ToánLớp 4Chủ đề 10. Phân số

Giáo án Bài 56. Rút gọn phân số

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được: rút gọn phân số là chia cả tử số và mẫu số cho cùng một số tự nhiên lớn hơn 1 mà cả hai cùng chia hết.
Giải thích được: vì sao phân số sau khi rút gọn vẫn có giá trị bằng phân số ban đầu.
Vận dụng được: rút gọn phân số đến tối giản bằng một hoặc nhiều lần chia cho ước chung, và nhận biết được phân số tối giản.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích vì sao chia cả tử và mẫu cho cùng một số thì giá trị phân số không đổi và vì sao dừng khi không còn ước chung lớn hơn 1.
Giải quyết vấn đề toán học: tìm được phân số tối giản của một phân số cho trước và sửa được lỗi rút gọn trong bài làm của bạn.
Giao tiếp toán học: đọc, viết đúng các phân số và dùng đúng từ “rút gọn”, “tối giản”, “ước chung” khi trình bày.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: dùng bảng con, thẻ phân số và học liệu số NeoEdu để kiểm tra kết quả rút gọn.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự kiểm tra bằng cách xem tử và mẫu còn cùng chia hết cho số nào lớn hơn 1 hay không trước khi kết luận phân số đã tối giản.
Giao tiếp và hợp tác: trao đổi trong nhóm đôi để thống nhất cách chọn số chia và giải thích lí do chọn số đó.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: lựa chọn cách rút gọn một bước (chia cho ước chung lớn nhất) hoặc nhiều bước (chia dần) và so sánh kết quả.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: hoàn thành đủ các bài tập rút gọn trong thời gian quy định và kiểm tra lại kết quả của mình.
Trung thực: nhận ra và thừa nhận lỗi rút gọn của bản thân hoặc của bạn khi đối chiếu đáp án.
Trách nhiệm: làm việc nhóm đôi nghiêm túc, cùng bạn kiểm tra và hoàn thành phiếu học tập.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc bảng lớp ghi sẵn ví dụ $\dfrac{18}{24}$ và các phân số bài tập.
Phiếu học tập số 1 (in đủ cho các nhóm đôi).
Thẻ phân số (mỗi thẻ ghi một phân số) để tổ chức trò chơi khởi động.
Máy chiếu hoặc thiết bị kết nối internet để mở học liệu số NeoEdu.

2. Học sinh

Sách Toán 4, vở ghi, bút chì, thước kẻ.
Bảng con và bút dạ.
Giấy nháp để ghi các phép chia thử.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi “Chia cho cùng một số”

Mục tiêu

Ôn lại khái niệm ước chung và cách chia cả hai số cho cùng một số, làm tiền đề để rút gọn phân số.

Nội dung

GV tổ chức trò chơi nhanh: GV đưa lần lượt các cặp số (ví dụ 6 và 8, 9 và 12) và yêu cầu HS viết lên bảng con một số chia chung mà cả hai số cùng chia hết.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng số chia chung cho các cặp số và nêu được ít nhất một cặp số có nhiều ước chung.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: “Mỗi cặp số, các em viết một số mà cả hai số đều chia hết cho nó. Viết xong giơ bảng con khi có hiệu lệnh.” GV đặt câu hỏi: Số 2 có chia hết cho 6 và 8 không?
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con và bút dạ.
Giáo viên
GV đưa lần lượt các cặp số 6 và 8; 9 và 12; 10 và 15. Quan sát và nhắc HS kiểm tra lại bằng phép chia.
Học sinh
HS viết số chia chung lên bảng con. Dự kiến HS trả lời: 6 và 8 cùng chia hết cho 2; 9 và 12 cùng chia hết cho 3; 10 và 15 cùng chia hết cho 5.
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS giơ bảng và giải thích cách kiểm tra.
Học sinh
HS giơ bảng, giải thích: “6 chia 2 bằng 3, 8 chia 2 bằng 4, đều chia hết nên 2 là số chia chung.”
Giáo viên
GV chốt: Số chia chung của hai số gọi là ước chung. Hôm nay ta sẽ dùng ước chung để rút gọn phân số.
Học sinh
HS nhắc lại khái niệm ước chung và ghi tên bài học “Rút gọn phân số” vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 9 phút

Rút gọn phân số bằng một phép chia

Mục tiêu

HS hình thành cách rút gọn phân số: chia cả tử số và mẫu số cho cùng một số tự nhiên lớn hơn 1 mà cả hai cùng chia hết, và giải thích vì sao giá trị phân số không đổi.

Nội dung

GV dẫn dắt từ ví dụ $\dfrac{18}{24}=\dfrac{18:6}{24:6}=\dfrac{3}{4}$ . HS làm việc theo nhóm đôi, hoàn thành Phiếu học tập số 1 (câu 1 và câu 2) để tìm cách rút gọn và giải thích lí do.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được quy tắc rút gọn phân số bằng cách chia cả tử và mẫu cho cùng một số; giải thích được vì sao $\dfrac{18}{24}=\dfrac{3}{4}$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết ví dụ $\dfrac{18}{24}$ lên bảng. Hỏi: Các em thấy 18 và 24 cùng chia hết cho những số nào? GV phát Phiếu học tập số 1 cho nhóm đôi.
Học sinh
HS quan sát, suy nghĩ và trao đổi cặp đôi về các số chia chung của 18 và 24.
Giáo viên
GV hướng dẫn: Chia cả tử và mẫu cho 6, ghi $\dfrac{18:6}{24:6}=\dfrac{3}{4}$ . Hỏi: Vì sao $\dfrac{3}{4}$ vẫn bằng $\dfrac{18}{24}$ ? Gợi ý: nghĩ về hình tròn được chia thành 24 phần, lấy 18 phần, và 4 phần bằng nhau chia lại thành phần lớn hơn.
Học sinh
HS thực hiện phép chia và thảo luận cặp đôi. Dự kiến trả lời: Chia cả tử và mẫu cho cùng một số thì số phần được tô màu và tổng số phần cùng giảm theo tỉ lệ, nên giá trị phân số không đổi.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày kết quả và lí do. Nhận xét, sửa cách diễn đạt cho chính xác (dùng từ “cùng chia hết”, “cùng một số”).
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày: “18 và 24 cùng chia hết cho 6, chia cả hai cho 6 được $\dfrac{3}{4}$ . Phân số không đổi vì chia cả tử và mẫu cho cùng một số.”
Giáo viên
GV chốt quy tắc: Muốn rút gọn phân số, ta chia cả tử số và mẫu số cho cùng một số tự nhiên lớn hơn 1 mà cả hai cùng chia hết. Nhấn mạnh quan niệm sai: tử và mẫu phải chia cùng một số, không được chia khác nhau.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở, nêu lại bằng lời của mình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 9 phút

Rút gọn đến tối giản

Mục tiêu

HS nhận biết phân số tối giản và biết rút gọn tiếp cho đến khi không còn ước chung lớn hơn 1, đồng thời tự kiểm tra kết quả.

Nội dung

GV hướng dẫn rút gọn $\dfrac{12}{20}$ theo hai cách: rút gọn nhiều lần ( $\dfrac{12}{20}=\dfrac{6}{10}=\dfrac{3}{5}$ ) và chia ngay cho 4 ( $\dfrac{12}{20}=\dfrac{3}{5}$ ). Nhấn mạnh: không dừng ở $\dfrac{6}{10}$ vì 6 và 10 còn cùng chia hết cho 2. HS làm câu 3 và câu 4 của Phiếu học tập số 1 để kiểm tra điều kiện tối giản.

Sản phẩm dự kiến

HS rút gọn được phân số đến tối giản và chọn được phân số tối giản trong nhóm phân số cho trước (đáp án A: $\dfrac{5}{7}$ ).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết $\dfrac{12}{20}$ lên bảng và hỏi: Có thể rút gọn một lần được không? Phân số nào là tối giản?
Học sinh
HS suy nghĩ, nêu ý kiến. Dự kiến: Có thể chia cả hai cho 4 để được $\dfrac{3}{5}$ ngay.
Giáo viên
GV hướng dẫn hai cách rút gọn trên bảng: $\dfrac{12}{20}=\dfrac{6}{10}=\dfrac{3}{5}$ và $\dfrac{12}{20}=\dfrac{3}{5}$ . Hỏi: Tại sao không dừng ở $\dfrac{6}{10}$ ? Tiếp tục hướng dẫn HS kiểm tra điều kiện tối giản bằng cách tìm ước chung lớn hơn 1 của tử và mẫu.
Học sinh
HS thực hiện trên bảng con. Dự kiến trả lời: Vì 6 và 10 còn cùng chia hết cho 2, nên $\dfrac{6}{10}$ chưa tối giản; $\dfrac{3}{5}$ không còn ước chung lớn hơn 1 nên tối giản.
Giáo viên
GV mời HS trình bày trên bảng con, nhận xét. Cho cả lớp so sánh đáp án câu 4 của phiếu: A. $\dfrac{5}{7}$ , B. $\dfrac{4}{6}$ , C. $\dfrac{6}{9}$ , D. $\dfrac{8}{12}$ .
Học sinh
HS giơ bảng và giải thích: “Chọn A vì 5 và 7 không cùng chia hết cho số nào lớn hơn 1.”
Giáo viên
GV chốt: Phân số tối giản là phân số mà tử và mẫu không cùng chia hết cho số tự nhiên nào lớn hơn 1. Khi rút gọn, cần kiểm tra lại đến khi tối giản.
Học sinh
HS ghi nhớ điều kiện tối giản, tự kiểm tra lại kết quả $\dfrac{3}{5}$ của mình.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Rút gọn và sửa lỗi

Mục tiêu

HS vận dụng quy tắc rút gọn đến tối giản để làm các bài tập, nhận biết và sửa lỗi sai khi rút gọn.

Nội dung

HS làm bài tập 1, 2, 3 và 6 (điền ô trống), nối phân số với dạng tối giản (bài 7), đúng hoặc sai (bài 5), và sửa lỗi của bạn An (bài 8) theo nhóm đôi, sau đó đối chiếu đáp án với GV và học liệu NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Bài 1: $\dfrac{6}{8}=\dfrac{3}{4}$ . Bài 2: $\dfrac{15}{25}=\dfrac{3}{5}$ . Bài 3: $\dfrac{24}{36}=\dfrac{2}{3}$ . Bài 5: Sai, vì $\dfrac{12}{18}=\dfrac{6}{9}$ còn rút tiếp được thành $\dfrac{2}{3}$ . Bài 6: $\dfrac{20}{30}=\dfrac{2}{3}$ , điền 3. Bài 7: $\dfrac{9}{12}$ nối với $\dfrac{3}{4}$ ; $\dfrac{14}{21}$ nối với $\dfrac{2}{3}$ ; $\dfrac{16}{40}$ nối với $\dfrac{2}{5}$ . Bài 8: bạn An chia hai số khác nhau nên sai; đúng là chia cả tử và mẫu cho 4, được $\dfrac{2}{3}$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hoặc ghi đề bài 1, 2, 3, 6, 7 lên bảng. Giao nhiệm vụ: làm bài 1 đến 3 trong vở, bài 6 và 7 trên bảng con. Nhắc HS kiểm tra tối giản sau mỗi lần rút gọn.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, làm việc cá nhân rồi đổi chéo kiểm tra với bạn cùng bàn.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ HS còn lúng túng; gợi ý: Hai số cùng chia hết cho 2 không? Gợi ý với bài 6: chia cả 20 và 30 cho 10.
Học sinh
HS làm bài. Dự kiến lỗi: HS chỉ chia tử mà quên chia mẫu; HS dừng ở $\dfrac{6}{10}$ ; HS chia tử và mẫu cho hai số khác nhau.
Giáo viên
GV mời 2 HS nêu kết quả bài 3 và bài 8, hướng dẫn cả lớp sửa lỗi “chia hai số khác nhau” của bạn An và chốt đáp án đúng $\dfrac{2}{3}$ .
Học sinh
HS trình bày, cả lớp nhận xét và đối chiếu đáp án với học liệu NeoEdu.
Giáo viên
GV tổng kết lỗi thường gặp: quên chia mẫu, chia tử và mẫu cho số khác nhau, không kiểm tra tối giản. Khen các nhóm làm đúng.
Học sinh
HS sửa lại bài làm của mình nếu sai và ghi lỗi cần tránh vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Rút gọn phần đã tô màu

Mục tiêu

HS vận dụng rút gọn phân số để mô tả phần tô màu trong tình huống thực tế.

Nội dung

Một tấm bìa hình chữ nhật được chia thành 12 phần bằng nhau, bạn An tô màu 8 phần. Viết phân số chỉ phần đã tô màu và rút gọn đến tối giản.

Sản phẩm dự kiến

HS viết được phân số $\dfrac{8}{12}$ và rút gọn thành $\dfrac{2}{3}$ , giải thích được cách làm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đưa tình huống tấm bìa lên bảng (có thể vẽ hình chữ nhật chia 12 phần). Hỏi: Phân số chỉ phần đã tô màu là gì?
Học sinh
HS quan sát tình huống, viết phân số chỉ phần tô màu.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS rút gọn $\dfrac{8}{12}$ đến tối giản. Hỏi: Có thể rút gọn bằng cách chia cho 4 được không?
Học sinh
HS thực hiện. Dự kiến trả lời: $\dfrac{8}{12}=\dfrac{2}{3}$ khi chia cả hai cho 4, và $\dfrac{2}{3}$ đã tối giản.
Giáo viên
GV mời 1 HS trình bày kết quả và giải thích, nhận xét.
Học sinh
HS trình bày: “Bạn An tô được $\dfrac{8}{12}$ tấm bìa, rút gọn được $\dfrac{2}{3}$ .”
Giáo viên
GV chốt: Rút gọn phân số giúp mô tả gọn phần của một tổng thể. Giao bài tập về nhà và hướng dẫn tự học trên NeoEdu.
Học sinh
HS ghi bài về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần 1: Rút gọn $\dfrac{18}{24}$ và giải thích vì sao giá trị phân số không đổi.

Các số chia chung của 18 và 24 là: ..................
Chia cả tử và mẫu cho ....., ta được $\dfrac{18}{24}=\dfrac{3}{4}$ .
Giải thích: ..................

Phần 2: Rút gọn $\dfrac{12}{20}$ đến tối giản.

Cách 1: $\dfrac{12}{20}=\dfrac{6}{10}=\dfrac{3}{5}$ . Vì sao không dừng ở $\dfrac{6}{10}$ ? ..................
Cách 2: chia ngay cho ....., ta được $\dfrac{3}{5}$ .

Phần 3: Phân số tối giản là:
A. $\dfrac{5}{7}$ B. $\dfrac{4}{6}$ C. $\dfrac{6}{9}$ D. $\dfrac{8}{12}$
Khoanh tròn đáp án đúng và giải thích: ..................

Phần 4: Điền vào ô trống để $\dfrac{20}{30}=\dfrac{2}{\square}$ . Số cần điền là: .....

Hướng dẫn về nhà

Làm bài tập trong vở: rút gọn $\dfrac{16}{40}$ và $\dfrac{14}{21}$ đến tối giản, kiểm tra lại xem phân số đã tối giản chưa.
Tìm trong nhà một tình huống có phân số (ví dụ: phần bánh đã ăn, phần nước đã uống) và viết phân số đó dưới dạng tối giản. Ghi vào vở.
Truy cập học liệu số NeoEdu (neoedu.vn/learn/4/math/bai-56-rut-gon-phan-so) để làm các bài tập tương tác và tự kiểm tra kết quả.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.