ToánLớp 3Chủ đề 4. Phép nhân, phép chia trong phạm vi 100

Giáo án Bài 28. Bài toán giải bằng hai bước tính

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được các bước giải bài toán giải bằng hai bước tính: tìm đại lượng trung gian rồi dùng nó để trả lời câu hỏi cuối.
Giải thích được vì sao phải tìm số trung gian trước khi tính kết quả cuối cùng.
Vận dụng được cách giải bài toán hai bước tính (phép nhân, phép chia, phép cộng, phép trừ trong phạm vi 100) để giải các bài toán thực tế và ghi đúng lời giải, đáp số có đơn vị.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích được vì sao phải tính số trung gian trước (ví dụ: muốn biết cả hai ngăn phải biết ngăn dưới có bao nhiêu sách).
Mô hình hoá toán học: tóm tắt bài toán bằng sơ đồ hoặc lời ngắn gọn, chuyển tình huống thực tế thành hai phép tính liên tiếp.
Giải quyết vấn đề toán học: xác định được dữ kiện cần dùng, bỏ qua dữ kiện thừa và tìm đúng đáp số cho bài toán hai bước.
Giao tiếp toán học: viết được lời giải đầy đủ gồm câu lời giải, phép tính và đáp số có đơn vị; đọc và nêu được lời giải của bạn.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sử dụng que tính, bảng con, hình vẽ minh hoạ và tài nguyên số NeoEdu để hỗ trợ giải toán.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: đọc đề, tự gạch dữ kiện, tự xác định điều cần tìm và tự kiểm tra lại phép tính, đơn vị trước khi kết luận.
Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp, nhóm để thống nhất cách làm và trình bày được lời giải bằng câu nói và câu viết ngắn gọn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phân tích tình huống, chọn được phép tính phù hợp cho từng bước và tìm cách giải khác khi gặp bài toán mới.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: tích cực tham gia hoạt động nhóm, hoàn thành đủ các bài tập trong phiếu học tập.
Trách nhiệm: đọc kĩ đề, kiểm tra lại phép tính và đơn vị của kết quả trước khi nộp bài hoặc báo cáo.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách giáo khoa Toán 3 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 28
Bảng phụ hoặc máy chiếu ghi sẵn đề bài ví dụ (ngăn sách) và các bài tập
Tranh minh hoạ hai ngăn sách và hộp bút, thẻ số, thẻ phép tính
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho từng nhóm)
Bút dạ, bảng nhóm, băng dính nam châm để gắn thẻ
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/3/math/bai-28-bai-toan-giai-bang-hai-buoc-tinh)

2. Học sinh

Sách Toán 3, vở ô li, bút chì, thước kẻ
Bảng con, bút viết bảng
Que tính hoặc hình vẽ minh hoạ các đồ vật (sách, bút, cam) để hỗ trợ tính toán
Bộ thẻ số và thẻ phép tính (nếu có)

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đố bạn: Kể chuyện có hai bước

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức cũ về phép nhân, phép cộng, phép trừ và tạo tâm thế học bài toán hai bước tính.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhanh hơn”: GV đọc hoặc chiếu các phép tính nhanh như $6 \times 4$ , $24 + 8$ , $32 - 5$ để HS giơ bảng con trả lời. Sau đó GV nêu một câu hỏi tình huống: “Mai có 3 túi, mỗi túi 8 quả cam. Mai cho bạn 5 quả. Mai còn bao nhiêu quả?”.

Sản phẩm dự kiến

HS tính nhanh được các phép tính cơ bản trên bảng con và nhận ra tình huống cần thực hiện nhiều hơn một phép tính.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh hơn”, chiếu lần lượt 4 phép tính và yêu cầu HS giơ bảng con ngay khi có kết quả.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, tính nhẩm và giơ bảng con có kết quả. Dự kiến HS trả lời: $6 \times 4 = 24$ ; $24 + 8 = 32$ ; $32 - 5 = 27$ .
Giáo viên
GV đọc đề bài về 3 túi cam và hỏi: “Muốn biết còn bao nhiêu quả cam, em phải làm mấy bước? Bước đầu tiên em tính gì?”.
Học sinh
HS suy nghĩ và trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Em phải tính số cam ban đầu trước, là $8 \times 3 = 24$ quả, rồi mới bớt 5 quả.”.
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS nêu cách nghĩ, nhận xét và dẫn dắt vào bài: “Hôm nay chúng ta học bài toán giải bằng hai bước tính.”.
Học sinh
HS nêu cách nghĩ của mình và lắng nghe GV giới thiệu tên bài học.
Giáo viên
GV ghi tên bài lên bảng: Bài 28. Bài toán giải bằng hai bước tính.
Học sinh
HS ghi tên bài vào vở.

Hoạt động 2: Khám phá · 12 phút

Tìm đại lượng trung gian để giải bài toán hai bước

Mục tiêu

HS nhận ra bài toán hai bước cần tìm một đại lượng trung gian rồi dùng nó để trả lời câu hỏi cuối; biết cách trình bày lời giải gồm hai phép tính có lời giải và đơn vị.

Nội dung

GV chiếu tranh hai ngăn sách và đọc đề: “Ngăn trên có 24 quyển sách. Ngăn dưới nhiều hơn ngăn trên 8 quyển sách. Hỏi cả hai ngăn có bao nhiêu quyển sách?”. HS làm việc nhóm 4, hoàn thành Phiếu học tập số 1: gạch dữ kiện, ghi điều cần tìm, tìm số sách ngăn dưới, rồi tìm số sách cả hai ngăn. Nhóm thống nhất lời giải trên bảng nhóm.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành với nội dung: Dữ kiện: ngăn trên 24 quyển, ngăn dưới nhiều hơn 8 quyển. Cần tìm: cả hai ngăn có bao nhiêu quyển. Bước 1: $24 + 8 = 32$ (quyển). Bước 2: $24 + 32 = 56$ (quyển). Đáp số: 56 quyển sách.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu tranh và đọc đề bài ngăn sách. Phát Phiếu học tập số 1 cho mỗi nhóm và nêu nhiệm vụ: gạch dữ kiện, ghi điều cần tìm, hỏi “còn thiếu gì?”.
Học sinh
HS lắng nghe đề bài, nhận phiếu và đọc kĩ đề trong nhóm. Dự kiến HS trả lời khi được hỏi: “Đề cho ngăn trên 24 quyển và ngăn dưới nhiều hơn 8 quyển; hỏi cả hai ngăn có bao nhiêu quyển.”.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, gợi ý: “Muốn biết cả hai ngăn, em đã biết số sách ngăn nào? Còn thiếu số sách của ngăn nào?”. GV yêu cầu nhóm dùng que tính hoặc hình vẽ để kiểm tra.
Học sinh
Nhóm thảo luận, dùng que tính hoặc hình vẽ để tìm số sách ngăn dưới. Dự kiến HS trả lời: “Ngăn dưới có $24 + 8 = 32$ quyển. Cả hai ngăn có $24 + 32 = 56$ quyển.”.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày trên bảng nhóm. GV hỏi cả lớp: “Vì sao phải tìm số sách ngăn dưới trước?”. GV chốt: số ngăn dưới là đại lượng trung gian.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày lời giải, các nhóm khác nhận xét. Dự kiến HS trả lời: “Vì đề chưa cho số sách ngăn dưới, phải tìm trước rồi mới cộng với ngăn trên để ra kết quả cuối.”.
Giáo viên
GV hướng dẫn trình bày lời giải đầy đủ: câu lời giải, phép tính, đơn vị, đáp số. GV rút ra ghi nhớ: bài toán hai bước cần tìm một đại lượng trung gian rồi dùng nó để trả lời câu hỏi cuối.
Học sinh
HS ghi lời giải đầy đủ vào vở: Ngăn dưới có số quyển sách là $24 + 8 = 32$ (quyển). Cả hai ngăn có số quyển sách là $24 + 32 = 56$ (quyển). Đáp số: 56 quyển sách.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 11 phút

Giải bài toán hai bước qua phiếu và trò chơi tương tác

Mục tiêu

HS vận dụng cách giải bài toán hai bước tính với các phép nhân, chia, cộng, trừ; biết kiểm tra kết quả và đơn vị.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm các bài sau:

Bài 1: Có 3 túi, mỗi túi 8 quả cam. Cho đi 5 quả. Còn bao nhiêu quả?
Bài 2: Mai có 18 nhãn vở. Nam nhiều hơn Mai 7 nhãn. Hai bạn có tất cả bao nhiêu nhãn?
Bài 3: Có 40 lít nước, dùng 12 lít rồi chia đều phần còn lại vào 4 can. Mỗi can có bao nhiêu lít?
Bài 4: Ngăn A có 12 sách, ngăn B gấp 3 lần. Muốn tìm cả hai ngăn, trước hết tìm gì? A. Số sách ngăn B; B. Số ngăn; C. Số sách đã mượn.
HS làm bài 1 đến 3 theo nhóm đôi, bài 4 làm cá nhân bằng bảng con. GV dùng bài tương tác trên NeoEdu để kiểm tra nhanh.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án Phiếu học tập số 2: Bài 1: $8 \times 3 = 24$ (quả); $24 - 5 = 19$ (quả). Đáp số 19 quả. Bài 2: Nam có $18 + 7 = 25$ (nhãn); cả hai có $18 + 25 = 43$ (nhãn). Đáp số 43 nhãn. Bài 3: Còn $40 - 12 = 28$ (lít); mỗi can $28 : 4 = 7$ (lít). Đáp số 7 lít. Bài 4: Đáp án A, phải tìm số sách ngăn B rồi cộng với 12.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2, nêu yêu cầu: làm bài 1 đến 3 theo cặp, bài 4 làm cá nhân trên bảng con. Nhắc HS ghi đơn vị vào đáp số.
Học sinh
HS nhận phiếu, lắng nghe yêu cầu và phân công bạn cùng bàn trong cặp đôi.
Giáo viên
GV quan sát, hỗ trợ cặp còn lúng túng bằng câu hỏi: “Đề hỏi gì? Bước một em phải tìm gì?”. GV chiếu bài 4 trên NeoEdu để HS làm bài tương tác.
Học sinh
Các cặp thảo luận và làm bài. Dự kiến HS trả lời bài 4: “Em chọn A vì phải biết số sách ngăn B rồi mới cộng với 12.”.
Giáo viên
GV gọi 3 HS đọc lời giải bài 1, 2, 3; yêu cầu các bạn khác kiểm tra lại phép tính và đơn vị. GV hỏi thêm: “Bài 3 vì sao phải trừ trước rồi mới chia?”.
Học sinh
HS đọc lời giải, các bạn nhận xét. Dự kiến HS trả lời: “Vì đề yêu cầu tính phần nước còn lại rồi mới chia đều vào 4 can.”.
Giáo viên
GV chốt đáp án đúng, nhấn mạnh các lỗi thường gặp: quên đơn vị, chưa tìm số trung gian, chia trước khi trừ. Khen ngợi nhóm làm đúng và nhanh.
Học sinh
HS đối chiếu, sửa bài vào phiếu và ghi lại lỗi sai của mình (nếu có).

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 7 phút

Bé làm nhân viên cửa hàng

Mục tiêu

HS vận dụng bài toán hai bước vào tình huống thực tế quen thuộc và tự kiểm tra kết quả.

Nội dung

GV đưa tình huống: “Cửa hàng có 4 hộp bút, mỗi hộp 7 bút. Cửa hàng bán 6 bút. Cửa hàng còn bao nhiêu bút?”. HS đóng vai nhân viên cửa hàng, nêu hai bước giải, trình bày lời giải và kiểm tra lại bằng que tính. Bài về nhà: đếm số đồ dùng học tập trong nhà (bút, vở, sách) và viết một bài toán hai bước để đố bạn trong nhóm.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng lời giải: Ban đầu cửa hàng có $7 \times 4 = 28$ (bút). Còn lại $28 - 6 = 22$ (bút). Đáp số 22 bút. HS nêu được một bài toán hai bước đơn giản do mình tự đặt.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống cửa hàng bút và yêu cầu HS đóng vai nhân viên, tự tìm hai bước giải.
Học sinh
HS lắng nghe tình huống và suy nghĩ cách giải cá nhân trong 1 phút.
Giáo viên
GV mời HS đọc lần lượt các bước giải. GV hỏi: “Em đã kiểm tra lại kết quả chưa? Đơn vị của đáp số là gì?”.
Học sinh
HS trình bày: Bước 1: tìm số bút ban đầu $7 \times 4 = 28$ . Bước 2: tìm số bút còn lại $28 - 6 = 22$ . Dự kiến HS kiểm tra bằng que tính: 4 nhóm 7 que, bớt 6 que, còn 22 que.
Giáo viên
GV nhận xét và khen HS có cách kiểm tra sáng tạo. Giao nhiệm vụ về nhà.
Học sinh
HS lắng nghe và ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.
Giáo viên
GV tổng kết: bài toán hai bước cần tìm đại lượng trung gian; cần đọc kĩ đề, kiểm tra phép tính và đơn vị. Đọc phần ghi nhớ trong sách.
Học sinh
HS đọc thầm và nhắc lại ghi nhớ: Bài toán hai bước cần tìm một đại lượng trung gian rồi dùng nó để trả lời câu hỏi cuối.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đề bài: Ngăn trên có 24 quyển sách. Ngăn dưới nhiều hơn ngăn trên 8 quyển sách. Hỏi cả hai ngăn có bao nhiêu quyển sách?

Dữ kiện đã cho (gạch dưới): ...
Điều cần tìm: ...
Hỏi: Muốn biết cả hai ngăn, còn thiếu gì?
Bước 1 (tìm số sách ngăn dưới): ... = ... (quyển)
Bước 2 (tìm số sách cả hai ngăn): ... = ... (quyển)
Đáp số: ...

Phiếu học tập số 2

Bài 1: Có 3 túi, mỗi túi 8 quả cam. Cho đi 5 quả. Còn bao nhiêu quả cam?
Bài 2: Mai có 18 nhãn vở. Nam nhiều hơn Mai 7 nhãn. Hai bạn có tất cả bao nhiêu nhãn?
Bài 3: Có 40 lít nước, dùng 12 lít rồi chia đều phần còn lại vào 4 can. Mỗi can có bao nhiêu lít?
Bài 4 (khoanh tròn đáp án đúng): Ngăn A có 12 sách, ngăn B gấp 3 lần ngăn A. Muốn tìm cả hai ngăn, trước hết tìm gì?

A. Số sách ngăn B
B. Số ngăn
C. Số sách đã mượn
Lưu ý: Viết đầy đủ lời giải, phép tính và đơn vị ở đáp số.

Hướng dẫn về nhà

Đếm số bút, vở, sách trong cặp sách hoặc trong nhà; chọn hai nhóm đồ dùng và viết một bài toán hai bước đơn giản.
Giải lại bài 2 và bài 3 của Phiếu học tập số 2 vào vở, ghi đầy đủ lời giải và đơn vị.
Ôn lại bảng nhân 2, 3, 4, 5 và bảng chia tương ứng để chuẩn bị cho các bài toán hai bước tiếp theo.
Tham khảo thêm bài tập tương tác trên NeoEdu (neoedu.vn/learn/3/math/bai-28-bai-toan-giai-bang-hai-buoc-tinh) và tự kiểm tra đáp án.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.