ToánLớp 4Chủ đề 2. Góc và đơn vị đo góc

Giáo án Bài 8. Góc nhọn, góc tù, góc bẹt

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được định nghĩa và số đo của góc nhọn ( $<90^\circ$ ), góc vuông ( $=90^\circ$ ), góc tù ( $>90^\circ$ và $<180^\circ$ ), góc bẹt ( $=180^\circ$ ).
Giải thích được vì sao góc bẹt không phải góc tù và góc bẹt có hai cạnh là hai tia đối nhau.
Vận dụng được cách so sánh số đo góc với $90^\circ$ và $180^\circ$ để xác định loại góc.
Tư duy và lập luận toán học: HS dựa vào số đo để so sánh với $90^\circ$ và $180^\circ$ , giải thích vì sao xoay hình không làm đổi loại góc.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng các thuật ngữ góc nhọn, góc vuông, góc tù, góc bẹt, đỉnh, cạnh, tia đối nhau khi trình bày.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng thành thạo ê ke và thước đo góc để xác định loại góc.
Giải quyết vấn đề toán học: HS xác định đúng đỉnh và hai tia tạo nên góc đang xét khi đọc hình vẽ phức tạp.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đo, so sánh góc bằng ê ke hoặc thước đo góc và tự kiểm tra kết quả theo bảng so sánh.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi và nhóm 4, trình bày lập luận khi phản biện quan niệm sai về góc.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phản biện quan niệm “cạnh dài hơn thì góc lớn hơn” bằng ví dụ số đo cụ thể.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực thực hành đo góc, hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và bài tập luyện tập.
Trách nhiệm: HS nghiêm túc thực hiện nhiệm vụ nhóm, kiểm tra chéo kết quả của bạn trong nhóm.
Trung thực: HS thừa nhận sai sót khi đo, sửa lại kết quả theo đúng số liệu thực tế.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Ê ke và thước đo góc lớn dùng để biểu diễn trên bảng.
Bảng phụ hoặc slide vẽ sẵn các góc $35^\circ$ , $90^\circ$ , $125^\circ$ , $180^\circ$ và hình minh họa cửa sổ mở ra các độ khác nhau.
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp đôi), khăn trải bàn khổ A0 hoặc giấy A3 cho mỗi nhóm 4 HS.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, địa chỉ neoedu.vn/learn/4/math/bai-8-goc-nhon-goc-tu-goc-bet (dùng ở hoạt động khám phá và luyện tập).

2. Học sinh

Ê ke, thước đo góc, bút chì, thước thẳng.
Bảng con và bút dạ, giấy nháp.
Vở ghi chép và tờ phiếu học tập số 1 (làm việc theo cặp đôi).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán độ mở của cánh cửa

Mục tiêu

Huy động vốn hiểu biết của HS về độ mở của góc và gợi mở khái niệm góc nhọn, góc tù, góc bẹt.

Nội dung

GV trình chiếu hình cánh cửa mở dần từ khép kín đến mở hoàn toàn phẳng ra. HS đoán mỗi lần cửa mở “hẹp”, “vừa”, “rộng” hay “mở hết cỡ”, rồi giơ bảng con ghi loại góc tương ứng.

Sản phẩm dự kiến

Bảng con của HS ghi được nhận xét ban đầu về góc hẹp, góc vuông, góc tù và góc bẹt; HS nêu được cảm nhận về độ mở của góc.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu trò chơi “Đoán độ mở của cánh cửa”, chiếu lần lượt 4 hình cánh cửa mở các độ khác nhau và hỏi: “Cánh cửa đang mở hẹp, vừa hay rộng? Em đoán góc giữa cánh cửa và tường là góc gì?”.
Học sinh
HS quan sát, lắng nghe yêu cầu và chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV cho HS giơ bảng con ghi tên loại góc dự đoán cho từng hình, khuyến khích HS giải thích ngắn gọn.
Học sinh
HS giơ bảng con. Dự kiến HS trả lời: “Cửa mở hẹp là góc nhọn”, “Cửa mở gần thành góc vuông”, “Cửa mở rất rộng là góc tù”, “Cửa mở phẳng hoàn toàn là góc bẹt”.
Giáo viên
GV hỏi: “Vì sao em cho rằng cửa mở phẳng là góc bẹt?”.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Vì cánh cửa thẳng hàng với tường, hai cạnh tạo thành một đường thẳng”.
Giáo viên
GV chốt: góc càng mở rộng thì số đo càng lớn; GV dẫn vào bài học Góc nhọn, góc tù, góc bẹt.
Học sinh
HS ghi tựa bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Nhận biết góc nhọn, góc vuông, góc tù, góc bẹt

Mục tiêu

HS so sánh số đo của từng góc với $90^\circ$ và $180^\circ$ để phân loại được góc nhọn, góc vuông, góc tù, góc bẹt.

Nội dung

Cặp đôi hoàn thành Phiếu học tập số 1: quan sát các góc $35^\circ$ , $90^\circ$ , $125^\circ$ , $180^\circ$ , dùng ê ke so với góc vuông và thước đo góc để xác nhận số đo, sau đó điền loại góc và nhận xét so với góc vuông.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành đầy đủ; HS nêu được: góc nhọn bé hơn góc vuông, góc tù lớn hơn góc vuông nhưng bé hơn góc bẹt, góc bẹt bằng hai góc vuông và có hai cạnh là hai tia đối nhau.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp đôi, hướng dẫn dùng ê ke đặt đỉnh góc trùng đỉnh ê ke để so với góc vuông; dùng thước đo góc để đọc số đo. GV mở học liệu số NeoEdu phần bài giảng để HS đối chiếu.
Học sinh
HS nhận phiếu, lấy ê ke và thước đo góc, đọc kỹ yêu cầu.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, kiểm tra cách đặt ê ke và cách đọc thước đo góc; nhắc HS xác định đúng đỉnh và hai tia của góc.
Học sinh
Cặp đôi thực hiện đo và so sánh. Dự kiến HS nói: “Góc $35^\circ$ nhỏ hơn $90^\circ$ nên là góc nhọn”, “Góc $125^\circ$ lớn hơn $90^\circ$ nhưng nhỏ hơn $180^\circ$ nên là góc tù”.
Giáo viên
GV mời 2 cặp đôi trình bày kết quả, yêu cầu nói rõ lý do dựa vào số đo.
Học sinh
Đại diện cặp đôi trình bày. Dự kiến: “Góc $180^\circ$ bằng hai góc vuông nên là góc bẹt, không phải góc tù”.
Giáo viên
GV chốt trên bảng: nhọn $<90^\circ$ ; vuông $=90^\circ$ ; tù giữa $90^\circ$ và $180^\circ$ ; bẹt $=180^\circ$ . GV nhấn mạnh: góc bẹt có hai cạnh là hai tia đối nhau.
Học sinh
HS sửa phiếu nếu sai và ghi kết luận vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Tự kiểm tra và phản biện quan niệm sai

Mục tiêu

HS nhận ra các quan niệm sai thường gặp về góc (dựa vào chiều dài cạnh, xoay hình, nhầm góc bẹt với góc tù) và giải thích đúng.

Nội dung

Nhóm 4 HS dùng khăn trải bàn: mỗi HS viết một ý kiến vào ô của mình cho ba câu hỏi: (1) Góc bẹt có phải là góc tù không? (2) Xoay góc $60^\circ$ thì có còn là góc nhọn không? (3) Cạnh dài hơn thì góc có lớn hơn không? Sau đó cả nhóm thống nhất đáp án.

Sản phẩm dự kiến

Khăn trải bàn của nhóm có đầy đủ ý kiến và kết luận chung: góc bẹt không phải góc tù; xoay hình không làm đổi loại góc; số đo góc phản ánh độ mở, không phụ thuộc chiều dài cạnh vẽ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát khăn trải bàn, nêu ba câu hỏi và yêu cầu mỗi HS viết ý kiến riêng trước khi thảo luận nhóm.
Học sinh
HS đọc câu hỏi và viết ý kiến riêng vào ô của mình.
Giáo viên
GV quan sát, gợi ý HS dùng ê ke hoặc thước đo góc để kiểm tra khi có tranh luận; nhắc HS xác định đỉnh và hai tia khi đọc hình.
Học sinh
Nhóm thảo luận và thống nhất. Dự kiến: “Góc bẹt là $180^\circ$ , còn góc tù nhỏ hơn $180^\circ$ nên không phải góc tù”; “Xoay góc không làm thay đổi số đo nên vẫn là góc nhọn”.
Giáo viên
GV mời một nhóm trình bày; yêu cầu các nhóm khác nhận xét bằng cách nêu thêm một ví dụ số đo.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác góp ý. Dự kiến: “Góc $30^\circ$ có cạnh vẽ dài vẫn nhỏ hơn góc $120^\circ$ có cạnh vẽ ngắn”.
Giáo viên
GV chốt: số đo góc quyết định loại góc; chiều dài cạnh và cách xoay hình không làm đổi loại góc.
Học sinh
HS ghi nhớ kết luận vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 7 phút

Ai nhanh hơn với bảng con

Mục tiêu

Củng cố nhận biết loại góc qua số đo, so sánh và sắp xếp số đo góc, đếm góc tù.

Nội dung

GV tổ chức trò chơi trên bảng con với các bài tập sau:

Góc $35^\circ$ là góc: A. nhọn; B. vuông; C. tù; D. bẹt.
Góc $125^\circ$ là góc: A. nhọn; B. tù; C. vuông; D. bẹt.
Góc bẹt đo bao nhiêu độ?
Nối: $80^\circ$ – ?; $90^\circ$ – ?; $150^\circ$ – ?; $180^\circ$ – ?
Xếp các góc theo số đo tăng dần: $110^\circ$ , $25^\circ$ , $175^\circ$ , $85^\circ$ .
Đúng hay sai? a) Góc $90^\circ$ là góc tù; b) Góc $179^\circ$ là góc tù; c) Xoay góc $60^\circ$ thì vẫn là góc nhọn.
Trong các góc $40^\circ$ , $90^\circ$ , $100^\circ$ , $160^\circ$ , $180^\circ$ có bao nhiêu góc tù?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 1. A; 2. B; 3. $180^\circ$ (vì $90^\circ\times2=180^\circ$ ); 4. $80^\circ$ – nhọn; $90^\circ$ – vuông; $150^\circ$ – tù; $180^\circ$ – bẹt; 5. $25^\circ<85^\circ<110^\circ<175^\circ$ ; 6. a) S; b) Đ; c) Đ; 7. 2 góc tù ( $100^\circ$ và $160^\circ$ ).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: đọc từng câu, HS giơ bảng con đáp án, đội nào đúng nhiều và nhanh hơn thì thắng.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV đọc lần lượt các câu 1 đến 7, cho HS giơ bảng; yêu cầu HS giải thích ngắn gọn khi chọn đáp án.
Học sinh
HS giơ bảng và giải thích. Dự kiến: “Câu 2: $125^\circ$ lớn hơn $90^\circ$ nhưng nhỏ hơn $180^\circ$ nên là góc tù”.
Giáo viên
GV chiếu đáp án trên bảng phụ hoặc học liệu số NeoEdu, yêu cầu HS đối chiếu và sửa lỗi.
Học sinh
HS đối chiếu và sửa bài của mình.
Giáo viên
GV nhận xét, khen đội thắng và nhắc lại: so sánh số đo với $90^\circ$ và $180^\circ$ để xác định loại góc.
Học sinh
HS lắng nghe và rút kinh nghiệm.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Phản biện và tìm góc trong thực tế

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức phân loại góc để phản biện quan niệm sai và nhận biết góc trong đồ vật quanh em.

Nội dung

Tình huống: Bạn Hà nói “Góc có cạnh dài hơn sẽ lớn hơn”. HS đưa ra một ví dụ số đo để phản biện. Giao nhiệm vụ về nhà: tìm 3 góc trong đồ vật hoặc cảnh vật quanh nhà, dự đoán loại góc, dùng ê ke kiểm tra và ghi kết quả.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được phản biện: số đo góc phản ánh độ mở, không phụ thuộc chiều dài cạnh; ví dụ đúng, chẳng hạn góc $30^\circ$ có cạnh vẽ dài vẫn nhỏ hơn góc $120^\circ$ có cạnh vẽ ngắn. Bảng ghi chép 3 góc tìm được ở nhà.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống của bạn Hà và yêu cầu HS phản biện bằng một ví dụ về số đo.
Học sinh
HS suy nghĩ, trao đổi nhanh với bạn bên cạnh.
Giáo viên
GV gọi 2–3 HS trình bày phản biện, hướng dẫn HS nêu cả độ mở và ví dụ cụ thể.
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: “Em nghĩ bạn Hà chưa đúng. Góc $30^\circ$ có cạnh vẽ dài vẫn nhỏ hơn góc $120^\circ$ có cạnh vẽ ngắn, vì số đo quyết định độ mở.”
Giáo viên
GV giao nhiệm vụ về nhà: tìm 3 góc ở đồ vật quanh nhà, dự đoán loại góc, kiểm tra bằng ê ke và ghi vào vở.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào vở.
Giáo viên
GV tổng kết bài: góc nhọn, vuông, tù, bẹt được phân loại theo số đo; khuyến khích HS vận dụng ở mọi nơi.
Học sinh
HS nhắc lại ghi nhớ của bài.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm/cặp: .......... Họ tên: ..........
Bài 1. Dùng ê ke và thước đo góc để xác định số đo và điền loại góc vào bảng sau:

Góc thứ nhất: số đo ..........; so với góc vuông: ..........; loại góc: ..........
Góc thứ hai: số đo ..........; so với góc vuông: ..........; loại góc: ..........
Góc thứ ba: số đo ..........; so với góc vuông: ..........; loại góc: ..........
Góc thứ tư: số đo ..........; so với góc vuông: ..........; loại góc: ..........
Bài 2. Hoàn thành các câu sau:
Góc nhọn có số đo .......... $90^\circ$ .
Góc tù có số đo lớn hơn $90^\circ$ và .......... $180^\circ$ .
Góc bẹt có số đo bằng .......... và có hai cạnh là hai tia .......... nhau.
Bài 3. Vì sao góc bẹt không phải là góc tù? Viết câu trả lời của em: ...........................................

Hướng dẫn về nhà

Tìm 3 góc trong đồ vật hoặc cảnh vật quanh nhà (ví dụ: góc mở của cánh cửa, góc giữa hai cạnh bàn, góc của khung tranh).
Dự đoán loại góc (nhọn, vuông, tù hoặc bẹt) cho từng góc, sau đó dùng ê ke để kiểm tra và ghi kết quả vào vở theo mẫu: Tên vật – Loại góc dự đoán – Kết quả kiểm tra.
Luyện thêm trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/4/math/bai-8-goc-nhon-goc-tu-goc-bet) phần bài tập tương tác.
Viết vào vở một câu giải thích vì sao góc bẹt không phải là góc tù.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.