NeoEdu
Giáo án Toán 3
ToánLớp 3Chủ đề 9. Chu vi, diện tích một số hình phẳng

Giáo án Bài 50. Chu vi hình tam giác, hình tứ giác, hình chữ nhật, hình vuông

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được chu vi hình là tổng độ dài các cạnh bao quanh hình.
  • Tính được chu vi tam giác, tứ giác bằng cách cộng độ dài các cạnh.
  • Tính được chu vi hình chữ nhật theo cách lấy (dài + rộng) × 2 và chu vi hình vuông theo cách lấy cạnh × 4.
  • Giải thích được vì sao phải đổi về cùng đơn vị trước khi cộng và chu vi dùng đơn vị độ dài như cm, m, không dùng cm².
  • Vận dụng được cách tính chu vi để giải quyết tình huống thực tế, chẳng hạn tính độ dài dây rào quanh vườn.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao chu vi hình chữ nhật là (dài + rộng) × 2 dựa trên việc có hai cạnh dài và hai cạnh rộng bằng nhau.
  • Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống rào vườn thành bài toán tính tổng độ dài các cạnh bao quanh vườn, trừ phần cổng.
  • Giải quyết vấn đề toán học: HS xác định điều đã biết, điều phải tìm, chọn phép tính đúng và kiểm tra đơn vị của kết quả.
  • Giao tiếp toán học: HS nói đủ câu khi trình bày cách tính, dùng đúng thuật ngữ chu vi, cạnh, đơn vị cm, m.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng thước kẻ để đo độ dài các cạnh của hình trong bảng con và phiếu học tập.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc hình, tự đo độ dài các cạnh bằng thước và tự kiểm tra lại phép tính trước khi nêu kết quả.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp đôi và nhóm để thống nhất cách tính, nêu được lí do chọn công thức phù hợp với từng hình.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phát hiện lỗi sai trong cách tính chu vi (cộng thiếu cạnh) và tìm cách sửa, vận dụng tính chu vi vào tình huống rào vườn.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực đo, tính và hoàn thành đủ các bài tập trong phiếu học tập.
  • Trách nhiệm: HS kiểm tra kết quả của nhóm mình và báo lại cho GV nếu còn chỗ chưa chắc chắn.
  • Trung thực: HS nêu đúng kết quả đo và tính, không ghi đáp án theo bạn khi chưa kiểm tra.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bài giảng điện tử có hình tam giác, tứ giác, hình chữ nhật, hình vuông với số đo các cạnh như trong bài (3 cm, 4 cm, 5 cm; 7 cm và 3 cm; 6 cm).
  • Bộ hình phẳng bằng bìa cứng: 1 tam giác, 1 tứ giác, 1 hình chữ nhật, 1 hình vuông, có ghi số đo các cạnh.
  • Thước dây hoặc thước kẻ dài 30 cm để làm mẫu đo.
  • Bảng phụ ghi công thức chu vi: tam giác, tứ giác, hình chữ nhật, hình vuông.
  • Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/math/bai-50-chu-vi-hinh-tam-giac-hinh-tu-giac-hinh-chu-nhat-hinh-vuong (dùng ở hoạt động khám phá để HS quan sát hình và kiểm tra đáp án).

2. Học sinh

  • Thước kẻ có vạch cm, bút chì, bảng con và bút dạ.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (GV phát theo nhóm và cá nhân).
  • Vở Toán để ghi kết quả và công thức.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đi quanh hình

Mục tiêu

Giúp HS nhận biết chu vi là độ dài đường bao quanh hình, làm nền cho việc tính chu vi.

Nội dung

GV đưa hình tam giác và hình vuông bằng bìa, hỏi HS khi đi một vòng quanh hình thì đi qua những gì. HS dùng ngón tay đi theo đường viền của hình trên bìa.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: chu vi là độ dài đường bao quanh hình, bằng tổng độ dài các cạnh.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giơ hình tam giác bằng bìa và hỏi: "Nếu đi một vòng quanh hình này bằng ngón tay thì em đi qua những gì?"

    Học sinh

    HS quan sát và trả lời dự kiến: "Em đi qua ba cạnh của hình."

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS ngồi cặp đôi, một bạn đi ngón tay quanh hình tứ giác, bạn kia đếm số cạnh và nhận xét.

    Học sinh

    HS làm theo cặp đôi. Dự kiến: "Hình có bốn cạnh, mình đi qua đủ bốn cạnh rồi quay lại chỗ cũ."

  3. Giáo viên

    GV chốt: Độ dài đường bao quanh hình gọi là chu vi. Muốn tính chu vi, ta cộng độ dài tất cả các cạnh của hình.

    Học sinh

    HS nhắc lại: "Chu vi là tổng độ dài các cạnh bao quanh hình."

Hoạt động 2.1: Khám phá · 9 phút

Chu vi tam giác và tứ giác

Mục tiêu

HS hình thành cách tính chu vi tam giác và tứ giác bằng cách cộng độ dài các cạnh.

Nội dung

HS làm việc nhóm 2 với Phiếu học tập số 1: đo các cạnh của hình trên bìa bằng thước, ghi số đo, tính chu vi. GV đối chiếu với hình trên bài giảng điện tử và học liệu số NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được công thức: tam giác có chu vi bằng tổng 3 cạnh, tứ giác có chu vi bằng tổng 4 cạnh. Kết quả: tam giác 3 cm, 4 cm, 5 cm có chu vi 12 cm; tứ giác 4 cm, 5 cm, 6 cm, 7 cm có chu vi 22 cm.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu nhóm đo các cạnh của tam giác và tứ giác bằng thước. GV hỏi: "Tam giác có mấy cạnh? Tứ giác có mấy cạnh?"

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đo và trả lời dự kiến: "Tam giác có 3 cạnh, tứ giác có 4 cạnh."

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhắc HS đo từ đầu mút này đến đầu mút kia của cạnh và ghi đơn vị cm. Hỏi: "Muốn tính chu vi tam giác, em phải làm phép tính gì?"

    Học sinh

    HS đo, ghi số đo lên phiếu và tính. Dự kiến: "Em lấy 3 + 4 + 5 = 12 cm." Với tứ giác: "4 + 5 + 6 + 7 = 22 cm."

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày kết quả. Hỏi các nhóm khác: "Kết quả này có đúng không? Vì sao?"

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Các nhóm khác nhận xét, dự kiến: "Đúng, vì đã cộng đủ các cạnh và ghi đơn vị cm."

  4. Giáo viên

    GV chiếu hình trên bài giảng điện tử và chốt: Chu vi tam giác là tổng 3 cạnh; chu vi tứ giác là tổng 4 cạnh. Chu vi có đơn vị độ dài như cm.

    Học sinh

    HS ghi công thức vào vở: "Chu vi tam giác = cạnh + cạnh + cạnh; chu vi tứ giác = tổng bốn cạnh."

Hoạt động 2.2: Khám phá · 9 phút

Chu vi hình chữ nhật và hình vuông

Mục tiêu

HS khám phá và giải thích công thức tính chu vi hình chữ nhật (dài + rộng) × 2 và hình vuông cạnh × 4.

Nội dung

Nhóm 4 đo hình chữ nhật và hình vuông bằng thước, nhận ra có hai cạnh dài bằng nhau và hai cạnh rộng bằng nhau, từ đó rút ra công thức. Với hình minh hoạ dài 7 cm, rộng 3 cm, HS tính chu vi. GV nêu lưu ý về đơn vị và về việc không dùng cm².

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: hình chữ nhật có chu vi (dài + rộng) × 2; hình vuông có chu vi cạnh × 4. Hình chữ nhật dài 7 cm, rộng 3 cm có chu vi (7 + 3) × 2 = 20 cm. Chu vi dùng đơn vị cm, không dùng cm².

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa hình chữ nhật dài 7 cm, rộng 3 cm lên bảng và hỏi: "Hình chữ nhật có mấy cạnh dài, mấy cạnh rộng?"

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: "Có 2 cạnh dài và 2 cạnh rộng."

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn nhóm 4 dùng thước đo các cạnh của hình chữ nhật và hình vuông, sau đó hỏi: "Vì sao ta có thể tính (7 + 3) × 2 thay vì cộng cả bốn cạnh?"

    Học sinh

    HS thảo luận và giải thích: "Vì có hai cạnh dài bằng nhau và hai cạnh rộng bằng nhau, nên tính tổng một cạnh dài và một cạnh rồi nhân 2." Hình vuông: "Cạnh bằng nhau nên lấy cạnh nhân 4."

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện nhóm nêu cách tính và kết quả. GV hỏi: "Nếu quên ghi đơn vị thì sao? Vì sao không ghi cm²?"

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: "Chu vi là độ dài đường bao quanh, nên đơn vị là cm, không phải cm² vì cm² là đơn vị diện tích."

  4. Giáo viên

    GV nhắc lại công thức và yêu cầu HS đổi về cùng đơn vị trước khi cộng nếu các cạnh có đơn vị khác nhau. Hỏi: "Hình vuông cạnh 6 cm có chu vi bao nhiêu?"

    Học sinh

    HS trả lời: "6 × 4 = 24 cm." Sau đó ghi công thức vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Đúng hay sai, tính nhanh

Mục tiêu

HS vận dụng công thức để tính chu vi các hình và phát hiện, sửa lỗi cộng thiếu cạnh.

Nội dung

HS làm bài trên bảng con theo Phiếu học tập số 2, gồm các bài: tam giác 3 cm, 4 cm, 5 cm; tứ giác 4 cm, 5 cm, 6 cm, 7 cm; hình chữ nhật 8 cm × 3 cm; hình vuông 9 cm; hình vuông có chu vi 28 cm; chọn đơn vị đúng; sửa lỗi chu vi hình chữ nhật 6 cm, 4 cm.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: tam giác 12 cm; tứ giác 22 cm; hình chữ nhật (8 + 3) × 2 = 22 cm; hình vuông 9 × 4 = 36 cm; hình vuông chu vi 28 cm có cạnh 7 cm; đơn vị phù hợp là B. cm. Sửa lỗi: 6 + 4 = 10 cm là sai vì thiếu hai cạnh; đúng là (6 + 4) × 2 = 20 cm.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc lần lượt từng bài trong Phiếu học tập số 2 và yêu cầu HS ghi kết quả lên bảng con.

    Học sinh

    HS lắng nghe, tính nhẩm hoặc viết phép tính vào bảng con.

  2. Giáo viên

    GV giơ bảng con của một số HS để kiểm tra nhanh. Với bài sửa lỗi, GV hỏi: "Bạn đã tính thiếu những cạnh nào?"

    Học sinh

    HS giơ bảng con. Dự kiến khi sửa lỗi: "Bạn chỉ cộng hai cạnh, còn thiếu hai cạnh nữa. Đúng là (6 + 4) × 2 = 20 cm."

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS giải thích cách làm bài sửa lỗi trước lớp và hỏi cả lớp: "Bạn đã có đủ đơn vị và giải thích chưa?"

    Học sinh

    HS trình bày và nhận xét lẫn nhau.

  4. Giáo viên

    GV chốt các đáp án đúng và nhấn mạnh: Khi tính chu vi cần cộng đủ tất cả các cạnh, và kết quả có đơn vị cm.

    Học sinh

    HS đối chiếu với bảng con, sửa lại chỗ sai nếu có.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Rào vườn quanh nhà

Mục tiêu

HS vận dụng tính chu vi để giải quyết tình huống thực tế: tính độ dài dây rào quanh vườn.

Nội dung

Vườn nhà bác Lan là hình chữ nhật dài 12 m, rộng 8 m, có một cổng rộng 2 m. Cần tính độ dài hàng rào cần làm, không tính phần mặt trong vườn. HS làm việc cặp đôi và trình bày cách giải.

Sản phẩm dự kiến

Chu vi vườn là (12 + 8) × 2 = 40 m. Trừ cổng: 40 − 2 = 38 m. Cần rào 38 m.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc đề bài và hỏi: "Bài toán cho biết gì? Phải tìm gì? Có cần tính diện tích vườn không?"

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: "Cho vườn dài 12 m, rộng 8 m, cổng 2 m. Phải tìm độ dài hàng rào. Không cần tính diện tích vì rào là đường bao quanh."

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu cặp đôi tính chu vi vườn trước, sau đó trừ phần cổng. Hỏi: "Vì sao phải trừ 2 m?"

    Học sinh

    HS làm bài: (12 + 8) × 2 = 40 m; 40 − 2 = 38 m. Dự kiến giải thích: "Vì cổng không cần làm hàng rào."

  3. Giáo viên

    GV chốt: Trong thực tế, khi tính dây rào hay đường bao, ta tính chu vi, sau đó điều chỉnh theo yêu cầu của đề. Nhắc HS luôn ghi đơn vị m.

    Học sinh

    HS nêu đáp số: "Cần 38 m hàng rào."

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng cho hoạt động: Chu vi tam giác và tứ giác.

  • Nhiệm vụ 1: Đo độ dài ba cạnh của hình tam giác bằng thước, ghi kết quả: ...... cm, ...... cm, ...... cm.
  • Nhiệm vụ 2: Tính chu vi tam giác: ...... + ...... + ...... = ...... cm.
  • Nhiệm vụ 3: Đo độ dài bốn cạnh của hình tứ giác, ghi kết quả: ...... cm, ...... cm, ...... cm, ...... cm.
  • Nhiệm vụ 4: Tính chu vi tứ giác: ...... + ...... + ...... + ...... = ...... cm.
  • Nhiệm vụ 5: Khi tính chu vi, em đã cộng những gì? Vì sao phải cộng đủ tất cả các cạnh?

Phiếu học tập số 2

Dùng cho hoạt động: Đúng hay sai, tính nhanh.

  • Bài 1: Tam giác có ba cạnh 3 cm, 4 cm, 5 cm. Chu vi là bao nhiêu xăng-ti-mét?
  • Bài 2: Tứ giác có các cạnh 4 cm, 5 cm, 6 cm, 7 cm. Chu vi là bao nhiêu xăng-ti-mét?
  • Bài 3: Hình chữ nhật dài 8 cm, rộng 3 cm. Chu vi là bao nhiêu xăng-ti-mét?
  • Bài 4: Hình vuông cạnh 9 cm. Chu vi là bao nhiêu xăng-ti-mét?
  • Bài 5: Hình vuông có chu vi 28 cm. Cạnh hình vuông dài bao nhiêu xăng-ti-mét?
  • Bài 6: Đơn vị nào phù hợp cho chu vi? A. cm²; B. cm; C. kg.
  • Bài 7: Bạn An tính chu vi hình chữ nhật dài 6 cm, rộng 4 cm bằng 6 + 4 = 10 cm. Em hãy sửa lại cho đúng và giải thích.

Hướng dẫn về nhà

  • Đo và tính chu vi của một quyển vở, một tấm bìa hình chữ nhật và một viên gạch hình vuông ở nhà (nếu có), ghi đơn vị cm.
  • Giải bài toán: Sân trường hình chữ nhật dài 10 m, rộng 6 m. Người ta muốn trồng cây quanh sân, mỗi mét trồng 1 cây (không tính cổng). Hỏi cần bao nhiêu cây? Lưu ý: chỉ tính đường bao quanh, không tính phần bên trong sân.
  • Chia sẻ với người thân cách tính chu vi của một hình trong nhà và nói lại công thức với người thân.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.