NeoEdu
Giáo án Toán 3
ToánLớp 3Chủ đề 12. Cộng, trừ trong phạm vi 100000

Giáo án Bài 65. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được cách đặt tính và tính phép cộng, phép trừ trong phạm vi 100000: đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột, tính từ phải sang trái.
  • Giải thích được khi nào phải nhớ 1 sang hàng bên trái (phép cộng) và khi nào phải đổi 1 đơn vị ở hàng bên trái thành 10 đơn vị ở hàng đang trừ (phép trừ).
  • Kiểm tra được kết quả bằng phép tính ngược: tổng trừ đi một số hạng được số hạng kia; hiệu cộng với số trừ được số bị trừ.
  • Vận dụng được phép cộng, phép trừ trong phạm vi 100000 để giải quyết tình huống thực tế đơn giản.
  • Tư duy và lập luận toán học: giải thích vì sao kết quả thay đổi khi một số hạng thay đổi 1 đơn vị và vì sao cần nhớ 1 hoặc mượn 1 khi đặt tính.
  • Giao tiếp toán học: sử dụng đúng các thuật ngữ số hạng, tổng, số bị trừ, số trừ, hiệu; đọc và viết kết quả theo từng hàng.
  • Giải quyết vấn đề toán học: lựa chọn phép cộng hoặc phép trừ phù hợp với tình huống thực tế và kiểm tra lại kết quả.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sử dụng bảng hàng đơn vị, chục, trăm, nghìn, chục nghìn, bảng con và thẻ số để đặt tính và kiểm tra.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự ôn lại cách làm, tự giải bài tập độc lập không nhìn đáp án và tự kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi trong nhóm, cặp đôi để thống nhất cách đặt tính; trình bày rõ ràng cách làm trước lớp.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chọn đúng phép tính cho tình huống thực tế, phát hiện lỗi sai khi nhớ hoặc mượn và sửa lại.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: luyện tập đặt tính và tính đầy đủ các bài, không bỏ qua bước nhớ hoặc mượn.
  • Trung thực: tự giải và tự kiểm tra kết quả, không nhìn đáp án khi làm bài độc lập; nhận lỗi sai của mình để sửa.
  • Trách nhiệm: tham gia hoàn thành nhiệm vụ nhóm, nhắc nhở bạn cùng nhóm kiểm tra bằng phép tính ngược.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc máy chiếu ghi các đề bài tập 1 đến 10 và hai phép tính khởi động.
  • Bảng hàng đơn vị, chục, trăm, nghìn, chục nghìn kẻ sẵn trên bảng phụ.
  • Khăn trải bàn khổ lớn (6 nhóm) có 4 ô: cộng có nhớ, trừ có đổi, kiểm tra bằng phép tính ngược, lỗi thường gặp.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi cặp hoặc mỗi nhóm).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học Bài 65 Luyện tập chung (neoedu.vn/learn/3/math/bai-65-luyen-tap-chung) dùng để chiếu bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

  • Bảng con, bút viết bảng, khăn lau bảng.
  • Vở ô li, bút chì, thước kẻ, bút màu để ghi kết quả khăn trải bàn.
  • Bộ thẻ số 0 đến 9 (nếu có) để sắp xếp các số theo hàng.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đặt tính nhanh

Mục tiêu

Huy động kiến thức cũ về đặt tính thẳng cột và thứ tự tính từ phải sang trái trong phạm vi 100000.

Nội dung

GV ghi lên bảng hai phép tính: 4316 + 1528 và 6205 - 3117. HS đặt tính trên bảng con và tính nhanh, sau đó giơ bảng để kiểm tra.

Sản phẩm dự kiến

HS đặt tính đúng, thẳng cột và nêu được kết quả: 4316 + 1528 = 5844; 6205 - 3117 = 3088.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu luật chơi: “Đặt tính nhanh, giơ bảng đúng trước”. GV hỏi: Khi đặt tính cộng, trừ, ta phải chú ý điều gì?

    Học sinh

    HS nhắc lại: đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột; tính từ phải sang trái.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, nhắc HS đặt tính thẳng cột trước khi tính.

    Học sinh

    HS đặt tính và tính trên bảng con: 4316 + 1528 = 5844; 6205 - 3117 = 3088.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS giơ bảng và giải thích cách tính hàng đơn vị của phép trừ 6205 - 3117.

    Học sinh

    HS trả lời: Hàng đơn vị 5 - 7 không đủ trừ nên phải mượn 1 chục ở hàng chục, thành 15 - 7 = 8.

  4. Giáo viên

    GV khen những HS đặt tính đúng và chốt: muốn tính đúng phải đặt thẳng cột và tính từ phải sang trái.

    Học sinh

    HS ghi nhanh cách làm vào vở nháp.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Hệ thống hoá cách đặt tính và tính

Mục tiêu

Hệ thống hoá cách làm phép cộng có nhớ, phép trừ có đổi và các lỗi thường gặp trong phạm vi 100000.

Nội dung

HS làm việc theo nhóm 4 trên khăn trải bàn gồm 4 ô: (1) Phép cộng: khi nào nhớ 1 sang hàng bên trái; (2) Phép trừ: khi nào đổi 1 đơn vị ở hàng bên trái thành 10 đơn vị; (3) Kiểm tra bằng phép tính ngược; (4) Lỗi thường gặp khi bỏ số nhớ hoặc quên giảm hàng đã đổi. Mỗi nhóm lấy một ví dụ minh hoạ cho từng ô.

Sản phẩm dự kiến

Khăn trải bàn hoàn chỉnh của nhóm, trong đó có ví dụ đúng: ví dụ phép cộng 24678 + 13256 = 37934 và phép trừ 70042 - 25318 = 44724.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia lớp thành 6 nhóm, phát khăn trải bàn và giao nhiệm vụ điền 4 ô. GV nhắc: Mỗi ô cần có ít nhất một ví dụ.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, phân công người ghi, người lấy ví dụ, người kiểm tra.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỏi: Vì sao ở hàng đơn vị của 24678 + 13256 ta viết 4 chứ không viết 14? Vì sao phép trừ 70042 - 25318 phải mượn ở hàng chục?

    Học sinh

    HS thảo luận. Dự kiến trả lời: Vì 8 + 6 = 14, lấy 4 viết xuống và nhớ 1 sang hàng chục; vì ở hàng đơn vị 2 bé hơn 8 nên phải đổi 1 chục thành 10 đơn vị.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày ô (2) và ô (4), các nhóm khác nhận xét, bổ sung.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; nhóm khác bổ sung, ví dụ: Quên giảm hàng chục đi 1 sau khi đã mượn.

  4. Giáo viên

    GV treo khăn trải bàn tốt nhất và chốt nội dung ghi nhớ: đặt thẳng cột, tính từ phải sang trái, nhớ 1 khi cộng, đổi 1 khi trừ và giảm hàng đã đổi đi 1.

    Học sinh

    HS ghi nội dung chốt vào vở ô li.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược

Mục tiêu

Giải thích và thực hiện được cách kiểm tra kết quả phép cộng, phép trừ bằng phép tính ngược.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1. Mỗi cặp kiểm tra hai phép tính đã biết kết quả bằng phép tính ngược. Quy tắc: tổng trừ một số hạng được số hạng kia; hiệu cộng số trừ được số bị trừ.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành đầy đủ, có đáp án: 37934 - 13256 = 24678; 44724 + 25318 = 70042.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 và nêu câu hỏi: Nếu biết 24678 + 13256 = 37934, làm thế nào để kiểm tra lại mà không cần tính lại từ đầu?

    Học sinh

    HS suy nghĩ và trả lời: Lấy tổng trừ đi một số hạng, nếu được số hạng kia thì kết quả đúng.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu các cặp làm phần kiểm tra ngược của hai phép tính trên phiếu.

    Học sinh

    HS thực hiện: 37934 - 13256 = 24678; 44724 + 25318 = 70042. Hai cặp đối chiếu kết quả với nhau.

  3. Giáo viên

    GV mời 1 cặp trình bày cách kiểm tra và hỏi: Nếu kết quả kiểm tra không khớp thì em làm gì?

    Học sinh

    HS trả lời: Em đặt tính lại, kiểm tra từng hàng và tìm chỗ quên nhớ hoặc quên đổi.

  4. Giáo viên

    GV chốt: Phép tính ngược là cách kiểm tra nhanh và chắc chắn kết quả.

    Học sinh

    HS ghi vào vở: Tổng - số hạng = số hạng kia; hiệu + số trừ = số bị trừ.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Luyện tập đặt tính và tính

Mục tiêu

Vận dụng cách đặt tính, tính và kiểm tra kết quả để giải các bài tập 1 đến 6; nhận ra quy luật khi số hạng thay đổi 1 đơn vị.

Nội dung

Bài 1 đến bài 6 (làm bằng bảng con, GV chiếu bài tương tác NeoEdu nếu có). Bài 1: Tính 24678 + 13256. Bài 2: Tính 70042 - 25318. Bài 3: Tính 24679 + 13256. Bài 4: Tính 70043 - 25318. Bài 5: Tính 24680 + 13256. Bài 6: Tính 70044 - 25318. Sau khi làm, GV yêu cầu HS so sánh kết quả bài 1 với bài 3, bài 5 và bài 2 với bài 4, bài 6.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 1) 37934; 2) 44724; 3) 37935; 4) 44725; 5) 37936; 6) 44726. HS nhận xét: số hạng tăng 1 đơn vị thì kết quả tăng 1 đơn vị.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hoặc ghi 6 bài tập lên bảng, yêu cầu HS làm lần lượt bằng bảng con. GV nhắc: Làm xong tự kiểm tra bằng phép tính ngược.

    Học sinh

    HS nhận bài, chuẩn bị bảng con và bút.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, hỏi nhanh: Vì sao kết quả bài 3 lớn hơn bài 1 đúng 1 đơn vị?

    Học sinh

    HS làm bài và trả lời dự kiến: Vì số hạng 24679 lớn hơn 24678 đúng 1 đơn vị nên tổng cũng lớn hơn 1 đơn vị.

  3. Giáo viên

    GV gọi các HS giơ bảng, nhận xét và sửa sai (nếu có).

    Học sinh

    HS giơ bảng: 37934; 44724; 37935; 44725; 37936; 44726 và đối chiếu với bạn.

  4. Giáo viên

    GV chốt: Khi một số hạng tăng 1 đơn vị thì tổng tăng 1 đơn vị; khi số trừ tăng 1 đơn vị thì hiệu giảm 1 đơn vị.

    Học sinh

    HS ghi nhanh quy luật vào vở và tự kiểm tra lại bài của mình.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 5 phút

Trắc nghiệm và điền kết quả

Mục tiêu

Thực hiện đúng phép cộng, phép trừ có nhớ và có đổi để chọn đáp án và điền kết quả.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm bài 7 (trắc nghiệm 24681 + 13256), bài 8 (trắc nghiệm 70045 - 25318), bài 9 (điền kết quả 24682 + 13256) và bài 10 (điền kết quả 70046 - 25318). HS làm độc lập trong 3 phút, sau đó đối chiếu theo cặp.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 7 chọn B (37937); bài 8 chọn B (44727); bài 9 điền 37938; bài 10 điền 44728.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2 và nhắc: Làm độc lập, không nhìn đáp án. Ghi lại cách tính trước khi chọn đáp án.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, làm bài độc lập.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỏi HS đã chọn đáp án C (37936) ở bài 7 không? Nếu có, GV gợi ý kiểm tra lại việc nhớ 1 ở hàng chục.

    Học sinh

    HS làm bài; một số em có thể chọn 37936 do quên nhớ, sau đó tự sửa lại thành 37937.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc đáp án bài 7, bài 8 và giải thích cách tính.

    Học sinh

    HS trả lời: 24681 + 13256 = 37937 vì hàng đơn vị 1 + 6 = 7; 70045 - 25318 = 44727.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: Không được bỏ số nhớ và phải giảm hàng đã đổi đi 1.

    Học sinh

    HS đối chiếu phiếu với bạn cùng bàn và sửa lỗi (nếu có).

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Tiền tiết kiệm và tiền mua sách

Mục tiêu

Vận dụng phép cộng, phép trừ trong phạm vi 100000 để giải quyết tình huống thực tế về tiền.

Nội dung

GV nêu hai tình huống: (1) Bạn Mai tiết kiệm được 24678 đồng, mẹ cho thêm 13256 đồng. Hỏi Mai có tất cả bao nhiêu tiền? (2) Bạn Nam có 70042 đồng, mua sách hết 25318 đồng. Hỏi Nam còn lại bao nhiêu tiền? HS nêu phép tính và kiểm tra bằng phép tính ngược.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Mai có 37934 đồng (24678 + 13256 = 37934); Nam còn 44724 đồng (70042 - 25318 = 44724). HS nêu được phép tính và cách kiểm tra.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc hai tình huống và hỏi: Bài toán cho biết gì, hỏi gì? Ta cần làm phép tính nào?

    Học sinh

    HS đọc đề, xác định đã biết và cần tìm; dự kiến: Tình huống 1 là phép cộng, tình huống 2 là phép trừ.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS tính trên bảng con và kiểm tra bằng phép tính ngược.

    Học sinh

    HS tính: 24678 + 13256 = 37934 đồng; 70042 - 25318 = 44724 đồng; kiểm tra: 37934 - 13256 = 24678; 44724 + 25318 = 70042.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS trình bày lời giải đầy đủ có câu trả lời.

    Học sinh

    HS nói: Mai có tất cả 37934 đồng; Nam còn lại 44724 đồng.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và chốt: Cần đọc kĩ đề để chọn đúng phép tính và kiểm tra kết quả trước khi trả lời.

    Học sinh

    HS ghi nhớ cách làm bài toán có lời văn về tiền.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược. Hoàn thành các phép tính sau:

  • Đã biết: 24678 + 13256 = 37934. Kiểm tra: 37934 - 13256 = ? (Đáp án: 24678)
  • Đã biết: 70042 - 25318 = 44724. Kiểm tra: 44724 + 25318 = ? (Đáp án: 70042)
    Câu hỏi: Nếu kết quả kiểm tra không khớp với số ban đầu thì em phải làm gì?
    Nhắc lại quy tắc: Tổng trừ một số hạng được số hạng kia; hiệu cộng số trừ được số bị trừ.

Phiếu học tập số 2

Bài 7. Kết quả của 24681 + 13256 là:

  • A. 37938
  • B. 37937
  • C. 37936
    Đáp án: B. 37937

Bài 8. Kết quả của 70045 - 25318 là:

  • A. 44728
  • B. 44727
  • C. 44726
    Đáp án: B. 44727

Bài 9. Điền số thích hợp: 24682 + 13256 = ...
Đáp án: 37938

Bài 10. Điền số thích hợp: 70046 - 25318 = ...
Đáp án: 44728

Ghi chú cho HS: Tính theo thứ tự từ hàng đơn vị đến hàng chục nghìn, không được bỏ số nhớ hoặc quên giảm hàng đã đổi đi 1.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thành lại các bài tập 1 đến 10 trong vở bài tập, làm xong mỗi bài phải kiểm tra bằng phép tính ngược.
  • Viết ra hai tình huống thực tế về tiền hoặc số lượng sách trong phạm vi 100000, sau đó nêu phép cộng hoặc phép trừ phù hợp và kết quả.
  • Hỏi người thân một tình huống mua bán đơn giản có số lớn, cùng người thân tính và kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược, rồi ghi vào vở.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.