ToánLớp 3Chủ đề 1. Ôn tập và bổ sung

Giáo án Bài 6. Bảng nhân 4, bảng chia 4

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Lập được bảng nhân 4 bằng cách cộng liên tiếp 4 và nêu được kết quả các tích từ $4 \times 1$ đến $4 \times 10$ .
Giải thích được mối quan hệ giữa phép nhân và phép chia trong bảng nhân 4, ví dụ từ $4 \times 4 = 16$ suy ra $16 : 4 = 4$ .
Nhẩm được kết quả phép chia cho 4 bằng cách tìm phép nhân tương ứng và vận dụng được vào giải bài toán thực tế.
Tư duy và lập luận toán học: Giải thích được vì sao $16 : 4 = 4$ từ $4 \times 4 = 16$ và vì sao $4 \times 6 = 4 \times 5 + 4$ .
Mô hình hoá toán học: Biểu diễn được tình huống 4 nhóm, mỗi nhóm 4 đơn vị bằng phép nhân $4 \times 4$ và tình huống chia đều bằng phép chia cho 4.
Giải quyết vấn đề toán học: Giải được bài toán về túi ổi và hộp bút bằng phép nhân hoặc phép chia cho 4.
Giao tiếp toán học: Đọc đúng, nói đúng các phép tính có dấu $\times$ và dấu $:$ , diễn đạt được cách tìm kết quả.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng que tính, thẻ số và học liệu số NeoEdu để lập bảng và kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự lập bảng nhân 4 trên phiếu học tập, tự đối chiếu kết quả với bảng mẫu và sửa lỗi của mình.
Giao tiếp và hợp tác: Làm việc cặp đôi, trao đổi cách tính và nói được câu trả lời đầy đủ khi chữa bài.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Chọn cách nhẩm nhanh (cộng thêm 4 khi quên tích, tìm phép nhân tương ứng khi chia) để giải các bài tập và bài toán thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực luyện đọc thuộc bảng nhân 4 và hoàn thành đầy đủ các phiếu học tập.
Trách nhiệm: Làm việc nhóm nghiêm túc, kiểm tra kết quả của bạn trước khi báo cáo.
Trung thực: Thừa nhận và sửa kết quả sai của mình khi đối chiếu với đáp án, không sao chép bài bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi bảng nhân 4 còn trống (để học sinh điền), thẻ số từ 1 đến 10 và thẻ phép tính.
Hình vẽ 4 nhóm, mỗi nhóm 4 chấm tròn (hoặc 4 nhóm que tính) để minh hoạ $4 \times 4 = 16$ .
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi cặp đôi).
Máy chiếu hoặc bảng tương tác, học liệu số NeoEdu: neoedu.vn/learn/3/math/bai-6-bang-nhan-4-bang-chia-4 (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác).
Bảng kiểm để ghi nhanh kết quả các nhóm.

2. Học sinh

Sách Toán 3, vở ô li, bút chì, bút màu.
Bảng con và bút viết bảng.
Que tính hoặc hạt đậu (khoảng 16 que mỗi cặp) để xếp nhóm.
Bộ thẻ số và thẻ phép tính (nếu có).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Chuyền số cộng 4

Mục tiêu

Huy động kiến thức về phép cộng liên tiếp và tạo tâm thế học bảng nhân 4.

Nội dung

Trò chơi "Chuyền số": lần lượt từng bạn trong lớp nói số tiếp theo khi cộng thêm 4, bắt đầu từ 0: 4, 8, 12,... Khi GV đưa tín hiệu, bạn nào nói sai hoặc chậm sẽ được các bạn nhắc lại cùng cả lớp.

Sản phẩm dự kiến

Học sinh đọc đúng dãy số 4, 8, 12, 16, 20 và sẵn sàng vào bài mới.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: "Chúng ta bắt đầu từ 0, mỗi bạn cộng thêm 4 rồi nói số mới. Ai nói đúng và nhanh sẽ được một lượt vỗ tay." GV hỏi: "Số tiếp theo sau 12 là bao nhiêu?"
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi. Dự kiến HS trả lời: "Số tiếp theo là 16 vì 12 + 4 = 16."
Giáo viên
GV điều khiển trò chơi, chỉ định khoảng 8 đến 10 bạn tiếp nối, ghi các số lên bảng theo thứ tự.
Học sinh
HS lần lượt nói số tiếp theo: "4, 8, 12, 16, 20, 24, 28,..." Các bạn khác theo dõi và nhắc nhau khi sai.
Giáo viên
GV hỏi: "Khi cộng liên tiếp 4 thì mỗi số sau hơn số trước bao nhiêu?"
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: "Mỗi số sau hơn số trước 4 đơn vị."
Giáo viên
GV khen các bạn tham gia tích cực và dẫn vào bài: "Dãy số vừa chơi chính là các tích của bảng nhân 4. Hôm nay chúng ta cùng lập bảng nhân 4."
Học sinh
HS nhắc lại tên bài: "Bảng nhân 4, bảng chia 4."

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Lập bảng nhân 4

Mục tiêu

Hình thành bảng nhân 4 bằng cách cộng liên tiếp 4 và hiểu ý nghĩa $4 \times 4$ là 4 nhóm, mỗi nhóm 4 đơn vị.

Nội dung

Quan sát hình 4 nhóm, mỗi nhóm 4 chấm tròn; viết phép nhân $4 \times 4 = 16$ và đọc "bốn nhân bốn bằng mười sáu". Làm cặp đôi Phiếu học tập số 1: điền kết quả $4 \times 1$ đến $4 \times 10$ bằng cách lấy tích liền trước cộng 4.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành đúng: bảng nhân 4 gồm các tích 4, 8, 12, 16, 20, 24, 28, 32, 36, 40; HS giải thích được $4 \times 4 = 16$ là 4 nhóm, mỗi nhóm 4 đơn vị.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hình 4 nhóm, mỗi nhóm 4 chấm tròn và hỏi: "Có mấy nhóm? Mỗi nhóm có mấy chấm? Ta viết phép nhân nào?" GV phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp.
Học sinh
HS quan sát, trả lời: "Có 4 nhóm, mỗi nhóm 4 chấm, ta viết $4 \times 4 = 16$ ." HS nhận phiếu và đọc đề.
Giáo viên
GV yêu cầu các cặp dùng que tính xếp 4 nhóm mỗi nhóm 4 que để kiểm tra, sau đó điền $4 \times 1$ đến $4 \times 4$ . Với các tích còn lại, GV gợi ý: "Muốn tìm $4 \times 5$ , em lấy $4 \times 4$ rồi cộng thêm bao nhiêu?"
Học sinh
HS xếp que tính, điền dần bảng nhân. Dự kiến HS trả lời: " $4 \times 5 = 16 + 4 = 20$ ." HS điền tiếp đến $4 \times 10 = 40$ .
Giáo viên
GV mời 2 cặp đọc bảng nhân 4 vừa lập, các cặp khác đối chiếu. GV hỏi: "Vì sao $4 \times 6 = 24$ ?"
Học sinh
HS đọc: "Bốn nhân một bằng bốn, bốn nhân hai bằng tám,..." Dự kiến HS trả lời: "Vì $4 \times 6 = 4 \times 5 + 4 = 20 + 4 = 24$ ."
Giáo viên
GV chốt: bảng nhân 4 được lập bằng cách cộng liên tiếp 4; $4 \times 4$ nghĩa là 4 nhóm, mỗi nhóm 4 đơn vị. GV nhắc: không nhầm $4 \times 3$ (gấp 4 lên 3 lần) với $4 + 3$ .
Học sinh
HS ghi bảng nhân 4 vào vở và nhắc lại ý nghĩa của $4 \times 4$ .

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Bảng chia 4 và cách tự kiểm tra

Mục tiêu

Hình thành bảng chia 4 từ bảng nhân 4 và biết cách kiểm tra kết quả bằng phép nhân tương ứng.

Nội dung

Từ $4 \times 4 = 16$ suy ra $16 : 4 = 4$ . Nhẩm chia bằng cách tìm phép nhân tương ứng, không đếm đoán. Ví dụ $32 : 4$ : tìm số nhân với 4 bằng 32, vì $4 \times 8 = 32$ nên $32 : 4 = 8$ . Ví dụ tính $4 \times 8$ khi quên: $4 \times 8 = 4 \times 4 + 4 \times 4 = 16 + 16 = 32$ .

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được cách tìm thương $a : 4$ bằng phép nhân tương ứng và viết đúng: $32 : 4 = 8$ , $36 : 4 = 9$ , $40 : 4 = 10$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết lên bảng $4 \times 4 = 16$ và hỏi: "Từ phép nhân này, em viết được phép chia nào?" GV hỏi tiếp: "Muốn tính $32 : 4$ , em nghĩ đến phép nhân nào?"
Học sinh
HS trả lời: " $16 : 4 = 4$ ." Dự kiến HS trả lời: "Em nghĩ đến $4 \times ? = 32$ ."
Giáo viên
GV hướng dẫn cặp đôi làm trên bảng con: tìm thương của $32 : 4$ , $36 : 4$ , $40 : 4$ bằng cách tìm phép nhân tương ứng. Với $4 \times 8$ khi quên, GV hướng dẫn: "Lấy $4 \times 4$ cộng $4 \times 4$ ."
Học sinh
HS giơ bảng con: " $4 \times 8 = 32$ nên $32 : 4 = 8$ ; $4 \times 9 = 36$ nên $36 : 4 = 9$ ; $4 \times 10 = 40$ nên $40 : 4 = 10$ ."
Giáo viên
GV hỏi: "Làm sao em kiểm tra được $36 : 4 = 9$ là đúng?"
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: "Em lấy $4 \times 9 = 36$ , nếu đúng thì thương là 9."
Giáo viên
GV chốt: muốn tính nhẩm $a : 4$ , ta tìm số nhân với 4 bằng $a$ ; dùng phép nhân để kiểm tra kết quả phép chia.
Học sinh
HS nhắc lại cách kiểm tra kết quả phép chia bằng phép nhân.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Thi đua hoàn thành bài tập bảng nhân, bảng chia 4

Mục tiêu

Củng cố nhân và chia trong bảng 4 qua các bài tập điền số, nối phép tính và đối chiếu đáp án.

Nội dung

Làm Phiếu học tập số 2 gồm các bài tập sau:

Bài 1: $4 \times 2 = ?$
Bài 2: $4 \times 4 = ?$
Bài 3: $4 \times 7 = ?$
Bài 4: $32 : 4 = ?$
Bài 5: $4 \times {\square} = 24$ ; $36 : 4 = {\square}$
Bài 6: Nối $4 \times 3$ với 12; $4 \times 5$ với 20; $40 : 4$ với 10.
Đáp án: bài 1 là 8; bài 2 là 16; bài 3 là 28; bài 4 là 8; bài 5 là 6 và 9; bài 6 nối lần lượt 12, 20, 10.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành đúng: $4 \times 2 = 8$ ; $4 \times 4 = 16$ ; $4 \times 7 = 28$ ; $32 : 4 = 8$ ; $4 \times 6 = 24$ và $36 : 4 = 9$ ; nối $4 \times 3$ với 12, $4 \times 5$ với 20, $40 : 4$ với 10.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu đề bài tập và nêu luật thi đua: mỗi tổ làm lần lượt từng bài, bạn nào làm xong trước và đúng sẽ được cộng điểm cho tổ.
Học sinh
HS đọc đề, chọn bạn cùng tổ làm nhóm trưởng ghi kết quả.
Giáo viên
GV quan sát, hỗ trợ các cặp còn lúng túng; gợi ý bài 5: " $4 \times {\square} = 24$ , em nghĩ đến bảng nhân 4 là số nào?"
Học sinh
HS làm bài trên Phiếu học tập số 2 hoặc trên học liệu số NeoEdu. Dự kiến HS trả lời bài 5: " $4 \times 6 = 24$ , nên điền 6; $36 : 4 = 9$ vì $4 \times 9 = 36$ ."
Giáo viên
GV mời đại diện 2 tổ đọc kết quả từng bài, yêu cầu cả lớp giơ bảng con đối chiếu. GV hỏi: "Bạn nào giải thích được vì sao nối $40 : 4$ với 10?"
Học sinh
HS đọc kết quả và trả lời: "Vì $4 \times 10 = 40$ nên $40 : 4 = 10$ ."
Giáo viên
GV công bố kết quả thi đua, khen tổ làm đúng nhanh, nhắc lỗi thường gặp nhầm $4 \times 3$ với $4 + 3$ .
Học sinh
HS sửa bài sai (nếu có) vào phiếu và ghi nhận kết quả của tổ mình.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Giải bài toán chia quà và túi ổi

Mục tiêu

Vận dụng bảng nhân 4 và bảng chia 4 để giải bài toán thực tế và trình bày lời giải đầy đủ.

Nội dung

Bài toán 1: Mỗi túi có 4 quả ổi. Hỏi 9 túi như thế có bao nhiêu quả ổi?
Bài toán 2: Có 28 chiếc bút, chia đều vào 4 hộp. Hỏi mỗi hộp có bao nhiêu chiếc bút?
HS viết lời giải đầy đủ gồm phép tính và đơn vị.

Sản phẩm dự kiến

Lời giải đúng: Bài 1: $4 \times 9 = 36$ (quả ổi). Bài 2: $28 : 4 = 7$ (chiếc bút).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc bài toán 1 và hỏi: "Bài toán cho gì? Hỏi gì? Em dùng phép tính nào?"
Học sinh
HS trả lời: "Mỗi túi có 4 quả, có 9 túi, ta dùng phép nhân $4 \times 9$ ."
Giáo viên
GV đọc tiếp bài toán 2, yêu cầu HS làm vào bảng con và viết đủ lời giải, đáp số.
Học sinh
HS làm: " $4 \times 9 = 36$ (quả ổi). Đáp số: 36 quả ổi." Với bài 2: " $28 : 4 = 7$ (chiếc bút). Đáp số: 7 chiếc bút."
Giáo viên
GV mời 2 HS giơ bảng và giải thích vì sao bài 2 dùng phép chia.
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: "Vì chia đều 28 chiếc bút vào 4 hộp nên dùng phép chia $28 : 4$ ."
Giáo viên
GV nhận xét và dặn về nhà làm nhiệm vụ: tìm trong nhà các đồ vật có thể xếp thành từng nhóm 4 rồi viết phép nhân và phép chia tương ứng.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Lập bảng nhân 4 (cộng thêm 4 vào tích liền trước):

$4 \times 1 =$ ?
$4 \times 2 =$ ?
$4 \times 3 =$ ?
$4 \times 4 =$ ?
$4 \times 5 =$ ?
$4 \times 6 =$ ?
$4 \times 7 =$ ?
$4 \times 8 =$ ?
$4 \times 9 =$ ?
$4 \times 10 =$ ?
Câu hỏi: Vì sao $4 \times 4 = 16$ có thể hiểu là 4 nhóm, mỗi nhóm 4 đơn vị?

Phiếu học tập số 2

Bài 1: $4 \times 2 =$ ?
Bài 2: $4 \times 4 =$ ?
Bài 3: $4 \times 7 =$ ?
Bài 4: $32 : 4 =$ ?
Bài 5: Điền số vào chỗ trống: $4 \times {\square} = 24$ ; $36 : 4 = {\square}$ .
Bài 6: Nối phép tính với kết quả:

$4 \times 3$ với 12
$4 \times 5$ với 20
$40 : 4$ với 10

Hướng dẫn về nhà

Học thuộc bảng nhân 4 và viết lại bảng chia 4 tương ứng trong vở.
Tìm trong nhà ít nhất 2 nhóm đồ vật có số lượng là bội của 4 (ví dụ: các chiếc ghế xếp thành nhóm 4), viết phép nhân và phép chia tương ứng, kiểm tra kết quả bằng phép nhân.
Ôn lại Bài 6 trên trang bài học số NeoEdu: neoedu.vn/learn/3/math/bai-6-bang-nhan-4-bang-chia-4 để làm thêm bài tập tương tác.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.