ToánLớp 3Chủ đề 4. Phép nhân, phép chia trong phạm vi 100

Giáo án Bài 23. Nhân số có hai chữ số với số có một chữ số

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách đặt tính và thực hiện phép nhân số có hai chữ số với số có một chữ số (ví dụ $23 \times 3$ ), nhân lần lượt từ phải sang trái.
Giải thích được vì sao phải nhớ phần chục sang hàng kế tiếp khi tích ở một hàng có hai chữ số.
Kiểm tra được kết quả phép nhân bằng cách tách số theo hàng hoặc bằng phép tính ngược.
Vận dụng được phép nhân để giải bài toán có lời văn về số nhóm bằng nhau (ví dụ 3 khay, mỗi khay 23 cây giống).
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao $6 \times 3$ cho 18 đơn vị phải viết 8 và nhớ 1 chục sang hàng chục.
Giao tiếp toán học: HS đọc và viết đúng phép tính, nêu đúng đáp số kèm đơn vị “cây”.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển được tình huống “3 khay, mỗi khay 23 cây” thành phép nhân $23 \times 3$ .
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng que tính để biểu diễn số 23 và tích $23 \times 3$ trước khi đặt tính.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đặt tính, tự thực hiện và tự kiểm tra kết quả bằng hai cách trên bảng con trước khi báo cáo.
Giao tiếp và hợp tác: HS thảo luận theo cặp, nói được các bước tính bằng câu đầy đủ, dùng đúng thuật ngữ “hàng đơn vị”, “hàng chục”, “nhớ”.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn được cách kiểm tra phù hợp và giải thích được cách làm khi gặp bài toán thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực tham gia thao tác que tính, làm đủ các bài luyện tập trên bảng con.
Trung thực: HS nói đúng kết quả tự kiểm tra, không sửa đáp án theo bạn khi chưa kiểm tra lại.
Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc của nhóm và kiểm tra lại kết quả của bạn trong cặp đôi.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi bài toán khởi động, các phép tính trong Bài tập 1–5, bảng đặt tính mẫu.
Que tính (bó chục và que đơn vị) hoặc hình vẽ minh hoạ 2 bó chục và 3 que rời; thẻ số 0–9.
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp đôi).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/math/bai-23-nhan-so-co-hai-chu-so-voi-so-co-mot-chu-so (dùng ở hoạt động Luyện tập để HS kiểm tra đáp án).

2. Học sinh

Bảng con, bút dạ, khăn lau.
Bộ que tính (hoặc que học toán) để thao tác.
Vở Toán, bút chì, thước.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đố bạn tính nhanh

Mục tiêu

Ôn lại phép nhân số tròn chục với số có một chữ số để chuẩn bị cho bài mới.

Nội dung

GV đưa các phép tính lên bảng: $20 \times 3$ , $30 \times 2$ , $40 \times 2$ , $10 \times 5$ . HS tính nhanh bằng bảng con, giơ bảng khi có kết quả.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng kết quả: $20 \times 3 = 60$ ; $30 \times 2 = 60$ ; $40 \times 2 = 80$ ; $10 \times 5 = 50$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Các em tính nhanh bốn phép tính trên bảng con, giơ bảng khi xong nhé.”
Học sinh
HS lắng nghe, nhận bảng con và bút dạ.
Giáo viên
GV đọc từng phép tính và quan sát bảng của HS.
Học sinh
HS tính và viết kết quả lên bảng con. Dự kiến: “ $20 \times 3$ bằng 60 vì 2 chục nhân 3 được 6 chục.”
Giáo viên
GV yêu cầu một vài HS đọc kết quả và cách tính.
Học sinh
HS trả lời: “ $30 \times 2$ bằng 60 vì 3 chục nhân 2 bằng 6 chục.”
Giáo viên
GV khen các bạn tính nhanh và nói: “Hôm nay chúng ta sẽ nhân số có hai chữ số với số có một chữ số.”
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học: “Nhân số có hai chữ số với số có một chữ số.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Hình thành cách nhân $23 \times 3$

Mục tiêu

HS nhận ra cách đặt tính và nhân từ phải sang trái khi nhân số có hai chữ số với số có một chữ số.

Nội dung

Tình huống: Mỗi khay có 23 cây giống (GV dùng 2 bó chục và 3 que rời). Có 3 khay như thế. Nhiệm vụ 1: dùng que tính biểu diễn 3 lần số 23. Nhiệm vụ 2: đặt tính và tính $23 \times 3$ rồi hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Phiếu học tập số 1:

Câu 1: Hàng đơn vị: $3 \times 3 =$ ? Viết ? và nhớ ? (nếu có).
Câu 2: Hàng chục: $2 \times 3 =$ ? cộng số nhớ được ?
Câu 3: Kết quả $23 \times 3 =$ ?

Sản phẩm dự kiến

HS biểu diễn được $23 \times 3$ bằng que tính; đặt tính và tìm được kết quả $23 \times 3 = 69$ ; nêu được thứ tự tính từ phải sang trái.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đưa tình huống 3 khay, mỗi khay 23 cây giống và yêu cầu HS dùng que tính biểu diễn.
Học sinh
HS nhận que tính, lấy 2 bó chục và 3 que rời cho một khay, sau đó lấy 3 nhóm như vậy.
Giáo viên
GV hướng dẫn: “Đặt 23 vào cột, đơn vị thẳng hàng đơn vị. Tính từ hàng đơn vị trước.” GV gợi ý: “Ba que nhân 3 là bao nhiêu?”
Học sinh
HS đặt tính và tính. Dự kiến: “3 que nhân 3 được 9 que, viết 9 ở hàng đơn vị. 2 chục nhân 3 được 6 chục, viết 6 ở hàng chục. Kết quả là 69.”
Giáo viên
GV mời cặp đôi trình bày và hỏi: “Vì sao không tính từ hàng chục trước?”
Học sinh
HS trả lời: “Vì nếu tính hàng đơn vị trước thì mới biết có nhớ chục sang hàng chục hay không.”
Giáo viên
GV chốt: “Nhân lần lượt từ phải sang trái; tích hàng đơn vị có hai chữ số thì viết chữ số đơn vị và nhớ phần chục.”
Học sinh
HS ghi vào vở: $23 \times 3 = 69$ và nhắc lại quy tắc.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Kiểm tra kết quả bằng hai cách

Mục tiêu

HS biết tự kiểm tra kết quả phép nhân bằng cách tách số theo hàng và bằng phép tính ngược.

Nội dung

Cách 1: tách $23 = 20 + 3$ , tính $20 \times 3 = 60$ , $3 \times 3 = 9$ , rồi cộng $60 + 9 = 69$ . Cách 2: lấy $69 : 3 = 23$ để kiểm tra ngược.

Sản phẩm dự kiến

HS kiểm tra được $23 \times 3 = 69$ bằng hai cách và nêu được kết quả kiểm tra là đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hỏi: “Làm sao để biết kết quả 69 là đúng?”
Học sinh
HS suy nghĩ và trả lời: “Em tính lại bằng cách khác.”
Giáo viên
GV hướng dẫn cách tách số: “Tách 23 thành 20 và 3, nhân từng phần với 3 rồi cộng lại.”
Học sinh
HS thực hiện trên bảng con: $20 \times 3 = 60$ ; $3 \times 3 = 9$ ; $60 + 9 = 69$ .
Giáo viên
GV mời HS trình bày cách kiểm tra bằng phép tính ngược: $69 : 3 = 23$ .
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến: “Lấy 69 chia cho 3 được 23, bằng số ban đầu nên kết quả đúng.”
Giáo viên
GV nhận xét: “Có hai cách kiểm tra rất hay. Các em nhớ kiểm tra trước khi kết luận.”
Học sinh
HS ghi nhớ hai cách kiểm tra vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Luyện tập: Tính đúng, chọn đúng

Mục tiêu

HS vận dụng cách đặt tính và kiểm tra để làm đúng các bài tập tính, chọn đáp án và đúng/sai.

Nội dung

Bài 1: Tính $23 \times 3$ .
Bài 2: Tính $24 \times 3$ .
Bài 3: Tính $25 \times 3$ .
Bài 4: Kết quả của $26 \times 3$ là: A. 79; B. 78; C. 77.
Bài 5: Điền số vào chỗ trống: $27 \times 3 =$ ?
Bài 7: Xét các kết quả sau: a) $23 \times 3 = 69$ ; b) $24 \times 3 = 73$ . Đúng hay sai? Sửa lại ý sai.
HS làm bảng con, sau đó kiểm tra bằng trang bài tập tương tác NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: Bài 1: 69; Bài 2: 72; Bài 3: 75; Bài 4: B (78); Bài 5: 81; Bài 7: a) Đ; b) S, sửa lại $24 \times 3 = 72$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đưa lần lượt các bài 1, 2, 3, 4, 5, 7 lên bảng và nêu yêu cầu.
Học sinh
HS đọc đề, làm bài vào bảng con.
Giáo viên
GV quan sát, hỗ trợ HS còn lúng túng về nhớ chục. Gợi ý: “ $6 \times 3$ bằng bao nhiêu? Viết chữ số nào ở hàng đơn vị?”
Học sinh
HS làm bài. Dự kiến: “ $26 \times 3$ : $6 \times 3 = 18$ , viết 8 nhớ 1; $2 \times 3 = 6$ , cộng 1 được 7; kết quả 78.”
Giáo viên
GV mời HS giơ bảng và giải thích câu 7b, yêu cầu cả lớp kiểm tra bằng trang NeoEdu.
Học sinh
HS giải thích: “Ý b sai vì $24 \times 3 = 72$ , không phải 73.”
Giáo viên
GV chốt: “Khi nhân có nhớ, phải cộng số nhớ trước khi viết. Luôn kiểm tra lại kết quả.”
Học sinh
HS sửa lại bài sai nếu có và ghi nhớ.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Chuyển cây giống về trường

Mục tiêu

HS vận dụng phép nhân để giải bài toán thực tế về số nhóm bằng nhau.

Nội dung

Bài toán: Mỗi khay có 23 cây giống. 3 khay có bao nhiêu cây giống? HS trình bày lời giải có câu trả lời và đơn vị. Về nhà: tính $23 \times 3$ bằng cách đặt tính, rồi kiểm tra bằng một cách khác (Bài 8).

Sản phẩm dự kiến

Lời giải: Số cây giống là $23 \times 3 = 69$ (cây). Đáp số: 69 cây.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc bài toán và yêu cầu HS nêu điều đã biết, điều cần tìm.
Học sinh
HS trả lời: “Đã biết: mỗi khay 23 cây, 3 khay. Cần tìm: số cây giống.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS chọn phép tính: “Có 3 nhóm bằng nhau, mỗi nhóm 23 cây, ta làm phép tính gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Ta làm phép nhân $23 \times 3$ .” HS viết lời giải vào bảng con.
Giáo viên
GV mời 2 HS trình bày lời giải và kiểm tra cách ghi đơn vị “cây”.
Học sinh
HS trình bày: “Số cây giống là $23 \times 3 = 69$ (cây). Đáp số: 69 cây.”
Giáo viên
GV khen và nhắc: “Muốn biết nhiều nhóm bằng nhau có bao nhiêu, ta nhân số trong một nhóm với số nhóm.”
Học sinh
HS ghi nhớ và về nhà làm Bài 8.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Tình huống: Mỗi khay có 23 cây giống. Có 3 khay.

Câu 1: Biểu diễn 3 lần số 23 bằng que tính.
Câu 2: Đặt tính và tính $23 \times 3$ .
Câu 3: Hàng đơn vị: $3 \times 3 =$ ?, viết ?, nhớ ?.
Câu 4: Hàng chục: $2 \times 3 =$ ?, cộng số nhớ được ?.
Câu 5: Vậy $23 \times 3 =$ ?
Câu 6: Kiểm tra bằng cách tách số: $20 \times 3 + 3 \times 3 =$ ?

Hướng dẫn về nhà

Làm Bài 8 vào vở: Tính $23 \times 3$ bằng cách đặt tính, rồi dùng một cách khác để kiểm tra kết quả.
Tự chọn một tình huống trong gia đình có các nhóm bằng nhau (ví dụ 3 hộp, mỗi hộp 24 chiếc bút) và viết phép nhân, lời giải, đáp số tương ứng.
Ôn lại bảng nhân 2, 3, 4, 5 để chuẩn bị cho bài học tiếp theo.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.