Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 10. Đất nước ngàn năm

Giáo án Bài 21. Nhà rông

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung, chi tiết chính của bài Nhà rông: nhà rông là công trình sinh hoạt cộng đồng nổi bật ở một số buôn làng Tây Nguyên, có nét kiến trúc riêng và gắn với công sức, kí ức của nhiều người.
Giải thích được nghĩa của từ kiến trúc (cách tổ chức hình dáng, không gian của công trình) và buôn làng (cộng đồng dân cư ở nhiều vùng Tây Nguyên) trong ngữ cảnh bài đọc.
Đọc được văn bản nguyên bản Mái nhà của làng, trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bài; phân biệt được sơ và xơ theo nghĩa và viết đúng đoạn nghe – viết.
Vận dụng được cách nói về một nét quê hương, một hoạt động và lời mời thân thiện.
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc thành tiếng rõ ràng, ngắt đúng dấu câu; nghe – viết đúng đoạn văn; nói 3–5 câu về quê hương theo trình tự rõ ràng.
Năng lực văn học: cảm nhận được giá trị văn hoá của công trình cộng đồng qua hình ảnh nhà rông và thông điệp tôn trọng nơi người dân đang gìn giữ trong bài Mái nhà của làng.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự đọc thầm, tìm chi tiết trả lời câu hỏi trong bài và tự kiểm tra bài viết theo bản mẫu.
Giao tiếp và hợp tác: làm việc cặp đôi, lắng nghe bạn nói, nhắc lại ý chính và hỏi lại một điều muốn biết.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: suy luận nghĩa của từ, chọn đúng từ sơ hoặc xơ theo ý nghĩa; sáng tạo lời mời bạn đến quê mình.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: đọc đủ bài, luyện đọc và viết lại đoạn văn sau khi soát lỗi.
Trách nhiệm: nêu cách giữ gìn không gian chung sạch, yên tĩnh khi đón khách đến thăm nơi công cộng.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tranh minh hoạ chủ đề nhà rông (lấy từ sách hoặc trang bài học số), bảng phụ ghi đoạn văn luyện đọc và đoạn nghe – viết.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in cho mỗi nhóm, bút dạ, thẻ từ ghi các cụm từ để nối.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-21-nha-rong (dùng ở phần khám phá và luyện tập để kiểm tra nhanh).
Máy chiếu hoặc bảng để hiển thị bản mẫu đánh giá nói (3 điểm).

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 3, tập 2; vở ô li, bút chì, bút mực, tẩy.
Bút màu hoặc bút chì màu để vẽ tranh (phần vận dụng về nhà).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán nơi chung của buôn làng

Mục tiêu

Kích hoạt hiểu biết nền của HS về không gian sinh hoạt chung và dẫn dắt vào bài Nhà rông.

Nội dung

Trò chơi “Đoán nhanh”: GV treo tranh minh hoạ, HS quan sát và trả lời các câu hỏi gợi mở về ngôi nhà có mái cao.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất hai ý về ngôi nhà trong tranh (mái cao, nơi nhiều người cùng đến, dùng chung).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo tranh nhà rông và hỏi: “Các em thấy gì trong bức tranh? Ngôi nhà này có thể dùng để làm gì?”
Học sinh
HS quan sát tranh, suy nghĩ và trả lời dự kiến: “Ngôi nhà có mái cao, to.” “Có thể là nơi mọi người họp lại.”
Giáo viên
GV tổ chức trò chơi: GV nói gợi ý (“Đây là nơi mọi người cùng đến, làm việc chung”), HS giơ tay đoán nhanh tên không gian.
Học sinh
HS lắng nghe, giơ tay và trả lời: “Nhà chung!” “Nhà sinh hoạt cộng đồng!”
Giáo viên
GV mời 2–3 HS chia sẻ suy đoán của mình và khen những ý có căn cứ từ tranh.
Học sinh
HS trình bày ngắn gọn, ví dụ: “Em đoán đây là nơi cả làng gặp nhau vì nhà rất rộng.”
Giáo viên
GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta tìm hiểu về nhà rông, một công trình sinh hoạt chung của buôn làng Tây Nguyên.” GV ghi tựa bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài “Nhà rông” và mở sách trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 18 phút

Đọc và tìm hiểu nội dung bài Nhà rông

Mục tiêu

HS đọc thành tiếng đúng, nêu được nội dung và các chi tiết chính của bản tóm lược bài Nhà rông bằng căn cứ trong bài.

Nội dung

Kĩ thuật cặp đôi “Đọc – hỏi – đáp” kết hợp Phiếu học tập số 1. Cách tìm ý: xác định sự vật chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, chỉ kết luận từ điều đã đọc. Nhiệm vụ: đọc đoạn tóm lược, làm phiếu theo cặp rồi chia sẻ.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã hoàn thành; HS nêu được: nhà rông là công trình sinh hoạt cộng đồng ở một số buôn làng Tây Nguyên; có mái cao, dáng nhà và vật liệu riêng; cần công sức nhiều người; lưu giữ hoạt động, kí ức, sự gắn bó của cộng đồng; ý chính: công trình văn hoá mang cả giá trị kiến trúc và đời sống chung.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu cả đoạn tóm lược, nhấn giọng ở các từ chỉ đặc điểm (cao, riêng, chung). Sau đó GV phát Phiếu học tập số 1 và nêu cách tìm ý trên bảng.
Học sinh
HS lắng nghe, quan sát cách ngắt câu; nhận phiếu và đọc thầm yêu cầu.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS đọc thành tiếng theo cặp, mỗi em đọc một câu, rồi đổi lượt. GV đi quanh lớp, nhắc HS đọc rõ tiếng, ngắt đúng dấu chấm, dấu phẩy. Sau đó GV yêu cầu cặp đôi làm Phiếu học tập số 1.
Học sinh
HS đọc thành tiếng theo cặp; tìm chi tiết và điền phiếu. Trả lời dự kiến: “Nhà rông là công trình sinh hoạt cộng đồng.” “Mái cao, dáng nhà và vật liệu làm nên nét kiến trúc riêng.” “Nơi này không chỉ là một ngôi nhà để nhìn ngắm.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo. Khi HS nói ý ngoài bài, GV hỏi: “Ý đó nằm ở câu nào trong bài?” để HS tự sửa.
Học sinh
HS đọc câu căn cứ trong bài. Ví dụ: “Việc dựng và giữ gìn nhà cần công sức của nhiều người.” HS khác nhận xét và bổ sung.
Giáo viên
GV chốt nội dung và ghi lên bảng: “Công trình văn hoá mang cả giá trị kiến trúc và đời sống chung.” GV nhấn mạnh: chỉ kết luận từ điều đã đọc, không thêm chi tiết đoán ngoài bài.
Học sinh
HS ghi ý chính vào vở, nhắc lại câu ghi nhớ và tự kể nội dung bài bằng 2–3 câu.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Giải nghĩa từ và phân biệt sơ, xơ

Mục tiêu

HS giải thích được nghĩa của hai từ kiến trúc, buôn làng; chọn đúng sơ hoặc xơ theo nghĩa của câu.

Nội dung

Trò chơi “Ghép thẻ”: HS ghép thẻ từ với nghĩa phù hợp. Sau đó làm nhanh bài chọn sơ/xơ trong Phiếu học tập số 2 (phần A). Lưu ý: sơ trong sơ đồ, sơ lược nói dạng ban đầu hoặc khái quát; xơ trong xơ dừa chỉ sợi thực vật. Lựa theo ý nghĩa, không chỉ dựa vào âm gần nhau.

Sản phẩm dự kiến

HS ghép đúng: kiến trúc – cách tổ chức hình dáng, không gian của công trình; buôn làng – cộng đồng dân cư ở nhiều vùng Tây Nguyên. Chọn đúng: Em xem sơ đồ của khu nhà (đáp án A: sơ).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đưa thẻ từ kiến trúc, buôn làng và thẻ nghĩa lên bảng, nêu luật chơi: mỗi nhóm 4 HS ghép nhanh và đọc to kết quả.
Học sinh
HS nhận thẻ, thảo luận nhóm và suy đoán nghĩa dựa vào câu trong bài.
Giáo viên
GV quan sát, gợi ý khi HS lúng túng: “Từ kiến trúc đi với công trình, em nghĩ đến điều gì về hình dáng?” Sau đó GV đưa cặp câu sơ/xơ để HS chọn.
Học sinh
HS ghép thẻ và chọn đáp án. Trả lời dự kiến: “Buôn làng là cộng đồng ở vùng Tây Nguyên.” “Sơ đồ là hình vẽ khái quát nên chọn sơ.”
Giáo viên
GV mời đại diện nhóm đọc kết quả, cả lớp kiểm tra bằng cách đọc lại câu trong bài.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày, các nhóm khác góp ý.
Giáo viên
GV chốt nghĩa hai từ và hai cặp sơ/xơ, nhắc: phải đọc hết câu để chọn đúng nghĩa.
Học sinh
HS ghi nghĩa các từ và cặp sơ/xơ vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Đọc hiểu văn bản nguyên bản Mái nhà của làng

Mục tiêu

HS đọc độc lập văn bản nguyên bản, trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bài và rút ra thái độ tôn trọng nơi cộng đồng gìn giữ.

Nội dung

Đọc độc lập văn bản Mái nhà của làng, làm Phiếu học tập số 2 (phần B). Đề bài: (4) Ngôi nhà cộng đồng được thăm ở vùng nào? (5) Vì sao Vinh xin phép và làm theo chỉ dẫn? A. Để tôn trọng không gian văn hoá; B. Vì chỉ muốn chụp ảnh thật nhanh rồi đi; C. Vì cho rằng chỉ người hướng dẫn được nhìn nhà. (6) Xếp ba việc theo đúng trình tự.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (4) Tây Nguyên. (5) A – Để tôn trọng không gian văn hoá (Vinh xin phép chụp ảnh từ phía được chỉ dẫn, không tự leo lên khu vực hạn chế). (6) Trình tự: Vinh thấy ngôi nhà mái cao → Người hướng dẫn giải thích công dụng → Vinh vẽ và ghi lại điều học được.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu: đọc thầm văn bản một lần, gạch dưới chi tiết trả lời câu hỏi, rồi làm bài vào Phiếu học tập số 2.
Học sinh
HS đọc thầm, gạch chân các chi tiết về vùng miền, lời hướng dẫn và việc làm của Vinh.
Giáo viên
GV đi kiểm tra, nhắc HS chỉ chọn đáp án có căn cứ trong bài. Khi HS hỏi về đáp án B, GV hỏi: “Trong bài, Vinh có chụp ảnh nhanh rồi đi không?”
Học sinh
HS làm bài độc lập. Trả lời dự kiến: “Vinh xin phép chụp ảnh từ phía được chỉ dẫn.” “Em chọn A vì Vinh tôn trọng nơi đó.”
Giáo viên
GV mời 2–3 HS đọc câu căn cứ và đáp án, cả lớp kiểm tra.
Học sinh
HS đọc câu văn làm căn cứ và nhận xét bạn.
Giáo viên
GV hỏi: “Theo em, vì sao Vinh viết rằng tôn trọng một nơi còn là tôn trọng người đang gìn giữ nó?” GV chốt ý chính.
Học sinh
HS trả lời: “Vì người dân làng đã dày công giữ gìn nhà, nên khi tôn trọng nhà là tôn trọng họ.”

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Nghe – viết đoạn văn Nhà rông

Mục tiêu

HS nghe và viết đúng chính tả đoạn văn mẫu, phân biệt được tên riêng và các tiếng dễ lẫn; biết tự soát lỗi.

Nội dung

Đoạn mẫu: “Theo bố thăm một buôn làng Tây Nguyên, Vinh nhìn thấy ngôi nhà có mái cao nổi bật. Người hướng dẫn giải thích đây là nơi cộng đồng gặp gỡ và tổ chức sinh hoạt chung.” GV đọc cả đoạn, sau đó đọc từng cụm để HS viết; cuối cùng HS soát lại theo bản mẫu.

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn viết đúng chính tả, đúng các tiếng Tây Nguyên, buôn làng, nổi bật, sinh hoạt; HS tự phát hiện và sửa ít nhất một lỗi (nếu có).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc cả đoạn một lượt, nhắc HS chú ý tên riêng Vinh, từ Tây Nguyên và cụm từ có tiếng dễ lẫn (sinh hoạt, gặp gỡ).
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị vở, bút.
Giáo viên
GV đọc từng cụm ngắn, mỗi cụm 2 lần, để HS viết. GV đi quanh lớp, kiểm tra tư thế ngồi và cách cầm bút.
Học sinh
HS viết theo lời đọc của GV. Có thể gặp lỗi như viết nhầm “sinh hoạt” thành “xinh hoạt”, GV nhắc HS xem lại nghĩa của từ.
Giáo viên
GV chiếu bản mẫu lên bảng, yêu cầu HS đổi vở với bạn cùng bàn để soát lỗi theo bản mẫu.
Học sinh
HS soát bài của bạn, gạch chân chỗ sai và nêu lí do.
Giáo viên
GV nhận xét chung về lỗi phổ biến và nhắc HS sửa lại các lỗi đã phát hiện vào vở.
Học sinh
HS sửa lỗi, tự đánh dấu lại những tiếng đã viết đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Nói về quê hương em

Mục tiêu

HS nói được một nét quê hương, một hoạt động và lời mời thân thiện; biết lắng nghe và nhận xét bạn.

Nội dung

Hoạt động nói – nghe theo cặp: mỗi HS nói 3–5 câu theo gợi ý (nét quê hương, hoạt động, lời mời). Có thể dùng nơi đang sống nếu không muốn chia sẻ quê riêng. Người nghe không ngắt lời; sau lượt nói phải nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết. Tiêu chí đánh giá (3 điểm): đúng nội dung yêu cầu (1); trình tự rõ, từ phù hợp (1); nói nghe được, biết lắng nghe và trả lời (1).

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nói được 3–5 câu có nét quê hương, hoạt động và lời mời; người nghe nhắc lại được ý chính và hỏi một câu.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu gợi ý trên bảng: Quê em có ... Em thường ... Nếu bạn đến, em sẽ ... GV nêu quy tắc: không ngắt lời, nghe xong nhắc lại ý chính.
Học sinh
HS đọc gợi ý, suy nghĩ khoảng 1 phút về nơi mình sống.
Giáo viên
GV cho HS nói theo cặp, mỗi em nói khoảng 1 phút; GV đi quanh lớp, nghe và ghi nhận xét. GV có thể đưa mẫu nói nguyên bản để HS tham khảo cách diễn đạt.
Học sinh
HS nói theo mẫu. Trả lời dự kiến: “Quê em có con đường nhỏ ven ruộng. Em thích hàng cây gần nhà văn hoá. Nếu bạn đến chơi, em sẽ dẫn bạn đi cùng người lớn.”
Giáo viên
GV mời 3 HS nói trước lớp. Sau mỗi bạn, GV hỏi cả lớp: “Bạn vừa nói về điều gì? Ai muốn hỏi bạn một điều?”
Học sinh
HS trình bày, người nghe nhắc lại ý chính và hỏi: “Bạn có hay đi cùng người lớn không?”
Giáo viên
GV nhận xét và nhắc HS phân biệt bản tóm lược với nguyên văn, không thêm chi tiết rồi nhận là có trong tác phẩm; GV khen những lời mời thân thiện.
Học sinh
HS lắng nghe, rút ra cách nói lịch sự khi mời bạn đến nơi mình sống.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài Nhà rông (bản tóm lược), làm việc theo cặp và trả lời:

Câu 1: Nhà rông là công trình gì? (Căn cứ: câu đầu bài đọc)
Câu 2: Điều gì tạo nên nét kiến trúc riêng của nhà rông? Ghi ba ý.
Câu 3: Việc dựng và giữ gìn nhà cần điều gì?
Câu 4: Nơi này lưu giữ điều gì của cộng đồng? Vì sao nói nơi này không chỉ là một ngôi nhà để nhìn ngắm?
Câu 5: Viết ý chính của bài bằng một câu, lấy từ câu cuối cùng của bài.
Lưu ý: chỉ kết luận từ điều đã đọc, không thêm chi tiết đoán ngoài bài.

Phiếu học tập số 2

A. Chọn sơ hoặc xơ điền vào chỗ trống:

Em xem ... đồ của khu nhà. (A. sơ; B. xơ) → Đáp án: A. sơ (sơ đồ là hình vẽ khái quát).
Nối từ với nghĩa phù hợp: kiến trúc – cách tổ chức hình dáng, không gian của công trình; buôn làng – cộng đồng dân cư ở nhiều vùng Tây Nguyên.

B. Đọc văn bản Mái nhà của làng rồi trả lời:

Câu 1: Ngôi nhà cộng đồng được thăm ở vùng nào? → Tây Nguyên.
Câu 2: Vì sao Vinh xin phép và làm theo chỉ dẫn?
A. Để tôn trọng không gian văn hoá; B. Vì chỉ muốn chụp ảnh thật nhanh rồi đi; C. Vì cho rằng chỉ người hướng dẫn được nhìn nhà. → Đáp án: A.
Câu 3: Xếp theo đúng trình tự: (1) Vinh vẽ và ghi lại điều học được; (2) Vinh thấy ngôi nhà mái cao; (3) Người hướng dẫn giải thích công dụng. → Trình tự đúng: 2, 3, 1.

Hướng dẫn về nhà

Vẽ lại một ngôi nhà chung hoặc nơi công cộng ở địa phương em và viết 2–3 câu về điều em học được, theo cách Vinh đã làm trong bài Mái nhà của làng.
Luyện đọc bài Nhà rông và bài Mái nhà của làng thành tiếng, chú ý ngắt câu đúng dấu câu, đọc rõ các tiếng khó.
Chuẩn bị nói 3–5 câu về nét quê hương, một hoạt động và lời mời bạn đến chơi để trình bày trong tiết sau.
Viết lại đoạn nghe – viết vào vở, tự soát lỗi theo bản mẫu và sửa lại các tiếng đã sai.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.