Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 8. Bài học từ cuộc sống

Giáo án Bài 13. Mèo đi câu cá

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung chính của bài Mèo đi câu cá: hai anh em mèo đều dựa vào nhau nên giỏ cá trống.
Giải thích được vì sao hai mèo không có cá, căn cứ vào chi tiết trong bài.
Giải nghĩa được từ ỷ lại và trách nhiệm, đặt câu hoặc nói được ví dụ đơn giản.
Vận dụng được cách tìm ý (người chính, chi tiết trả lời câu hỏi, điều tác giả muốn gợi) để trả lời câu hỏi về bài Bản phân công nhỏ.
Viết đúng chính tả các từ siêng năng, xinh xắn, vui vẻ, dịu dàng; nói được cách làm việc nhóm hiệu quả.
Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ ràng, ngắt đúng dấu câu, nêu được nội dung bài; nghe và nói rõ ý trong tình huống làm việc nhóm; viết đúng chính tả các cụm từ đã học.
Năng lực văn học: nhận ra thông điệp của câu chuyện ngụ ngôn hiện đại (làm việc chung cần ai cũng làm phần của mình) qua chi tiết và kết cục của nhân vật.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự đọc thầm, tự tìm chi tiết trong bài để trả lời câu hỏi và tự kiểm tra bài viết của mình.
Giao tiếp và hợp tác: làm việc cặp đôi và nhóm, đổi vai người nói – người nghe – người ghi, lắng nghe, nhắc lại ý chính và hỏi lại bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: đề xuất cách phân công, cách kiểm tra kết quả cho một nhiệm vụ nhóm ở lớp.

3. Phẩm chất

Trách nhiệm: nhận và hoàn thành phần việc được giao, không đùn đẩy hay chờ người khác làm thay.
Trung thực: nói đúng điều có trong bài, không thêm chi tiết tưởng tượng khi trả lời; nhận lỗi khi làm sai trong nhóm.
Chăm chỉ: luyện đọc, luyện viết đều đặn và hoàn thành đủ các phần của phiếu học tập.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Tiếng Việt 3, tập 2 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 13 Mèo đi câu cá
Bảng phụ hoặc slide ghi văn bản tóm lược, các câu hỏi và ba bước tìm ý
Tranh minh họa hai chú mèo ngồi bên bờ hồ (tranh vẽ tay hoặc tranh trong sách giáo khoa)
Phiếu học tập số 1 và số 2 đã in sẵn cho mỗi cặp và mỗi cá nhân
Thẻ từ ghi các từ ỷ lại, trách nhiệm, siêng năng, xinh xắn, vui vẻ, dịu dàng
Bảng kiểm đánh giá nói (3 tiêu chí, mỗi tiêu chí 1 điểm) để chấm phần thực hành nhóm
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng chiếu lên màn hình ở tiết 1 để đối chiếu từ và ở tiết 2 để HS tự kiểm tra bài tập

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 3, vở ô li, bút chì, bút mực
Bảng con và bút dạ để viết chính tả
Bút màu để gạch chân chi tiết chính khi đọc

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Chia sẻ tình huống làm việc chung

Mục tiêu

Kích hoạt kinh nghiệm sống của HS về việc làm việc chung và tạo tâm thế vào bài.

Nội dung

GV treo tranh hai chú mèo ngồi bên bờ hồ, hỏi HS về việc chia phần việc trong lớp hoặc trong nhà, rồi dẫn vào bài.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nêu được ít nhất một tình huống mình đã làm chung với bạn hoặc người thân.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo tranh và hỏi: “Các em có thấy hai bạn mèo đang làm gì không? Em đã bao giờ làm việc chung với bạn chưa?”
Học sinh
HS quan sát tranh, suy nghĩ và trả lời. Dự kiến: “Hai bạn đang đi câu cá.” “Em và bạn cùng trực nhật lớp.”
Giáo viên
GV hỏi thêm: “Nếu trong nhóm có bạn nghĩ người khác sẽ làm giúp thì điều gì có thể xảy ra?”
Học sinh
HS suy nghĩ và nêu ý kiến. Dự kiến: “Việc sẽ không xong.” “Cả nhóm bị chậm.”
Giáo viên
GV nhận xét và nêu: “Hôm nay chúng ta đọc câu chuyện về hai chú mèo để xem điều gì xảy ra khi mỗi người đều trông chờ người kia.”
Học sinh
HS nhắc lại tên bài: Mèo đi câu cá.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc và nêu nội dung bài Mèo đi câu cá (Tiết 1)

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc rõ, nêu được nội dung và chi tiết chính của bài; giải nghĩa được từ ỷ lại, trách nhiệm.

Nội dung

GV đọc mẫu, HS luyện đọc theo cặp, làm Phiếu học tập số 1 để tìm chi tiết, sau đó chốt nội dung và phân biệt bản tóm lược với nguyên văn tác phẩm.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng các câu của bản tóm lược; trả lời được hai câu hỏi trên Phiếu học tập số 1; giải thích được nghĩa hai từ ỷ lại và trách nhiệm.
Phiếu học tập số 1 gợi ý đáp án:

Hai anh em mèo chia chỗ đi câu nhưng đều dựa vào người kia.
Mèo anh ngủ, mèo em mải chơi nên không ai câu cá; khi về cả hai giỏ đều trống.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu cả bài, nhắc HS chú ý ngắt theo dấu câu, đọc rõ các tiếng “mải”, “trống”. GV chiếu bản tóm lược và hỏi: “Bài này có mấy nhân vật chính?”
Học sinh
HS lắng nghe, theo dõi trên sách. Dự kiến: “Có hai nhân vật là mèo anh và mèo em.”
Giáo viên
GV chia lớp thành các cặp, yêu cầu mỗi bạn đọc một đoạn và nhận xét cách đọc của bạn. GV đi quanh lớp, sửa phát âm, nhắc giọng đọc lời nói của nhân vật không hét.
Học sinh
HS luyện đọc theo cặp, thay phiên nhau đọc, góp ý cho bạn về cách ngắt câu.
Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1, hướng dẫn HS đọc lại để tìm chi tiết trả lời câu hỏi, rồi gạch chân câu trả lời trong bài. GV chiếu từ ỷ lại và trách nhiệm để HS đối chiếu với phần từ vựng trên NeoEdu.
Học sinh
HS làm việc cặp đôi, trả lời hai câu hỏi:
- Hai anh em mèo đi câu như thế nào? Dự kiến: chia chỗ đi câu nhưng đều dựa vào người kia.
- Vì sao khi trở về cả hai giỏ đều trống? Dự kiến: mèo anh ngủ, mèo em mải chơi, mỗi bên tưởng bên kia lo cá.
Giáo viên
GV mời hai cặp trình bày. Hỏi thêm: “Ỷ lại nghĩa là gì? Em hiểu trách nhiệm là gì qua bài?”
Học sinh
Đại diện cặp trình bày. Dự kiến: “Ỷ lại là dựa dẫm, trông chờ người khác làm thay.” “Trách nhiệm là ý thức hoàn thành phần việc của mình.”
Giáo viên
GV chốt nội dung: “Việc chung thất bại nếu ai cũng bỏ phần trách nhiệm của mình.” GV nhắc: bản tóm lược không phải nguyên văn tác phẩm, không thêm chi tiết không có trong bài khi kể lại. Hướng dẫn HS tự kể nội dung bằng 2 đến 3 câu.
Học sinh
HS tự kể lại nội dung bài bằng 2 đến 3 câu và đối chiếu với sách xem có thêm chi tiết nào không có trong bài không.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Tìm ý trong bài Bản phân công nhỏ (Tiết 2)

Mục tiêu

HS vận dụng cách tìm ý để đọc hiểu một văn bản nguyên bản ngắn và rút ra cách làm việc nhóm.

Nội dung

GV hướng dẫn ba bước tìm ý; HS đọc thầm bài Bản phân công nhỏ, tìm người làm, việc cần làm và lí do hai mục bị trống.

Sản phẩm dự kiến

HS xác định được: bốn bạn làm báo tường; hai mục trống vì Dũng nghĩ Huy sẽ viết, còn Huy tưởng Dũng đã làm xong; nhóm ghi lại người làm, việc cần làm và giờ hoàn thành.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu ba bước tìm ý: (1) xác định người và sự việc chính; (2) tìm chi tiết trả lời câu hỏi; (3) nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. GV nhắc chỉ kết luận từ điều đã đọc.
Học sinh
HS ghi ba bước vào vở hoặc nhớ để áp dụng.
Giáo viên
GV yêu cầu HS đọc thầm bài và trả lời câu hỏi: “Có mấy bạn làm báo tường? Vì sao hai mục vẫn trắng?”
Học sinh
HS đọc thầm, trả lời. Dự kiến: “Có bốn bạn.” “Vì Dũng nghĩ Huy viết, còn Huy tưởng Dũng đã làm xong.”
Giáo viên
GV hỏi: “Nhóm đã làm gì khi phát hiện hai mục trống? Dũng đã làm gì ở cuối bài?”
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: “Nhóm ghi rõ tên người làm, việc cần làm và giờ hoàn thành.” “Dũng xin lỗi rồi viết phần của mình.”
Giáo viên
GV chốt: “Làm việc nhóm cần thực hiện phần được giao, không chỉ chờ người khác.” GV yêu cầu HS đọc to câu ghi nhớ.
Học sinh
HS đọc đồng thanh câu ghi nhớ và nêu một điều học được từ bài đọc.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện đọc hiểu và từ ngữ (Tiết 2)

Mục tiêu

HS trả lời đúng các câu hỏi đọc hiểu, nối đúng nghĩa từ và sắp xếp đúng trình tự sự việc.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm các câu trắc nghiệm, nối từ và sắp xếp trình tự. Sau đó đổi bài và đối chiếu đáp án.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án Phiếu học tập số 2 và các bài tập đã cho:

Câu 2 (bài Mèo đi câu cá): A. Cả hai đều ỷ lại, không chăm câu.
Câu 3 (nối từ): ỷ lại – dựa dẫm, trông chờ người khác làm thay; trách nhiệm – ý thức hoàn thành phần việc của mình.
Câu 5 (bài Bản phân công nhỏ): Có bốn bạn làm báo tường.
Câu 6: B. Hai bạn đều tưởng người kia làm.
Câu 7 (sắp xếp): Hai mục báo còn trống → Nhóm ghi rõ người và việc → Dũng hoàn thành phần của mình.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2, nêu yêu cầu: làm cá nhân trong 5 phút, sau đó đổi vở với bạn bên cạnh để kiểm tra.
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và làm bài cá nhân.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ HS yếu đọc lại đoạn văn có chi tiết liên quan. GV hỏi: “Vì sao em chọn đáp án này? Chi tiết nào trong bài cho em biết?”
Học sinh
HS đổi bài, đối chiếu và giải thích lựa chọn bằng chi tiết trong bài. Dự kiến: “Em chọn B vì bài nói hai bạn đều tưởng người kia làm.”
Giáo viên
GV mời 2 HS đọc đáp án câu 3 và câu 7, cả lớp nhận xét.
Học sinh
HS đọc đáp án và góp ý cho bạn.
Giáo viên
GV chốt đáp án và nhấn mạnh: đọc đúng câu hỏi, tìm chi tiết trong bài trước khi trả lời, không đoán ngoài bài.
Học sinh
HS sửa lỗi trong phiếu của mình và ghi lại đáp án đúng.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Phân biệt s/x, v/d và nghe – viết (Tiết 3)

Mục tiêu

HS phân biệt đúng s/x và v/d qua từ có nghĩa; viết đúng chính tả một cụm ngắn theo phương thức nhớ – viết.

Nội dung

GV đọc các từ, HS chọn chữ đúng dựa vào nghĩa của từ; sau đó GV đọc một cụm ngắn của đoạn Bản phân công nhỏ, HS nghe, viết, che và viết lại.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án:

Bạn làm việc siêng năng. Chọn A. siêng (đúng nghĩa cụm đầu).
Viết đúng các từ siêng năng, xinh xắn, vui vẻ, dịu dàng trên bảng con và vở.
Nhớ – viết đúng cụm “Bốn bạn làm báo tường, mỗi người nhận một phần.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết lên bảng: “Bạn làm việc ___ năng.” Hỏi: “Chữ cái đầu của từ này là s hay x? Vì sao em biết?”
Học sinh
HS suy nghĩ và trả lời. Dự kiến: “Siêng năng nghĩa là chăm chỉ, nên viết s.”
Giáo viên
GV đọc lần lượt các từ siêng năng, xinh xắn, vui vẻ, dịu dàng; yêu cầu HS nói nghĩa từ trước khi viết và đọc cả cụm để kiểm tra.
Học sinh
HS viết vào bảng con, giơ bảng; cả lớp kiểm tra chéo chính tả của nhau.
Giáo viên
GV đọc cụm ngắn trong đoạn Bản phân công nhỏ, yêu cầu HS nghe, viết vào vở; sau đó che cụm mẫu và yêu cầu viết lại từ trí nhớ, rồi so với bản mẫu trên bảng.
Học sinh
HS nghe và viết; che bản mẫu, viết lại và soát lỗi, gạch chân chữ mình viết sai.
Giáo viên
GV nhận xét chung, nhắc quy tắc: chọn chữ theo từ có nghĩa rồi đọc cả cụm để kiểm tra.
Học sinh
HS ghi lại các từ mình viết sai và viết lại đúng vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 25 phút

Cùng vui làm việc: bàn cách làm một nhiệm vụ nhóm (Tiết 3)

Mục tiêu

HS nói và nghe theo tình huống làm việc nhóm: chia vai, nêu cách kiểm tra kết quả, lắng nghe và nhắc lại ý chính.

Nội dung

Mỗi nhóm 4 HS bàn cách thực hiện một nhiệm vụ nhỏ ở lớp (trang trí góc đọc sách hoặc trực nhật tuần), chia ít nhất ba vai: người nói, người ghi, người tổng kết; nêu cách kiểm tra kết quả; đổi vai và thực hiện lại.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm có một bản phân công gồm mục tiêu chung, phần việc của từng bạn, thời hạn và cách kiểm tra. Mỗi HS thực hiện được ít nhất hai vai nói và nghe.
Bảng đánh giá của GV (3 điểm): đúng nội dung yêu cầu (1); trình tự rõ, dùng từ phù hợp (1); nói rõ, biết lắng nghe và trả lời (1).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ nhóm, nhắc cấu trúc: mục tiêu chung – phần việc rõ – thời hạn – cách xin giúp khi vướng. GV nhắc người nghe không ngắt lời.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, chọn vai người nói, người ghi, người tổng kết và bàn cách làm trong 5 phút.
Giáo viên
GV đi quanh các nhóm, gợi ý: “Nếu một bạn chưa rõ việc thì nhóm nên làm gì?” “Làm sao để biết việc đã xong?”
Học sinh
HS trình bày trong nhóm. Dự kiến: “Khi chưa rõ, bạn hỏi ngay, không im lặng.” “Kiểm tra bằng cách cả nhóm đọc lại phần đã làm.”
Giáo viên
GV yêu cầu nhóm đổi vai, người nói mới trình bày lại; người nghe nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết.
Học sinh
HS đổi vai và thực hành. Dự kiến: “Mình nghe bạn nói cần làm xong phần trang trí trước thứ Năm. Mình muốn hỏi ai làm phần bảng.”
Giáo viên
GV mời đại diện 2 nhóm trình bày, GV chấm theo bảng 3 điểm và nhận xét.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác nhận xét ngắn gọn.
Giáo viên
GV chốt: “Việc nhóm hiệu quả cần mục tiêu chung, phần việc rõ và cách xin giúp khi vướng. Phải phân biệt bản tóm lược với nguyên văn khi kể lại.” GV giao bài về nhà.
Học sinh
HS nhắc lại cách làm việc nhóm hiệu quả và ghi vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bản tóm lược “Mèo đi câu cá” rồi trả lời:

Hai anh em mèo đi câu như thế nào?
Vì sao khi trở về, cả hai giỏ đều trống?
Từ ỷ lại nghĩa là gì? Từ trách nhiệm nghĩa là gì?
Gợi ý: Gạch chân câu trả lời trong bài trước khi viết ý của em.

Phiếu học tập số 2

Câu 1. Vì sao hai mèo không có cá?

A. Cả hai đều ỷ lại, không chăm câu.
B. Cả hai đã câu nhưng tặng hết cá.
C. Một bạn câu được còn bạn kia không.

Câu 2. Nối từ với nghĩa phù hợp:

ỷ lại
trách nhiệm
(Nghĩa: ý thức hoàn thành phần việc của mình; dựa dẫm, trông chờ người khác làm thay)

Câu 3. Đọc bài Bản phân công nhỏ rồi trả lời:

Có mấy bạn làm báo tường?
Vì sao hai mục vẫn bị bỏ trống?
A. Vì hai bạn đã viết xong rồi cất riêng.
B. Hai bạn đều tưởng người kia làm.
C. Vì nhóm quyết định để trống từ đầu.

Câu 4. Sắp xếp các việc theo đúng trình tự:

Dũng hoàn thành phần của mình.
Hai mục báo còn trống.
Nhóm ghi rõ người và việc.

Câu 5. Điền chữ đúng vào chỗ trống: Bạn làm việc ___ năng. A. siêng B. xiêng

Hướng dẫn về nhà

Viết 3 đến 4 câu kể về một việc em đã làm chung với bạn hoặc người thân, trong đó nói rõ phần việc của em.
Kể cho người thân nghe nội dung bài Mèo đi câu cá bằng 2 đến 3 câu, không thêm chi tiết không có trong bài.
Luyện đọc bài Bản phân công nhỏ 2 lần, chú ý ngắt đúng dấu câu và đọc rõ các tên riêng Dũng, Huy.
Truy cập trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-13-meo-di-cau-ca) để làm thêm bài tập tương tác về từ ngữ và chính tả.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.