NeoEdu
Giáo án Toán 3
ToánLớp 3Chủ đề 9. Chu vi, diện tích một số hình phẳng

Giáo án Bài 51. Diện tích của một hình. Xăng-ti-mét vuông

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được diện tích là độ lớn phần mặt phẳng mà một hình chiếm.
  • Nhận biết được hình nằm trong hình khác thì có diện tích bé hơn.
  • Nêu được 1 cm² là diện tích của hình vuông có cạnh 1 cm, và đọc, viết đúng đơn vị xăng-ti-mét vuông.
  • Xác định được diện tích một hình bằng cách đếm số ô vuông 1 cm² phủ kín hình, không chồng, không hở.
  • Vận dụng được phép cộng, trừ để tính và so sánh diện tích các hình trong tình huống đơn giản.
  • Tư duy và lập luận toán học: giải thích được vì sao hai hình có cùng số ô 1 cm² thì có diện tích bằng nhau.
  • Mô hình hoá toán học: biểu diễn hình phẳng bằng số ô vuông 1 cm² phủ kín hình và dùng phép tính để tìm diện tích.
  • Giao tiếp toán học: đọc, viết đúng “1 cm²” và “xăng-ti-mét vuông”, phân biệt được “cm” là đơn vị độ dài với “cm²” là đơn vị diện tích.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sử dụng thước, bìa ô vuông 1 cm và giấy ô vuông để đo, phủ và kiểm tra diện tích hình.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đếm, tự kiểm tra số ô của hình theo cách đếm có hệ thống (theo hàng hoặc theo cột) và tự sửa lỗi khi kết quả chưa khớp.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp để thống nhất số ô, dùng từ “diện tích”, “xăng-ti-mét vuông” khi trình bày kết quả trước lớp.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vẽ hoặc ghép hình trên giấy ô vuông để tạo hai hình khác dạng nhưng cùng diện tích và giải thích được lí do.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực đếm ô, làm đủ các bài tập và kiểm tra lại kết quả trước khi báo cáo.
  • Trung thực: HS nhận xét đúng kết quả của bản thân và bạn, không ghi số ô khi chưa đếm kĩ.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide vẽ sẵn hai hình ghép từ ô vuông 1 cm (hình A gồm 6 ô, hình B gồm 9 ô; hình có 2 hàng, mỗi hàng 4 ô).
  • Một miếng bìa hình vuông có cạnh 1 cm (làm mẫu 1 cm²) và thước kẻ.
  • Phiếu học tập số 1 đã in sẵn.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/math/bai-51-dien-tich-cua-mot-hinh-xang-ti-met-vuong; dùng hình minh hoạ trong bài giảng để chiếu khi giảng về diện tích.

2. Học sinh

  • Vở ghi, bút chì, bút màu.
  • Giấy ô vuông (ô 1 cm) và kéo, thước kẻ.
  • Bộ ô vuông 1 cm bằng bìa (khoảng 10 ô) để phủ hình.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai phủ đúng và đủ hơn?

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức về hình vuông, cạnh và đếm số ô; tạo tình huống để HS nhận ra cần đo diện tích bằng ô vuông.

Nội dung

Trò chơi “Phủ hình”: GV đưa ra hai hình có dạng khác nhau trên bảng phụ, mỗi hình được phủ bằng ô vuông bằng nhau. HS quan sát và đoán hình nào chiếm nhiều chỗ hơn trên mặt phẳng.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ý kiến ban đầu về hình nào “to hơn” và lí do dựa trên việc đếm ô.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: “Các em nhìn hai hình trên bảng. Hình nào chiếm nhiều chỗ trên trang giấy hơn?” GV cho HS 1 phút quan sát và đoán.

    Học sinh

    HS quan sát, giơ tay chọn hình A hoặc hình B và giải thích sơ bộ. Dự kiến: “Hình B to hơn vì có nhiều ô hơn.”

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Làm sao để biết chắc chắn hình nào chiếm chỗ nhiều hơn?” GV gợi ý: “Đếm số ô vuông phủ kín hình.”

    Học sinh

    HS đếm nhẩm số ô của hai hình. Dự kiến: “Hình A có 6 ô, hình B có 9 ô.”

  3. Giáo viên

    GV mời 1–2 HS nêu kết quả đếm, yêu cầu cả lớp kiểm tra lại bằng cách đếm theo hàng.

    Học sinh

    HS báo cáo: “Hình B có 9 ô, hình A có 6 ô, nên hình B chiếm chỗ nhiều hơn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Phần mặt phẳng mà hình chiếm được gọi là diện tích. Muốn đo diện tích, ta dùng các ô vuông bằng nhau để phủ kín hình.” GV dẫn vào bài mới.

    Học sinh

    HS nhắc lại: “Diện tích là độ lớn phần mặt phẳng hình chiếm.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 6 phút

Diện tích và cách so sánh diện tích

Mục tiêu

Hình thành khái niệm diện tích; nhận biết hình nằm trong hình khác thì có diện tích bé hơn; biết cách phủ kín hình bằng ô vuông bằng nhau, không chồng, không hở.

Nội dung

Hoạt động cặp đôi: HS dùng giấy ô vuông vẽ một hình chữ nhật, đặt một hình nhỏ hơn nằm hoàn toàn bên trong và so sánh diện tích. Thực hiện Phiếu học tập số 1 (phần a, b).

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: hình nằm trong hình kia thì diện tích bé hơn; diện tích được đo bằng cách phủ kín hình bằng ô vuông bằng nhau, không chồng, không hở.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 (phần a, b) và yêu cầu: “Mỗi cặp dùng giấy ô vuông, vẽ hình chữ nhật lớn và hình nhỏ nằm hoàn toàn trong hình lớn, rồi so sánh diện tích hai hình.”

    Học sinh

    HS nhận phiếu, thảo luận theo cặp và vẽ hình trên giấy ô vuông.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát, hỏi: “Hình nhỏ nằm trong hình lớn thì phần mặt phẳng của hình nhỏ như thế nào so với hình lớn?” và “Muốn đo diện tích, ô vuông cần thế nào?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Hình nhỏ nằm trong hình lớn nên chiếm ít chỗ hơn.” “Các ô phải bằng nhau, không chồng lên nhau và không có khoảng hở.”

  3. Giáo viên

    GV mời 1 cặp trình bày bài làm trên bảng phụ, các cặp khác nhận xét.

    Học sinh

    HS trình bày: “Hình nhỏ có diện tích bé hơn hình lớn vì nằm hoàn toàn bên trong.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Diện tích là độ lớn phần mặt phẳng một hình chiếm. Để đo, ta phủ kín hình bằng các ô vuông bằng nhau, không chồng, không hở.”

    Học sinh

    HS ghi vở: diện tích và cách đo diện tích.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Đơn vị xăng-ti-mét vuông

Mục tiêu

Nêu được 1 cm² là diện tích hình vuông cạnh 1 cm; đọc, viết đúng đơn vị; đếm số ô để xác định diện tích hình ghép từ ô 1 cm².

Nội dung

GV dùng miếng bìa ô vuông cạnh 1 cm để giới thiệu đơn vị. HS đếm số ô trong hình có 2 hàng, mỗi hàng 4 ô (diện tích 8 cm²) và thực hiện Phiếu học tập số 1 (phần c, d) để phân biệt cm và cm².

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: ô vuông cạnh 1 cm có diện tích 1 cm²; hình gồm 2 hàng, mỗi hàng 4 ô có diện tích 8 cm²; cm đo độ dài, cm² đo diện tích.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giơ miếng bìa vuông cạnh 1 cm và nói: “Hình vuông này có cạnh 1 cm, diện tích của nó là 1 xăng-ti-mét vuông, viết là 1 cm².” GV yêu cầu HS đếm số ô trong hình 2 hàng, mỗi hàng 4 ô trên bảng.

    Học sinh

    HS quan sát, đọc theo: “Một xăng-ti-mét vuông.” HS đếm và nêu: “Có 2 hàng, mỗi hàng 4 ô, tổng 8 ô nên diện tích 8 cm².”

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Cạnh của ô là 1 cm đo độ dài. Vậy diện tích 8 cm² có khác gì với độ dài 8 cm không?” GV hướng dẫn HS phân biệt: cm đo độ dài, cm² đo diện tích.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Độ dài 8 cm là một đoạn thẳng; diện tích 8 cm² là số ô vuông phủ kín hình.”

  3. Giáo viên

    GV yêu cầu HS làm nhanh Phiếu học tập số 1 (phần c, d) và mời 2 HS nêu đáp án.

    Học sinh

    HS báo cáo: “Ô vuông có cạnh 1 cm có diện tích 1 cm² (đáp án A).” “Đúng hay sai: diện tích đo phần mặt trong là Đ; cm và cm² là cùng đơn vị là S.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Ô vuông cạnh 1 cm có diện tích 1 cm² (1 xăng-ti-mét vuông). Khi tính diện tích, ta chỉ đếm số ô phủ kín hình, không đếm độ dài cạnh.”

    Học sinh

    HS ghi vở: 1 cm² là diện tích hình vuông có cạnh 1 cm; cm đo độ dài, cm² đo diện tích.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Đếm ô, tính và so sánh diện tích

Mục tiêu

Vận dụng việc đếm ô 1 cm² để tìm diện tích; tính và so sánh diện tích bằng phép cộng, trừ; nhận biết hai hình khác dạng có thể cùng diện tích.

Nội dung

Làm bài tập 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 trong bài (đề bài đã cho). Bài 1, 2, 5 làm cá nhân; bài 3, 4 làm theo cặp đôi kiểm tra chéo; bài 6, 7 làm chung cả lớp. Bài 8 (vẽ hai hình khác dạng) làm cá nhân nếu còn thời gian.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: 7 cm². Bài 2: 12 cm² (4 × 3). Bài 3: A. Bài 4: a) Đ; b) S. Bài 5: 11 ô (15 − 4). Bài 6: 4 cm² (10 − 6). Bài 7: 13 cm² (8 + 5). Bài 8: HS vẽ hai hình khác dạng, mỗi hình gồm 6 ô không chồng nhau và nêu được diện tích bằng nhau vì cùng 6 ô 1 cm².

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hoặc ghi đề bài 1–7 lên bảng. GV nói: “Các em đếm ô, tính diện tích và chú ý ghi đúng đơn vị cm².”

    Học sinh

    HS mở vở, đọc đề và làm bài 1, 2, 5 cá nhân.

  2. Giáo viên

    GV đi kiểm tra, hỏi: “Hình có 3 hàng, mỗi hàng 4 ô thì làm phép tính gì để tìm số ô?” và “Vì sao bài 4b là sai?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Lấy 4 nhân 3 bằng 12 ô, diện tích 12 cm².” “Vì cm đo độ dài, còn cm² đo diện tích.” Cặp đôi kiểm tra chéo bài 3 và 4.

  3. Giáo viên

    GV mời HS trình bày đáp án bài 1, 2, 5, sau đó cả lớp cùng làm bài 6 và 7; GV hỏi: “Vì sao lấy 10 − 6 mà không lấy 10 + 6?”

    Học sinh

    HS báo cáo: “Hình lớn hơn 4 cm² vì 10 − 6 = 4.” “Ghép hai hình không chồng nhau thì diện tích cộng lại: 8 + 5 = 13 cm².”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, chốt cách làm: đếm đúng số ô, dùng phép cộng khi ghép hình, phép trừ khi so sánh, luôn ghi đơn vị cm². GV hướng dẫn nhanh bài 8.

    Học sinh

    HS tự kiểm tra lại bài làm, sửa lỗi nếu có và ghi nhớ cách làm.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Ô vuông trong cuộc sống

Mục tiêu

Vận dụng khái niệm diện tích và đơn vị cm² vào tình huống thực tế; giải thích được cách làm và kiểm tra kết quả.

Nội dung

Tình huống: Một tấm bìa có thể phủ kín bằng 12 ô vuông 1 cm, còn một tờ giấy ghi chú được phủ kín bằng 8 ô vuông 1 cm. Tấm bìa lớn hơn tờ giấy ghi chú bao nhiêu xăng-ti-mét vuông? Giao thêm nhiệm vụ về nhà: vẽ hoặc tìm một đồ vật trong nhà có mặt phẳng dạng hình vuông hoặc chữ nhật và ước lượng diện tích bằng ô 1 cm² trên giấy ô vuông.

Sản phẩm dự kiến

HS tính được 12 − 8 = 4 cm², giải thích được cách làm và nêu được cách kiểm tra kết quả bằng cách đếm lại số ô.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu tình huống trên, yêu cầu HS đọc kĩ điều đã biết và điều phải tìm.

    Học sinh

    HS đọc đề, xác định: đã biết 12 ô và 8 ô; cần tìm hiệu diện tích.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Làm thế nào để kiểm tra kết quả?” và “Đơn vị của đáp số là gì?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Đếm lại hoặc tính 8 + 4 xem có bằng 12 không.” “Đơn vị là cm².”

  3. Giáo viên

    GV mời 1–2 HS trình bày lời giải và giải thích cách kiểm tra.

    Học sinh

    HS báo cáo: “Tấm bìa lớn hơn tờ giấy ghi chú 4 cm², vì 12 − 8 = 4 và 8 + 4 = 12.”

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi, nhắc HS kiểm tra phép tính và đơn vị trước khi kết luận; giao nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

a) Vẽ trên giấy ô vuông một hình chữ nhật lớn và một hình nhỏ nằm hoàn toàn trong hình lớn. Hình nào có diện tích bé hơn? Vì sao?

b) Muốn đo diện tích một hình, ta phủ kín hình bằng các ô vuông như thế nào?

  • Các ô có bằng nhau không?
  • Các ô có chồng lên nhau không?
  • Có khoảng hở không?

c) Ô vuông có diện tích 1 cm² có cạnh:
A. 1 cm
B. 2 cm
C. 4 cm
Khoanh vào đáp án đúng.

d) Đúng hay sai?

  • Diện tích đo phần mặt trong của hình. (Đ/S)
  • cm và cm² là cùng một đơn vị. (Đ/S)

e) Hình có 2 hàng, mỗi hàng 4 ô vuông 1 cm. Diện tích hình là bao nhiêu cm²? Viết phép tính: ……………

Hướng dẫn về nhà

  • Vẽ trên giấy ô vuông hai hình khác dạng, mỗi hình gồm đúng 6 ô vuông 1 cm không chồng nhau. Viết diện tích mỗi hình và nhận xét hai hình có diện tích bằng nhau hay không, vì sao.
  • Tìm một đồ vật trong nhà có mặt phẳng dạng hình vuông hoặc hình chữ nhật (ví dụ: tờ giấy, miếng bìa, mặt bàn nhỏ). Dùng giấy ô vuông 1 cm để ước lượng diện tích mặt đó theo số ô 1 cm², ghi lại kết quả vào vở.
  • Xem lại bài giảng và các bài tập tương tác trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/3/math/bai-51-dien-tich-cua-mot-hinh-xang-ti-met-vuong) để củng cố cách đếm ô và đơn vị cm².

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.