ToánLớp 3Chủ đề 1. Ôn tập và bổ sung

Giáo án Bài 7. Ôn tập hình học và đo lường

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được đặc điểm và nhận biết đường gấp khúc, tam giác, tứ giác; xác định được số đỉnh, số cạnh của tam giác và tứ giác.
Nêu được mối quan hệ giữa các đơn vị đo độ dài: 1 dm = 10 cm; 1 m = 100 cm; 1 km = 1000 m.
Giải thích được độ dài đường gấp khúc bằng tổng độ dài các đoạn thẳng của nó.
Chọn được đơn vị đo phù hợp (cm, km, kg, l) cho chiều dài, khoảng cách, khối lượng và dung tích trong tình huống thực tế.
Vận dụng được cách đổi về cùng đơn vị rồi cộng, trừ, so sánh các số đo cùng loại; không cộng số đo chiều dài với số đo khối lượng.
Tư duy và lập luận toán học: Giải thích được vì sao độ dài đường gấp khúc bằng tổng ba đoạn thẳng và vì sao phải đổi về cùng đơn vị trước khi tính.
Mô hình hoá toán học: Chuyển đường gấp khúc thực tế (sợi dây, cạnh bàn, vòng quanh bảng) thành phép cộng các số đo của từng đoạn.
Giải quyết vấn đề toán học: Đọc kĩ điều đã biết và điều phải tìm, chọn phép tính và đơn vị phù hợp để trả lời bài toán có lời văn.
Giao tiếp toán học: Nêu đúng tên hình, đơn vị đo và kết quả bằng câu trọn vẹn, có đơn vị (ví dụ: Đường gấp khúc dài 35 cm).
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Dùng thước kẻ có vạch cm để đo đúng các đoạn thẳng và ghi số đo kèm đơn vị.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự đọc kĩ đề, tự kiểm tra đơn vị và kết quả phép tính trước khi ghi đáp án.
Giao tiếp và hợp tác: Phối hợp với bạn trong nhóm để quan sát hình, đo đạc, trình bày và nhận xét cách làm của nhóm khác.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Lựa chọn đơn vị và cách tính phù hợp để giải quyết bài toán đo độ dài đường gấp khúc trong thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực đo, vẽ, tính toán và hoàn thành đầy đủ các phiếu học tập trong giờ.
Trung thực: Ghi đúng số đo thực tế khi đo đường gấp khúc, không sửa số liệu cho khớp với đáp án.
Trách nhiệm: Giữ gìn đồ dùng học tập, hoàn thành phần việc được giao trong nhóm và phần vận dụng ở nhà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Thước thẳng có vạch chia cm và dm (thước mẫu lớn), sợi dây hoặc thanh que dài 1 m để minh hoạ 1 m = 100 cm.
Bộ thẻ hình (đường gấp khúc, tam giác, tứ giác) và thẻ ghi đơn vị cm, dm, m, km, kg, l.
Bảng phụ hoặc slide ghi ví dụ và bài tập; bảng ghi sẵn Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2.
Học liệu số NeoEdu: neoedu.vn/learn/3/math/bai-7-on-tap-hinh-hoc-va-do-luong (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác dùng để kiểm tra nhanh sau mỗi hoạt động).
Chai nước 1 l, can nước 5 l (hoặc hình vẽ) và túi gạo 1 kg để minh hoạ đơn vị khối lượng, dung tích.

2. Học sinh

Thước kẻ có vạch chia cm, bút chì, bút màu, tẩy.
Bảng con, bút viết bảng và khăn lau.
Sợi dây hoặc ống hút (hoặc que tính) để tạo đường gấp khúc khi cần.
Vở bài tập Toán 3 và phiếu học tập do GV phát.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 6 phút

Ai nhanh hơn: Gọi tên hình và đơn vị

Mục tiêu

Huy động kiến thức cũ về tên hình hình học và các đơn vị đo đã học để chuẩn bị vào bài.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhanh hơn”: GV giơ lần lượt thẻ hình (đường gấp khúc, tam giác, tứ giác) và thẻ đơn vị (cm, dm, m, km, kg, l). HS giơ tay trả lời nhanh tên hình hoặc đơn vị và nêu một vật thật có số đo dùng đơn vị đó.

Sản phẩm dự kiến

HS gọi đúng tên các hình và đơn vị; nêu được ít nhất hai ví dụ thực tế (ví dụ: bút dài khoảng 15 cm, quãng đường giữa hai tỉnh tính bằng km).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: Hôm nay chúng ta ôn lại hình học và đo lường. Các em chơi trò Ai nhanh hơn. GV giơ thẻ hình hoặc thẻ đơn vị, các em giơ tay trả lời ngay.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con hoặc giơ tay khi có tín hiệu.
Giáo viên
GV giơ thẻ lần lượt: “Hình có ba cạnh là hình gì?”, “Đơn vị đo quãng đường giữa hai tỉnh là gì?”, “Đơn vị đo nước trong can là gì?”. GV khen nhóm trả lời đúng, nhanh.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Tam giác; km; l. Một số HS nêu ví dụ: Bút dài khoảng 15 cm; cân gạo 5 kg.
Giáo viên
GV dẫn vào bài: Hôm nay chúng ta sẽ ôn lại đường gấp khúc, tam giác, tứ giác và cách đổi, cộng, trừ các số đo.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học, ghi tên bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 14 phút

Đường gấp khúc, tam giác và tứ giác

Mục tiêu

Nhận biết và phân biệt đường gấp khúc, tam giác, tứ giác; nêu được số đỉnh, số cạnh và cách tính độ dài đường gấp khúc.

Nội dung

Hoạt động nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn. Các nhóm làm Phiếu học tập số 1: quan sát các hình GV đưa lên bảng, đếm số đoạn, số đỉnh, số cạnh; tính độ dài từng đường gấp khúc bằng cách cộng độ dài các đoạn.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1 trên khăn trải bàn; nêu được: đường gấp khúc có nhiều đoạn thẳng nối tiếp nhau; tam giác có 3 đỉnh, 3 cạnh; tứ giác có 4 đỉnh, 4 cạnh; độ dài đường gấp khúc bằng tổng độ dài các đoạn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và giao nhiệm vụ: Quan sát hình, điền số đoạn, số đỉnh, số cạnh và tính độ dài các đường gấp khúc. GV hỏi: Đường gấp khúc là gì? Làm sao tính được độ dài của nó?
Học sinh
HS nhận phiếu, phân công người ghi, người kiểm tra, người đo, người trình bày. Dự kiến HS trả lời: Đường gấp khúc gồm nhiều đoạn thẳng nối liền nhau; tính bằng cách cộng độ dài các đoạn.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, nhắc các nhóm dùng thước đo đúng vạch, ghi số đo kèm đơn vị cm. GV hỏi: Tam giác khác tứ giác ở điểm nào? Vì sao đường gấp khúc có ba đoạn vẫn có ba đỉnh chung nhưng không phải là tam giác?
Học sinh
HS đo, đếm và ghi kết quả vào phiếu. Dự kiến HS trả lời: Tam giác có 3 cạnh, 3 đỉnh; tứ giác có 4 cạnh, 4 đỉnh; đường gấp khúc không khép kín nên không phải tam giác.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm treo khăn trải bàn lên bảng, yêu cầu các nhóm khác nhận xét kết quả đo và tổng độ dài.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày, ví dụ: Đường gấp khúc gồm ba đoạn 12 cm, 15 cm, 8 cm nên dài 12 + 15 + 8 = 35 cm. Các nhóm khác nhận xét và bổ sung.
Giáo viên
GV chốt: Đường gấp khúc là các đoạn thẳng nối tiếp nhau; độ dài đường gấp khúc bằng tổng độ dài các đoạn. Tam giác có 3 đỉnh, 3 cạnh; tứ giác có 4 đỉnh, 4 cạnh. GV ghi bảng phần tóm tắt.
Học sinh
HS ghi chép vào vở, nhắc lại kết luận.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 14 phút

Đơn vị đo độ dài và cách đổi

Mục tiêu

Nêu được mối quan hệ giữa cm, dm, m, km và vận dụng đổi đơn vị trước khi tính toán.

Nội dung

GV dùng thước mẫu 1 dm và sợi dây 1 m để minh hoạ 1 dm = 10 cm, 1 m = 100 cm. Sau đó GV nêu ý tưởng 1 km = 1000 m. HS làm việc cặp đôi: đổi 3 dm ra cm và trả lời câu hỏi 1 m bằng bao nhiêu cm.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng: 1 dm = 10 cm; 1 m = 100 cm; 1 km = 1000 m; đổi được 3 dm = 30 cm và viết được quy tắc đổi về cùng đơn vị trước khi cộng, trừ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ thước 1 dm và hỏi: 1 dm bằng bao nhiêu xăng-ti-mét? Sau đó đặt sợi dây 1 m và hỏi: 1 m bằng bao nhiêu cm? Các em thảo luận cặp đôi để tìm cách đổi 3 dm ra cm.
Học sinh
HS quan sát thước, thảo luận cặp đôi. Dự kiến HS trả lời: 1 dm bằng 10 cm; 1 m bằng 100 cm; 3 dm = 3 × 10 = 30 cm.
Giáo viên
GV đưa ví dụ: Đường gấp khúc có ba đoạn 12 cm, 15 cm, 8 cm. Hỏi: Dài bao nhiêu xăng-ti-mét? GV hướng dẫn HS viết lời giải: đầu tiên xác định các đoạn, sau đó cộng và ghi đơn vị. GV hỏi thêm: Nếu một đoạn là 2 dm thì phải làm gì trước khi cộng?
Học sinh
HS làm bài: 12 + 15 + 8 = 35 (cm). Dự kiến HS trả lời: Phải đổi 2 dm = 20 cm rồi mới cộng.
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày cách đổi và kết quả. GV kiểm tra nhanh bằng bài tập tương tác trên NeoEdu nếu có thiết bị.
Học sinh
Đại diện cặp đọc kết quả: 3 dm = 30 cm; 1 m = 100 cm. Các HS khác đối chiếu với vở và nhận xét.
Giáo viên
GV chốt bảng đổi đơn vị: 1 dm = 10 cm; 1 m = 100 cm; 1 km = 1000 m. Nhấn mạnh: Phải đổi về cùng đơn vị rồi mới cộng, trừ, so sánh.
Học sinh
HS ghi bảng đổi đơn vị vào vở và đọc lại theo GV.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Đơn vị đo khối lượng, dung tích và cách chọn đơn vị

Mục tiêu

Chọn được đơn vị phù hợp (cm, km, kg, l) cho từng tình huống và nhận biết không cộng số đo chiều dài với số đo khối lượng.

Nội dung

GV đưa các tình huống: chiều dài bút, khoảng cách hai tỉnh, túi gạo, can nước. HS làm việc cặp đôi, chọn đơn vị phù hợp và giải thích lí do. GV đặt câu hỏi tình huống: Có thể cộng 5 cm với 3 kg không? Vì sao?

Sản phẩm dự kiến

HS chọn đúng: chiều dài bút dùng cm; khoảng cách giữa hai tỉnh dùng km; khối lượng túi gạo dùng kg; nước trong can dùng l; nêu được không cộng số đo khác loại.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đưa thẻ tình huống: (1) Chiều dài chiếc bút; (2) Khoảng cách giữa hai tỉnh; (3) Túi gạo; (4) Can nước. GV yêu cầu cặp đôi chọn thẻ đơn vị phù hợp và giải thích.
Học sinh
HS thảo luận và gắn thẻ đơn vị lên tình huống. Dự kiến HS trả lời: Bút dùng cm; khoảng cách hai tỉnh dùng km; gạo dùng kg; nước trong can dùng l.
Giáo viên
GV hỏi: Vì sao không dùng km để đo chiều dài bút? Có cộng được 5 cm với 3 kg không? GV gợi ý để HS nhận ra số đo chiều dài và khối lượng là hai loại đại lượng khác nhau.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Bút ngắn nên đo bằng cm; không cộng được vì cm đo chiều dài, kg đo khối lượng.
Giáo viên
GV mời cặp đôi trình bày một tình huống, các cặp khác nhận xét đơn vị đã chọn.
Học sinh
Đại diện cặp nêu đáp án và lí do, các cặp khác góp ý.
Giáo viên
GV chốt: Chọn đơn vị phù hợp với độ lớn của vật và đại lượng cần đo. Chỉ cộng, trừ các số đo cùng loại và cùng đơn vị.
Học sinh
HS ghi nhớ quy tắc và ghi vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Luyện tập đổi đơn vị và tính độ dài đường gấp khúc

Mục tiêu

Vận dụng đổi đơn vị và tính tổng độ dài các đoạn để giải các bài tập cơ bản.

Nội dung

Bài 1: 3 dm bằng bao nhiêu xăng-ti-mét? Bài 2: 1 m bằng bao nhiêu xăng-ti-mét? Bài 3: Đường gấp khúc gồm các đoạn 8 cm, 7 cm, 5 cm. Dài bao nhiêu xăng-ti-mét? Bài 4: Một tam giác có bao nhiêu đỉnh? HS làm bảng con, GV kiểm tra nhanh.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: 30 cm (3 × 10 = 30 cm). Bài 2: 100 cm (1 m = 100 cm). Bài 3: 20 cm (8 + 7 + 5 = 20 cm). Bài 4: 3 đỉnh (ba cạnh gặp nhau tạo ba đỉnh). HS viết đúng đáp án kèm đơn vị.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu lần lượt bốn bài tập trên bảng phụ, nhắc HS đọc kĩ đề và xác định điều đã biết, điều phải tìm trước khi làm.
Học sinh
HS đọc đề, xác định dữ kiện và yêu cầu của từng bài.
Giáo viên
GV hỏi: Muốn đổi 3 dm ra cm, em nhân hay chia với 10? Đường gấp khúc có ba đoạn thì em làm phép tính gì? GV theo dõi bảng con và nhắc HS kiểm tra đơn vị.
Học sinh
HS làm bảng con. Dự kiến HS trả lời: Nhân với 10; cộng ba đoạn: 8 + 7 + 5 = 20 cm.
Giáo viên
GV giơ ngẫu nhiên một số bảng con, yêu cầu HS giải thích cách làm. GV sửa sai nếu có HS quên đơn vị.
Học sinh
HS giơ bảng và nêu cách làm, ví dụ: Bài 3 em cộng ba đoạn 8, 7, 5 được 20 cm.
Giáo viên
GV nhấn mạnh quan niệm sai thường gặp: Quên đổi đơn vị hoặc quên ghi đơn vị khi trả lời. GV nhắc HS kiểm tra phép tính và đơn vị trước khi kết luận.
Học sinh
HS sửa lại bài nếu sai và ghi chú đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Luyện tập giải bài toán về đo lường

Mục tiêu

Giải được bài toán có lời văn về khối lượng, dung tích và chọn đơn vị phù hợp; kiểm tra kết quả bằng cách đọc lại đề.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 theo cặp đôi: bài 5 (can nước), bài 6 (chọn đơn vị đo quãng đường giữa hai tỉnh), bài 7 (tổng khối lượng hai túi gạo).

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 5: 9 l (15 − 6 = 9 l). Bài 6: C. km. Bài 7: 40 kg (18 + 22 = 40 kg). HS hoàn thành phiếu và ghi lời giải có đơn vị.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2, yêu cầu cặp đôi làm lần lượt ba bài, một bạn làm, một bạn kiểm tra đơn vị và phép tính.
Học sinh
HS nhận phiếu, phân công vai trò trong cặp.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi: Bài 5 có phải tìm tổng không? Bài 7 hai túi gạo cùng đơn vị kg, em làm phép tính nào? GV nhắc các cặp không cộng kg với l.
Học sinh
HS làm phiếu. Dự kiến HS trả lời: Bài 5 phải trừ 15 − 6 = 9 l; bài 7 cộng 18 + 22 = 40 kg.
Giáo viên
GV mời 2 cặp đọc đáp án và giải thích lí do chọn đơn vị ở bài 6.
Học sinh
Đại diện cặp đọc: Còn 9 l nước; chọn C vì km phù hợp khoảng cách lớn; cả hai túi nặng 40 kg.
Giáo viên
GV chốt đáp án và nhấn mạnh cách kiểm tra: đọc lại câu hỏi, xem đã trả lời đúng điều phải tìm và có đơn vị chưa.
Học sinh
HS đối chiếu phiếu với đáp án và sửa lỗi nếu có.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 8 phút

Đo đường gấp khúc trong thực tế

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về đường gấp khúc và đơn vị cm để đo, vẽ và tính tổng độ dài các đoạn trong thực tế.

Nội dung

Mỗi HS vẽ một đường gấp khúc gồm ba đoạn thẳng trên giấy, dùng thước đo đúng từng đoạn, ghi số đo bằng cm và tính tổng độ dài. Có thể đo thêm ba cạnh của vật thật (ví dụ mép bàn, viền sách). Bài tập này có thể tiếp tục ở nhà.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS có một đường gấp khúc gồm ba đoạn, ghi đủ ba số đo và tổng độ dài kèm đơn vị cm. Ví dụ: 3 cm, 4 cm, 5 cm, tổng 12 cm (số thật có thể khác, phải đo và cộng đủ ba đoạn).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hướng dẫn: Vẽ đường gấp khúc có ba đoạn, đo từng đoạn bằng thước, ghi số đo và tính tổng. GV nhắc: Đo đủ ba đoạn, cộng đúng và ghi đơn vị cm.
Học sinh
HS lắng nghe, lấy giấy, thước, bút chì và bắt đầu vẽ.
Giáo viên
GV đi kiểm tra, hỏi: Em đã đo từng đoạn chưa? Tổng em tính được là bao nhiêu? Em ghi đơn vị gì?
Học sinh
HS đo, ghi số liệu và tính tổng. Dự kiến HS trả lời: Đoạn thứ nhất 3 cm, đoạn thứ hai 4 cm, đoạn thứ ba 5 cm; tổng 3 + 4 + 5 = 12 cm.
Giáo viên
GV chốt: Đường gấp khúc dài bằng tổng độ dài các đoạn; khi đo phải đặt thước đúng vạch số 0. Khuyến khích HS đo thêm một vật thật ở nhà và ghi lại kết quả.
Học sinh
HS nhận xét bài của bạn, ghi nhớ cách làm và nhận bài tập về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Câu 1. Quan sát hình và điền vào chỗ trống:

Hình 1 là đường gấp khúc có ... đoạn thẳng.
Hình 2 là tam giác có ... đỉnh và ... cạnh.
Hình 3 là tứ giác có ... đỉnh và ... cạnh.

Câu 2. Đường gấp khúc ABC có đoạn AB = 12 cm, đoạn BC = 15 cm, đoạn CD = 8 cm. Độ dài đường gấp khúc ABCD là bao nhiêu xăng-ti-mét?

Phép tính: ... = ... (cm).

Câu 3. Đo và ghi số đo ba đoạn của một đường gấp khúc do nhóm vẽ:

Đoạn thứ nhất: ... cm
Đoạn thứ hai: ... cm
Đoạn thứ ba: ... cm
Tổng độ dài: ... cm

Câu 4. Nêu cách tính độ dài đường gấp khúc: ...

Phiếu học tập số 2

Câu 5. Can có 15 l nước, dùng 6 l. Hỏi trong can còn mấy lít nước?

Lời giải: ...

Câu 6. Để đo quãng đường giữa hai tỉnh, em chọn đơn vị nào?
A. cm
B. kg
C. km
Khoanh vào đáp án đúng và giải thích vì sao: ...

Câu 7. Túi thứ nhất có 18 kg gạo, túi thứ hai có 22 kg gạo. Hỏi cả hai túi có bao nhiêu ki-lô-gam gạo?

Lời giải: ...

Câu 8. Đổi đơn vị rồi điền số thích hợp:

3 dm = ... cm
1 m = ... cm
1 km = ... m

Hướng dẫn về nhà

Vẽ một đường gấp khúc gồm ba đoạn thẳng trên giấy, đo từng đoạn bằng thước có vạch cm, ghi số đo và tính tổng độ dài. Ghi rõ đơn vị cm trong bài làm.
Đo chiều dài một vật thật trong nhà (ví dụ mép bàn, quyển sách) bằng thước; chọn đơn vị phù hợp và ghi lại kết quả. Nêu lí do chọn đơn vị đó.
Hoàn thành các bài tập 1 đến 7 trong Phiếu học tập số 2 và kiểm tra lại đơn vị trong từng đáp án. Có thể làm thêm bài tập tương tác trên trang NeoEdu theo hướng dẫn của GV.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.