều kiện số đo của góc nhọn, góc vuông, góc tù và góc bẹt.

Nội dung

Nhóm 4 HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 bằng cách điền khuyết và dán thẻ số đo vào đúng nhóm loại góc. Sau đó các nhóm đối chiếu với nhóm bên cạnh.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã hoàn thành với đủ bốn loại góc và số đo tương ứng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 và thẻ số đo, nêu nhiệm vụ: “Hãy dán mỗi thẻ vào đúng loại góc và giải thích vì sao.”
Học sinh
Nhóm nhận phiếu và thẻ, đọc yêu cầu.
Giáo viên
GV quan sát các nhóm, hỏi nhóm đang lúng túng: “Số $90^\circ$ thuộc loại góc nào? Số $180^\circ$ thì sao?”
Học sinh
Nhóm thảo luận và dán thẻ. Dự kiến: “ $90^\circ$ là góc vuông. $180^\circ$ là góc bẹt vì bằng hai góc vuông.”
Giáo viên
GV mời một nhóm trình bày kết quả, các nhóm khác góp ý. GV hỏi: “Vì sao $91^\circ$ không thuộc góc vuông?”
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến: “ $91^\circ$ lớn hơn $90^\circ$ nên không phải góc vuông mà là góc tù.”
Giáo viên
GV chốt: góc nhọn có số đo bé hơn $90^\circ$ ; góc tù lớn hơn $90^\circ$ và bé hơn $180^\circ$ ; góc bẹt bằng $180^\circ$ , không phải góc tù.
Học sinh
HS sửa lại phiếu nếu cần và ghi kết luận vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 6 phút

Trắc nghiệm nhanh và đúng hay sai

Mục tiêu

Củng cố phân loại góc và đọc tên góc qua các câu hỏi nhanh.

Nội dung

Bài 1: Góc $72^\circ$ thuộc loại nào? A. nhọn; B. vuông; C. tù; D. bẹt. Đáp án A, vì $0^\circ < 72^\circ < 90^\circ$ .
Bài 2: Góc $148^\circ$ thuộc loại nào? A. nhọn; B. vuông; C. tù; D. bẹt. Đáp án C, vì $90^\circ < 148^\circ < 180^\circ$ .
Bài 3: Trong tên góc PMN, điểm nào là đỉnh? A. P; B. M; C. N; D. PN. Đáp án B, vì chữ đứng giữa là M.
Bài 7: Góc $89^\circ$ và góc $91^\circ$ đều là góc nhọn. Đúng hay sai? Đáp án Sai, vì $91^\circ$ là góc tù.
Bài 8: Trong các góc $15^\circ$ , $65^\circ$ , $90^\circ$ , $95^\circ$ , $135^\circ$ , $180^\circ$ , có bao nhiêu góc nhọn? Đáp án 2 góc, là $15^\circ$ và $65^\circ$ .

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng cho từng câu: Bài 1 đáp án A; Bài 2 đáp án C; Bài 3 đáp án B; Bài 7 Sai; Bài 8 là 2.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc từng câu hỏi, yêu cầu HS giơ thẻ A, B, C, D hoặc bảng con ghi Đúng/Sai.
Học sinh
HS lắng nghe và chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV hỏi nhanh: “Vì sao em chọn đáp án đó? Hãy so sánh số đo với mốc nào?”
Học sinh
HS giơ thẻ và giải thích. Dự kiến: “ $148^\circ$ lớn hơn $90^\circ$ nhưng bé hơn $180^\circ$ nên là góc tù.”
Giáo viên
GV công bố đáp án, nhấn mạnh lỗi thường gặp: nhầm góc bẹt với góc tù, và đọc đỉnh không ở giữa.
Học sinh
HS đối chiếu, sửa bài nếu sai.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 6 phút

Điền số đo, nối và sắp xếp

Mục tiêu

Vận dụng cách đọc thang đo và phân loại góc để điền số, nối và sắp xếp các số đo.

Nội dung

Bài 4: Cạnh thứ nhất trùng vạch $0^\circ$ , cạnh thứ hai qua hai số $55^\circ$ và $125^\circ$ trên thước. Góc đang đo lớn hơn góc vuông. Điền số đo. Đáp án $125^\circ$ , vì góc tù phải lớn hơn $90^\circ$ .
Bài 5: Một góc bằng hai góc vuông. Góc ấy có số đo ... độ và là góc ... Đáp án $180^\circ$ , góc bẹt, vì $90^\circ \times 2 = 180^\circ$ .
Bài 6: Xếp các số đo từ bé đến lớn: $162^\circ$ , $18^\circ$ , $92^\circ$ , $88^\circ$ . Đáp án $18^\circ < 88^\circ < 92^\circ < 162^\circ$ .
Bài 9: Nối số đo với loại góc: $42^\circ$ – góc nhọn; $90^\circ$ – góc vuông; $137^\circ$ – góc tù; $180^\circ$ – góc bẹt.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 4 là $125^\circ$ ; Bài 5 là $180^\circ$ và góc bẹt; Bài 6 là $18^\circ \rightarrow 88^\circ \rightarrow 92^\circ \rightarrow 162^\circ$ ; Bài 9 nối đúng bốn cặp như trên.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành cặp đôi, phát đề bài 4, 5, 6, 9 trên bảng phụ hoặc chiếu lên màn hình. Nhắc: “Bài 4 cần chọn đúng dãy số trên thước.”
Học sinh
Cặp đôi đọc đề và thảo luận.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, gợi ý bằng câu hỏi: “Góc này lớn hơn góc vuông, em nên chọn số nào trong hai số trên thước?”
Học sinh
HS làm bài và trao đổi. Dự kiến: “Mình chọn $125^\circ$ vì $55^\circ$ bé hơn $90^\circ$ , không phải góc tù.”
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày bài 6 và bài 9, yêu cầu cả lớp kiểm tra bằng cách so sánh với $90^\circ$ và $180^\circ$ .
Học sinh
HS trình bày kết quả và giải thích cách làm.
Giáo viên
GV chốt: góc bẹt có số đo $180^\circ$ và là hai góc vuông ghép lại; khi sắp xếp, so sánh các số đo theo thứ tự tăng dần.
Học sinh
HS sửa bài và ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Ước lượng góc trong thực tế

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức phân loại góc vào quan sát đồ vật quanh em và chuẩn bị bài tập về nhà.

Nội dung

Mỗi HS chọn một đồ vật trong lớp (quạt trần, cửa sổ, cây bút chì đặt nghiêng, compa mở), ước lượng góc đó là nhọn, vuông, tù hay bẹt, rồi nói lý do. Giao về nhà bài 10: vẽ một góc đỉnh O đo $50^\circ$ , ghi tên hai điểm A, B trên hai cạnh và mô tả cách kiểm tra bằng thước.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nêu được ít nhất một đồ vật và loại góc tương ứng, kèm lý do ngắn gọn; bài 10 được giao về nhà.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Hãy nhìn quanh lớp, chọn một góc và cho biết góc đó thuộc loại nào.”
Học sinh
HS quan sát và chọn đồ vật.
Giáo viên
GV mời 3 đến 4 HS trình bày, hỏi thêm: “Làm sao em biết góc đó lớn hơn hay nhỏ hơn $90^\circ$ khi không có thước?”
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến: “Góc cửa sổ khi mở gần vuông nên là góc vuông. Em ước lượng bằng êke.”
Giáo viên
GV giao bài 10 về nhà và nhắc HS đặt tâm thước trùng đỉnh, vạch $0^\circ$ trùng một cạnh khi vẽ kiểm tra.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Dán mỗi thẻ số đo vào đúng loại góc, sau đó giải thích ngắn gọn bằng cách so sánh với $90^\circ$ và $180^\circ$ .

Góc nhọn: điều kiện số đo ...; ví dụ số đo thuộc nhóm này: ...
Góc vuông: điều kiện số đo ...; ví dụ số đo thuộc nhóm này: ...
Góc tù: điều kiện số đo ...; ví dụ số đo thuộc nhóm này: ...
Góc bẹt: điều kiện số đo ...; ví dụ số đo thuộc nhóm này: ...
Thẻ số đo để dán: $42^\circ$ , $90^\circ$ , $137^\circ$ , $180^\circ$ , $91^\circ$ , $15^\circ$ .
Câu hỏi kiểm tra: Vì sao $91^\circ$ không phải góc vuông? Vì sao góc bẹt không phải góc tù?

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành bài 10: vẽ một góc đỉnh O đo $50^\circ$ trên giấy kẻ ô vuông, ghi tên hai điểm A, B trên hai cạnh, sau đó viết tên góc là góc AOB.
Dùng thước đo góc kiểm tra lại góc vừa vẽ: đặt tâm thước trùng đỉnh O, một cạnh trùng vạch $0^\circ$ , đọc số đo ở cạnh còn lại và ghi kết quả vào vở.
Tìm ba góc trong nhà (mép bàn, góc khung cửa, hai kim đồng hồ) và ghi loại góc của từng góc kèm lý do ngắn gọn.
Ôn lại bài trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/4/math/bai-9-luyen-tap-chung) và làm các bài tập tương tác để kiểm tra lại kiến thức.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.