ToánLớp 4Chủ đề 1. Ôn tập và bổ sung

Giáo án Bài 2. Ôn tập các phép tính trong phạm vi 100 000

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách đặt tính cộng, trừ, nhân, chia trong phạm vi 100 000 sao cho các chữ số cùng hàng thẳng cột.
Thực hiện đúng các phép tính cộng, trừ, nhân, chia với số có bốn, năm chữ số và số có một chữ số.
Giải thích được thứ tự thực hiện phép tính trong biểu thức có dấu ngoặc và không có dấu ngoặc.
Vận dụng được phép tính ngược để kiểm tra kết quả phép cộng, phép trừ và phép chia có dư.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích vì sao phải nhân, chia trước rồi mới cộng, trừ trong biểu thức không có dấu ngoặc.
Giao tiếp toán học: đọc, viết và trình bày đúng phép tính, biểu thức và kết quả bằng ngôn ngữ toán học.
Mô hình hoá toán học: chuyển tình huống “bán gạo trong ngày” thành biểu thức tính tổng và hiệu để tìm số gạo còn lại.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sử dụng bảng con, phép tính ngược và học liệu số NeoEdu để kiểm tra kết quả.
Giải quyết vấn đề toán học: lựa chọn thứ tự tính hợp lí cho biểu thức có ngoặc và kiểm tra lại kết quả bằng phép tính ngược.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đặt tính, tự tính và tự kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược trước khi báo cáo.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp, theo nhóm để thống nhất cách đặt tính và thứ tự thực hiện phép tính, trình bày rõ ràng cách làm.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn thứ tự tính hợp lí cho biểu thức và tìm cách giải bài toán có lời văn về tổng và hiệu.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: tích cực luyện đặt tính, tính toán cẩn thận, hoàn thành đủ các bài tập trên phiếu.
Trung thực: nhận ra và sửa lỗi sai của bản thân và bạn khi kiểm tra bằng phép tính ngược, không sao chép kết quả.
Trách nhiệm: hoàn thành nhiệm vụ nhóm, nhắc nhở bạn cùng làm đúng thứ tự tính và đúng cột.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Máy chiếu hoặc bảng tương tác để trình chiếu đề bài, ví dụ và bài tập.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/4/math/bai-2-on-tap-cac-phep-tinh-trong-pham-vi-100-000 (dùng ở hoạt động kiểm tra bằng phép tính ngược và luyện tập).
Bảng phụ ghi sẵn các đề: 12 450 − 2 450 : 5; 15 000 + 6 000 × 2; (18 000 − 6 000) : 4.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi cặp hoặc mỗi HS).
Bộ thẻ số 0 đến 9 và thẻ dấu phép tính (+, −, ×, :, ( ), =) để hỗ trợ trò chơi và sắp xếp biểu thức.
Phấn hoặc bút dạ, bảng phụ để GV ghi các quy tắc chốt bài.

2. Học sinh

Bảng con, bút dạ, khăn lau.
Vở ô li, bút chì, bút mực, thước kẻ.
Phiếu học tập (theo cặp hoặc cá nhân) và bút chì.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khởi động: Nhẩm nhanh và đoán hàng cần nhớ

Mục tiêu

Huy động kiến thức cộng, trừ, nhân, chia đã học và gợi nhớ việc đặt cột thẳng hàng.

Nội dung

GV đọc lần lượt bốn phép tính nhẩm: $4\,500 + 500$ ; $9\,000 - 3\,000$ ; $6 \times 2$ ; $8 : 2$ . HS viết kết quả lên bảng con, sau đó trả lời câu hỏi về việc nhớ khi đặt tính.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng kết quả bốn phép tính nhẩm và nêu được lí do cần đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi “Nhanh tay, đúng tay”: mỗi HS viết kết quả lên bảng con, giơ bảng khi GV hô “Giơ bảng”. Sau đó GV đọc từng phép tính.
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị bảng con và bút dạ.
Giáo viên
GV đọc phép tính, cho HS viết kết quả và giơ bảng. GV hỏi: “Vì sao khi tính $9\,000 - 3\,000$ ta không phải nhớ?”
Học sinh
HS viết kết quả: 5 000; 6 000; 12; 4. Dự kiến HS trả lời: “Vì các chữ số cùng hàng đều trừ được cho nhau nên không phải đổi.”
Giáo viên
GV khen các bạn tính nhanh, chính xác và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta ôn lại cách đặt tính, thứ tự thực hiện phép tính và cách kiểm tra kết quả.”
Học sinh
HS lắng nghe và xác định nhiệm vụ học tập.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Đặt tính và thực hiện cộng, trừ, nhân, chia

Mục tiêu

Hình thành kĩ năng đặt tính đúng cột; cộng, trừ tính từ phải sang trái; nhân lần lượt từng hàng; chia từ trái sang phải.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi, hoàn thành phần A của Phiếu học tập số 1: đặt tính rồi tính $24\,675 + 13\,508$ ; $60\,000 - 28\,764$ ; $2\,318 \times 4$ ; $8\,496 : 3$ . Các cặp nêu quy tắc đặt tính và thực hiện từng loại phép tính.

Sản phẩm dự kiến

Bảng kết quả bốn phép tính đã đặt đúng cột (38 183; 31 236; 9 272; 2 832) và câu quy tắc của từng loại phép tính.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp, nhắc: “Đặt chữ số hàng đơn vị thẳng cột với hàng đơn vị, các hàng còn lại làm tương tự.” GV chiếu đề lên màn hình.
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc đề và thảo luận cách đặt tính với bạn cùng cặp.
Giáo viên
GV đi quan sát, hỗ trợ các cặp gặp khó khăn ở bài $60\,000 - 28\,764$ . GV hỏi: “Vì sao phải đổi qua các hàng có số 0?” và “Vì sao phép chia phải làm từ trái sang phải?”
Học sinh
HS đặt tính và tính. Dự kiến HS trả lời: “Vì không đủ đơn vị để trừ, phải đổi 1 chục nghìn thành 10 nghìn rồi đổi tiếp.” và “Vì chữ số ở hàng cao được chia trước, số dư được chuyển xuống hàng thấp hơn.”
Giáo viên
GV mời hai cặp trình bày: một cặp phép cộng $24\,675 + 13\,508$ , một cặp phép chia $8\,496 : 3$ . GV yêu cầu các bạn khác nhận xét về cách đặt cột và các bước tính.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày trước lớp, các bạn khác nhận xét và góp ý.
Giáo viên
GV chốt bốn quy tắc trên bảng phụ: cộng, trừ từ phải sang trái; nhân lần lượt từng hàng từ phải sang trái; chia từ trái sang phải; luôn đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Thứ tự thực hiện các phép tính

Mục tiêu

Giải thích được thứ tự thực hiện phép tính trong biểu thức có và không có dấu ngoặc.

Nội dung

Nhóm 4 HS tìm kết quả của biểu thức $12\,450 - 2\,450 : 5$ theo hai cách: tính từ trái sang phải và tính theo thứ tự đúng. So sánh kết quả và rút ra quy tắc. Sau đó nhóm làm thêm biểu thức $(18\,000 - 6\,000) : 4$ .

Sản phẩm dự kiến

Kết quả đúng $11\,960$ và $3\,000$ ; quy tắc thứ tự thực hiện phép tính được nhóm trình bày bằng lời.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV ghi bảng biểu thức $12\,450 - 2\,450 : 5$ và hỏi: “Nếu tính từ trái sang phải: $12\,450 - 2\,450$ rồi chia cho 5, kết quả là bao nhiêu?”
Học sinh
HS suy nghĩ và tính thử theo cách từ trái sang phải. Dự kiến kết quả: $2\,000$ .
Giáo viên
GV hướng dẫn nhóm tính theo thứ tự đúng: tính $2\,450 : 5$ trước, rồi lấy $12\,450$ trừ đi kết quả. GV hỏi: “Vì sao trong biểu thức này phải chia trước?”
Học sinh
Nhóm tính: $2\,450 : 5 = 490$ ; $12\,450 - 490 = 11\,960$ . Dự kiến HS trả lời: “Vì không có dấu ngoặc nên nhân, chia thực hiện trước, cộng, trừ thực hiện sau.”
Giáo viên
GV mời một nhóm trình bày và yêu cầu nhóm khác nêu cách làm biểu thức $(18\,000 - 6\,000) : 4$ , trong đó phải tính trong ngoặc trước.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày; nhóm khác bổ sung: “Trong ngoặc: $18\,000 - 6\,000 = 12\,000$ ; $12\,000 : 4 = 3\,000$ .”
Giáo viên
GV chốt: có ngoặc thì tính trong ngoặc trước; không có ngoặc thì nhân, chia trước; cộng, trừ sau. GV nhấn mạnh quan niệm sai: không được tính cộng trước nhân khi không có dấu ngoặc.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở, nhắc lại bằng lời của mình.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 8 phút

Kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược

Mục tiêu

Vận dụng được phép tính ngược để kiểm tra phép cộng, phép trừ và phép chia có dư.

Nội dung

GV hướng dẫn HS kiểm tra kết quả ở Phiếu học tập số 1: $31\,236 + 28\,764 = 60\,000$ và $9\,007 = 1\,801 \times 5 + 2$ , đồng thời nhận xét số dư $2 < 5$ . HS xem bài tập tương tác trên học liệu số NeoEdu để kiểm tra lại.

Sản phẩm dự kiến

HS biết dùng phép cộng để kiểm tra phép trừ, dùng phép trừ để kiểm tra phép cộng, dùng phép nhân và cộng số dư để kiểm tra phép chia có dư.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hỏi: “Làm thế nào để biết $31\,236$ có đúng là kết quả của $60\,000 - 28\,764$ không?”
Học sinh
HS suy nghĩ. Dự kiến trả lời: “Lấy $31\,236$ cộng $28\,764$ xem có ra $60\,000$ không.”
Giáo viên
GV trình chiếu trang bài học NeoEdu, hướng dẫn HS thực hiện phần bài tập tương tác kiểm tra phép trừ và phép chia. GV hỏi: “Số dư 2 có nhỏ hơn số chia 5 không? Vì sao phải có điều kiện đó?”
Học sinh
HS thực hiện kiểm tra trên bảng con và trên màn hình. Dự kiến trả lời: “Có, vì số dư phải nhỏ hơn số chia, nếu không thì còn chia được tiếp.”
Giáo viên
GV chốt: tổng bằng phép trừ, hiệu bằng phép cộng; phép chia có dư thì số bị chia bằng số chia nhân thương cộng số dư, số dư nhỏ hơn số chia.
Học sinh
HS ghi vào vở và tự kiểm tra lại kết quả các bài đã làm.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập đặt tính và thứ tự phép tính

Mục tiêu

Vận dụng đặt tính đúng cột, tính đúng thứ tự và kiểm tra kết quả trong các bài tập cơ bản.

Nội dung

HS làm bảng con các bài tập: 1) Tính $24\,675 + 13\,508$ . 2) Tính $60\,000 - 28\,764$ . 3) Tính $2\,318 \times 4$ . 4) Tính $8\,496 : 3$ . 5) Điền số thích hợp vào chỗ trống: $15\,000 + 6\,000 \times 2 =$ ...

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: 1) 38 183; 2) 31 236 (kiểm tra: 31 236 + 28 764 = 60 000); 3) 9 272; 4) 2 832 (dư 0); 5) 27 000 (nhân trước: 6 000 × 2 = 12 000; cộng 15 000 được 27 000).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc từng đề bài và nhắc: “Bài 5 cần nhân trước rồi mới cộng. Bài 2 nhớ đổi qua các hàng có số 0.”
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV cho HS làm bảng con, quan sát và kiểm tra nhanh từng bài. GV hỏi: “Bạn làm bài 5 trước hay sau?” và “Bạn kiểm tra bài 1 bằng cách nào?”
Học sinh
HS làm bài. Dự kiến trả lời: “Em nhân $6\,000 \times 2$ trước rồi mới cộng với $15\,000$ .” và “Em lấy $38\,183 - 13\,508$ để kiểm tra xem có bằng $24\,675$ không.”
Giáo viên
GV mời ba HS giơ bảng bài 2, bài 4, bài 5; GV nhận xét và sửa lỗi nếu có.
Học sinh
HS giơ bảng; các bạn kiểm tra và góp ý.
Giáo viên
GV nhắc lại các lỗi thường gặp: quên đổi qua hàng có số 0, cộng trước nhân khi không có ngoặc.
Học sinh
HS sửa bài của mình nếu sai.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Đọc đề, chọn đáp án và giải bài toán về gạo

Mục tiêu

Vận dụng thứ tự thực hiện phép tính trong biểu thức có ngoặc và mô hình hoá bài toán có lời văn về tổng và hiệu.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2: bài 6 chọn đáp án đúng cho $(18\,000 - 6\,000) : 4$ ; bài 7 xét đúng sai: $9\,007 : 5 = 1\,801$ dư 2; bài 8 giải bài toán về kho gạo, làm theo cặp.

Sản phẩm dự kiến

Bài 6: D (3 000). Bài 7: Đúng (1 801 × 5 + 2 = 9 007, số dư 2 < 5). Bài 8: Số kg gạo đã bán là 8 000 kg (3 750 + 4 250); số kg gạo còn lại là 10 500 kg (18 500 − 8 000).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2 và yêu cầu HS làm bài 6, bài 7 cá nhân trước, bài 8 làm theo cặp.
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc đề và làm bài 6, bài 7.
Giáo viên
GV hỏi bài 8: “Đề bài hỏi gì? Muốn biết còn lại bao nhiêu ki-lô-gam gạo, ta cần biết gì trước?”
Học sinh
HS thảo luận theo cặp. Dự kiến trả lời: “Đề hỏi còn lại bao nhiêu ki-lô-gam gạo. Ta cần biết tổng số gạo đã bán trong cả ngày trước.”
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày bài giải bài 8 và một HS nêu đáp án bài 6, bài 7 kèm lí do.
Học sinh
HS trình bày: “Đã bán: $3\,750 + 4\,250 = 8\,000$ kg. Còn lại: $18\,500 - 8\,000 = 10\,500$ kg.”
Giáo viên
GV nhấn mạnh: bài toán có hai lần bán nên phải tính tổng số đã bán trước, sau đó mới tính số còn lại; ghi đúng đơn vị kg.
Học sinh
HS sửa bài và ghi lời giải đúng vào phiếu.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 8 phút

Vận dụng: Quyên góp sách cho bạn vùng khó khăn

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về thứ tự phép tính, đặt tính và kiểm tra kết quả vào tình huống thực tế của lớp học.

Nội dung

Lớp 4A quyên góp được 2 360 quyển sách, lớp 4B quyên góp được 2 480 quyển sách. Tất cả số sách được chia đều cho 8 điểm trường. Hỏi mỗi điểm trường nhận được bao nhiêu quyển sách? HS làm theo nhóm đôi, dùng phép tính ngược để kiểm tra kết quả.

Sản phẩm dự kiến

Lời giải: tổng số sách là 4 840 quyển (2 360 + 2 480); mỗi điểm trường nhận 605 quyển (4 840 : 8); kiểm tra 605 × 8 = 4 840.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc đề bài toán, yêu cầu HS xác định trước việc cần làm: tính tổng số sách, sau đó chia đều.
Học sinh
HS đọc đề, thảo luận cách làm với bạn cùng bàn.
Giáo viên
GV đi quan sát các nhóm đôi, nhắc HS kiểm tra kết quả bằng phép nhân hoặc phép tính ngược. GV hỏi: “Vì sao phải tính tổng trước rồi mới chia?”
Học sinh
HS làm bài và kiểm tra. Dự kiến trả lời: “Vì phải biết tổng số sách thì mới chia đều được cho 8 điểm trường.”
Giáo viên
GV mời hai nhóm đôi trình bày lời giải và cách kiểm tra.
Học sinh
HS trình bày: “Tổng là 4 840 quyển; mỗi điểm nhận 605 quyển. Em kiểm tra: 605 × 8 = 4 840.”
Giáo viên
GV khen ngợi tinh thần chia sẻ, nhắc HS luôn kiểm tra kết quả và giao bài về nhà.
Học sinh
HS ghi nhận và chuẩn bị về nhà thực hiện nhiệm vụ.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần A. Đặt tính rồi tính:

a) $24\,675 + 13\,508$
b) $60\,000 - 28\,764$
c) $2\,318 \times 4$
d) $8\,496 : 3$

Phần B. Kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược:

Kiểm tra câu b bằng phép cộng.
Kiểm tra câu d bằng phép nhân và phép cộng số dư (dùng để kiểm tra phép chia có dư).

Phần C. Viết quy tắc:

Khi đặt tính cộng, trừ, nhân, chia cần lưu ý điều gì?
Vì sao phép chia phải làm từ trái sang phải?

Phiếu học tập số 2

Bài 6. Tính $(18\,000 - 6\,000) : 4$ bằng:

A. 16 500
B. 6 000
C. 4 500
D. 3 000
Khoanh vào chữ cái đặt trước đáp án đúng.

Bài 7. Đúng hay sai? $9\,007 : 5 = 1\,801$ dư 2.

Đánh dấu “Đúng” hoặc “Sai” và giải thích bằng phép tính ngược.

Bài 8. Kho có 18 500 kg gạo. Buổi sáng bán 3 750 kg, buổi chiều bán 4 250 kg. Hỏi kho còn lại bao nhiêu ki-lô-gam gạo?

Gợi ý 1: Tính tổng số gạo đã bán.
Gợi ý 2: Tính số gạo còn lại và ghi đúng đơn vị.

Hướng dẫn về nhà

Làm bài 1, bài 2, bài 3 trong vở bài tập Toán 4 (trang tương ứng của bài 2), đặt tính rõ ràng và kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.
Xem lại trang bài học NeoEdu và làm lại các bài tập tương tác; ghi lại những bài còn sai để hỏi GV hoặc bạn trong giờ học sau.
Tự viết một biểu thức có dấu ngoặc và một biểu thức không có dấu ngoặc, tính kết quả rồi kiểm tra bằng phép tính ngược; đọc cho người thân nghe cách làm của em.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.