ToánLớp 3Chủ đề 16. Ôn tập cuối năm

Giáo án Bài 81. Ôn tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách đọc, viết số có năm chữ số và giá trị của từng chữ số theo hàng (chục nghìn, nghìn, trăm, chục, đơn vị).
Thực hiện được cộng, trừ, nhân, chia các số trong phạm vi 100000 và kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.
Nêu được cách tính chu vi tam giác, tứ giác, hình chữ nhật, hình vuông và diện tích hình chữ nhật, hình vuông với đơn vị đo phù hợp.
Nêu được mối quan hệ 1 giờ = 60 phút, 1 ngày = 24 giờ và đọc được giờ trên đồng hồ.
Vận dụng được kiến thức về tiền tệ, thời gian, chu vi và diện tích để giải quyết bài toán thực tế.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao cộng, trừ, nhân, chia phải thực hiện theo thứ tự từ phải sang trái hoặc từ trái sang phải.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống về tiền, đồng hồ, khu vườn hay bảng tin thành phép tính hoặc công thức chu vi, diện tích.
Giải quyết vấn đề toán học: HS lựa chọn cách làm, kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược và đơn vị đo trước khi kết luận.
Giao tiếp toán học: HS đọc, viết số và trình bày đáp án bằng câu đầy đủ, dùng đúng thuật ngữ như chu vi, diện tích, hàng, chữ số.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự nhắc lại cách làm, tự giải bài tập bảng con rồi tự kiểm tra bằng phép tính ngược trước khi đối chiếu đáp án.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm 4 trên khăn trải bàn, cặp đôi khi luyện tập; trình bày và nhận xét cách làm của bạn bằng câu có lý do.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS xác định điều đã biết và điều phải tìm trong tình huống thực tế rồi chọn phép tính phù hợp.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực luyện tính, làm đủ bài tập trong bảng con và phiếu học tập.
Trách nhiệm: HS tự kiểm tra lại kết quả của mình và của nhóm trước khi nộp sản phẩm.
Trung thực: HS ghi đúng kết quả thu được khi đo đạc, không sửa đáp án để trùng với bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Slide bài giảng ôn tập có nội dung bảng hàng, công thức chu vi, diện tích, đồng hồ và 10 bài tập.
Đồng hồ mô hình có kim giờ, kim phút.
Bộ thẻ số từ 0 đến 9 và thẻ ghi hàng (chục nghìn, nghìn, trăm, chục, đơn vị).
Khăn trải bàn có ô cho từng nhóm và bảng phụ ghi phần chốt kiến thức.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/math/bai-81-on-tap-chung, dùng ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Vở ô li, bút chì, thước kẻ 30 cm.
Máy tính bỏ túi không dùng trong giờ học (chỉ tính nhẩm và tính viết).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đố bạn số nào?

Mục tiêu

Ôn lại cách đọc, viết số có năm chữ số và giá trị của từng chữ số theo hàng để chuẩn bị cho các nội dung ôn tập.

Nội dung

Tiết 1. GV đọc số, HS viết vào bảng con. Ví dụ: “bốn mươi hai nghìn không trăm linh năm”, “năm mươi nghìn chín trăm”, “một trăm nghìn”. Sau đó GV hỏi: chữ số 4 trong số 42005 thuộc hàng nào, có giá trị là bao nhiêu?

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng các số trên bảng con (42005, 50900, 100000) và nêu đúng giá trị chữ số 4 trong 42005 là 40000.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu trò chơi “Đố bạn số nào?”, đọc lần lượt từng số và yêu cầu cả lớp viết vào bảng con.
Học sinh
HS lắng nghe, viết số ra bảng con và giơ bảng khi có kết quả.
Giáo viên
GV hỏi: “Số 100000 có mấy chữ số? Vì sao 99999 thêm 1 thì thành 100000?”
Học sinh
HS trả lời: số 100000 có 6 chữ số; vì số 99999 có chữ số 9 ở hàng đơn vị, thêm 1 thì đổi thành 10 đơn vị bằng 1 chục, cứ thế đến hàng chục nghìn thành 1 trăm nghìn.
Giáo viên
GV chốt: khi đọc số, đọc từ hàng lớn nhất đến hàng đơn vị; hàng trăm bằng 0 mà còn hàng chục hoặc đơn vị thì đọc “không trăm”; hàng chục bằng 0 và đơn vị khác 0 thì đọc “linh”.
Học sinh
HS nhắc lại quy tắc đọc số và ghi nhớ.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Hệ thống hoá số và bốn phép tính trong phạm vi 100000

Mục tiêu

Hệ thống hoá cách cộng, trừ, nhân, chia các số có nhiều chữ số và cách kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.

Nội dung

Tiết 1. GV chia lớp thành các nhóm 4 HS, mỗi nhóm nhận một khăn trải bàn. Nhóm thảo luận và ghi vào các ô của khăn trải bàn: (1) cách cộng và trừ có nhớ, đổi; (2) cách nhân số có nhiều chữ số với số có một chữ số; (3) cách chia số có nhiều chữ số cho số có một chữ số; (4) cách kiểm tra bằng phép tính ngược. Các nhóm dùng ví dụ trong bài: 24678 + 13256, 70042 − 25318.

Sản phẩm dự kiến

Khăn trải bàn của mỗi nhóm có đầy đủ bốn ô nội dung: phép cộng, trừ có đổi; nhân từ phải sang trái; chia từ trái sang phải; kiểm tra bằng phép tính ngược. Ví dụ đối chiếu: 24678 + 13256 = 37934; 70042 − 25318 = 44724.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ, phát khăn trải bàn và phân công nhóm trưởng ghi chép. GV nhắc: cộng, trừ, nhân làm từ phải sang trái; chia làm từ trái sang phải.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, nhóm trưởng phân công từng bạn viết một ô nội dung trên khăn trải bàn.
Giáo viên
GV quan sát, gợi ý khi nhóm vướng. Hỏi nhóm: “Vì sao khi trừ 70042 − 25318 phải đổi ở hàng chục?”
Học sinh
HS thảo luận. Dự kiến: vì chữ số 2 ở hàng chục của số trừ lớn hơn chữ số 0 ở hàng chục của số bị trừ, nên phải đổi 1 trăm thành 10 chục rồi mới trừ.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày. Yêu cầu các nhóm khác nhận xét bằng câu “Nhóm bạn đã làm đúng/chưa đúng vì…”.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác góp ý. Dự kiến: nhóm nêu cách chia 84624 : 4 từ trái sang phải, lần lượt chia, nhân, trừ, hạ.
Giáo viên
GV chốt trên bảng phụ: phép cộng, trừ đổi theo hàng; phép nhân từ phải sang trái, nhớ chục sang hàng kế tiếp; phép chia từ trái sang phải; kiểm tra bằng phép tính ngược: tổng trừ một số hạng được số hạng kia, hiệu cộng số trừ được số bị trừ.
Học sinh
HS ghi tóm tắt quy tắc vào vở và đối chiếu với khăn trải bàn của nhóm.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 13 phút

Chu vi, diện tích, thời gian và tiền tệ

Mục tiêu

Hệ thống hoá cách tính chu vi, diện tích các hình đã học và các mối quan hệ về thời gian, tiền tệ.

Nội dung

Tiết 1. GV trình chiếu hình tam giác có cạnh 3 cm, 4 cm, 5 cm; hình chữ nhật dài 8 cm, rộng 3 cm; hình vuông cạnh 4 cm. HS làm việc theo cặp đôi, điền Phiếu học tập số 1 để nêu cách tính chu vi, diện tích và các mối quan hệ 1 giờ = 60 phút, 1 ngày = 24 giờ, 2 tờ 5000 đồng = 10000 đồng.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ: tam giác có chu vi 12 cm; hình chữ nhật có diện tích 24 cm²; 1 giờ = 60 phút; 1 ngày = 24 giờ; 5000 × 2 = 10000 đồng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đưa hình minh hoạ lên màn hình, nêu yêu cầu: “Hãy nói cách tính chu vi của từng hình trước khi viết kết quả.” Phát Phiếu học tập số 1.
Học sinh
HS nhận phiếu, làm việc theo cặp đôi, quan sát hình và xác định kích thước đã cho.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi: “Muốn tính diện tích hình chữ nhật phải làm gì với hai cạnh? Vì sao phải dùng cùng một đơn vị?”
Học sinh
HS trả lời: lấy chiều dài nhân chiều rộng; hai cạnh phải cùng đơn vị đo, kết quả tính bằng cm².
Giáo viên
GV mời một cặp báo cáo phần đồng hồ và tiền tệ, một cặp báo cáo phần hình học.
Học sinh
Đại diện cặp đọc kết quả. Dự kiến: 3 + 4 + 5 = 12 cm; 8 × 3 = 24 cm²; 1 giờ = 60 phút.
Giáo viên
GV chốt: tam giác cộng 3 cạnh; tứ giác cộng 4 cạnh; hình chữ nhật có chu vi bằng (dài + rộng) × 2; hình vuông có chu vi bằng cạnh × 4; diện tích hình chữ nhật bằng dài × rộng, hình vuông bằng cạnh × cạnh.
Học sinh
HS hoàn thiện Phiếu học tập số 1 và ghi công thức vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập tính toán với số có nhiều chữ số

Mục tiêu

Vận dụng cách cộng, trừ, nhân, chia số có nhiều chữ số và kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.

Nội dung

Tiết 2. HS làm bài 1 đến bài 5 trên bảng con, sau đó đối chiếu với đáp án. Bài 1: Số 60408 có chữ số ở hàng đơn vị là mấy? Bài 2: Tính 24678 + 13256. Bài 3: Tính 70042 − 25318. Bài 4: Tính 12345 × 3. Bài 5: Tính 84624 : 4. Cặp đôi đổi bảng kiểm tra lẫn nhau bằng phép tính ngược.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) 8; (2) 37934; (3) 44724; (4) 37035; (5) 21156. Kiểm tra: 21156 × 4 = 84624; 37934 − 13256 = 24678; 44724 + 25318 = 70042.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu bài 1 đến bài 5 trên slide, nêu yêu cầu: “Làm bài bằng bảng con, không nhìn đáp án, rồi kiểm tra bằng phép tính ngược.”
Học sinh
HS đọc đề, nhắc lại đơn vị và cách làm trước khi viết.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS đổi bảng con cho bạn trong cặp để kiểm tra. Nhắc bạn kiểm tra lại từng bước đổi và nhớ.
Học sinh
HS làm bài 1 đến bài 5, cặp đôi kiểm tra bằng phép tính ngược. Dự kiến: HS thử 37934 − 13256 để kiểm tra bài 2.
Giáo viên
GV mời 2 HS nêu cách làm bài 5 và bài 4, hỏi: “Vì sao kết quả phép chia 84624 : 4 có 5 chữ số?”
Học sinh
HS trả lời: 84624 : 4 = 21156; kết quả có 5 chữ số vì chia lần lượt từ trái sang phải và các hàng đều được chia.
Giáo viên
GV đưa đáp án lên màn hình, nhấn mạnh các lỗi thường gặp: quên đổi khi trừ, quên nhớ khi nhân, hạ thiếu chữ số khi chia.
Học sinh
HS đối chiếu, sửa lỗi sai và ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Giải bài tập hình học, đo lường và tiền tệ

Mục tiêu

Vận dụng cách tính chu vi, diện tích, quan hệ thời gian và tiền tệ để giải bài tập có đáp án rõ ràng.

Nội dung

Tiết 2. HS làm Phiếu học tập số 2 theo cặp đôi, gồm bài 6 đến bài 10: (6) Tam giác có ba cạnh 3 cm, 4 cm, 5 cm; chu vi bao nhiêu xăng-ti-mét? (7) Chữ nhật dài 8 cm, rộng 3 cm; diện tích bao nhiêu xăng-ti-mét vuông? (8) 1 giờ bằng bao nhiêu phút? (9) Hai tờ 5000 đồng có tổng bao nhiêu đồng? (10) Bảng: tổ 1 có 18 quyển sách, tổ 2 có 24 quyển sách, tổ 3 có 15 quyển sách; tổ 2 có mấy quyển? GV có thể cho HS luyện thêm trên trang bài học NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (6) 12 cm; (7) 24 cm²; (8) 60 phút; (9) 10000 đồng; (10) 24 quyển. Phiếu học tập số 2 được hoàn thành và có ghi cách làm ngắn gọn cho từng bài.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2, nêu yêu cầu: “Đọc kĩ điều đã biết và điều phải tìm, ghi phép tính kèm đơn vị.”
Học sinh
HS đọc đề, xác định điều đã biết và điều phải tìm trong từng bài.
Giáo viên
GV quan sát cặp đôi, gợi ý khi cần: “Bài 10 cần đọc cột nào của bảng?”
Học sinh
HS làm bài theo cặp đôi. Dự kiến: bài 6 HS cộng 3 + 4 + 5 = 12 cm; bài 9 HS tính 5000 × 2 = 10000 đồng.
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày bài 7 và bài 10, yêu cầu nói rõ đơn vị của kết quả.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày: “Diện tích là 8 × 3 = 24 cm²; tổ 2 có 24 quyển sách.”
Giáo viên
GV chốt: chu vi có đơn vị độ dài, diện tích có đơn vị cm²; đọc kĩ đề để tránh lấy nhầm số liệu của tổ khác trong bảng.
Học sinh
HS ghi đáp án đúng vào Phiếu học tập số 2 và sửa lỗi nếu có.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Tính toán cho bảng tin và lịch sinh hoạt

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về chu vi, diện tích và thời gian vào tình huống thực tế của lớp học.

Nội dung

Tiết 2. Tình huống: Lớp em làm một bảng tin hình chữ nhật dài 80 cm, rộng 50 cm để dán tranh. Hỏi: (a) Cần bao nhiêu xăng-ti-mét viền quanh bảng tin? (b) Diện tích mặt bảng tin là bao nhiêu xăng-ti-mét vuông? (c) Bạn An đến lớp lúc 7 giờ 15 phút, sau 45 phút thì kim phút chỉ số nào và đồng hồ chỉ mấy giờ? Giao thêm về nhà: đo chu vi và diện tích mặt bàn học ở nhà bằng thước.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (a) 2 × (80 + 50) = 260 cm; (b) 80 × 50 = 4000 cm²; (c) 8 giờ, kim phút chỉ số 12. Mỗi nhóm nộp kết quả đo và cách tính trên một tờ giấy.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống bảng tin và yêu cầu nhóm xác định điều đã biết, điều phải tìm trước khi tính.
Học sinh
HS nhóm đọc tình huống, gạch chân các số liệu và nêu câu hỏi cần trả lời.
Giáo viên
GV hỏi: “Vì sao câu (a) là tính chu vi chứ không phải diện tích?”
Học sinh
HS trả lời: viền quanh bảng là tổng độ dài các cạnh bao quanh hình nên là chu vi; diện tích là phần mặt bảng.
Giáo viên
GV mời nhóm trình bày kết quả và cách kiểm tra. Khen nhóm trình bày đủ đơn vị.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày: chu vi 260 cm, diện tích 4000 cm², bạn An đến lớp lúc 7 giờ 15 phút, sau 45 phút là 8 giờ.
Giáo viên
GV tổng kết: giao HS về nhà đo mặt bàn học, ghi số đo và kết quả tính chu vi, diện tích; nhắc HS kiểm tra lại đơn vị trước khi kết luận.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Điền vào chỗ trống.

Hình tam giác có ba cạnh 3 cm, 4 cm, 5 cm. Chu vi: ……… cm.
Hình chữ nhật dài 8 cm, rộng 3 cm. Chu vi: ……… cm. Diện tích: ……… cm².
Hình vuông cạnh 4 cm. Chu vi: ……… cm. Diện tích: ……… cm².
Chu vi hình chữ nhật tính bằng: (dài + rộng) × ………
Diện tích hình vuông tính bằng: cạnh × ………
1 giờ = ……… phút. 1 ngày = ……… giờ.
2 tờ 5000 đồng có tổng là: 5000 × 2 = ……… đồng.

Phiếu học tập số 2

Làm bài và ghi phép tính kèm đơn vị.

Bài 6: Tam giác có ba cạnh 3 cm, 4 cm, 5 cm. Chu vi bao nhiêu xăng-ti-mét?
Bài 7: Chữ nhật dài 8 cm, rộng 3 cm. Diện tích bao nhiêu xăng-ti-mét vuông?
Bài 8: 1 giờ bằng bao nhiêu phút?
Bài 9: Hai tờ 5000 đồng có tổng bao nhiêu đồng?
Bài 10: Bảng số sách của ba tổ: tổ 1 có 18 quyển, tổ 2 có 24 quyển, tổ 3 có 15 quyển. Tổ 2 có mấy quyển?
Tự kiểm tra: đọc lại đề, kiểm tra đơn vị và phép tính trước khi ghi đáp án.

Hướng dẫn về nhà

Đo chiều dài và chiều rộng mặt bàn học ở nhà bằng thước (đơn vị cm), tính chu vi và diện tích mặt bàn rồi ghi kết quả vào vở.
Làm lại bài 1 đến bài 5 trong vở, không nhìn đáp án; kiểm tra từng phép tính bằng phép tính ngược.
Xem lại bảng hàng và cách đọc số có năm chữ số; viết 3 số có năm chữ số bất kì rồi đọc to cho người thân nghe.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.