Giáo án Toán 3
ToánLớp 3Chủ đề 3. Làm quen với hình phẳng, hình khối

Giáo án Bài 21. Khối lập phương, khối hộp chữ nhật

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được khối lập phương và khối hộp chữ nhật đều có 6 mặt, 8 đỉnh, 12 cạnh.
  • Nêu được mỗi mặt của khối lập phương là hình vuông bằng nhau; các mặt của khối hộp chữ nhật là hình chữ nhật.
  • Giải thích được vì sao phải đếm cả mặt, đỉnh, cạnh bị khuất khi chỉ nhìn thấy một phần hình khối.
  • Vận dụng được đặc điểm đã học để nhận biết và mô tả vật có dạng khối lập phương hoặc khối hộp chữ nhật trong thực tế.
  • Tư duy và lập luận toán học: giải thích vì sao hộp có 6 mặt dù chỉ thấy 3 mặt; lập luận 4 + 4 + 4 = 12 khi đếm cạnh.
  • Mô hình hoá toán học: dùng hộp thật và hình vẽ để biểu diễn khối lập phương, khối hộp chữ nhật.
  • Giao tiếp toán học: mô tả đúng hình dạng mặt, số đỉnh, số cạnh của hình khối.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sử dụng hộp, khối lập phương và học liệu số NeoEdu để quan sát, luyện tập.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự quan sát hộp thật, xoay hộp để tìm mặt khuất và tự kiểm tra kết quả đếm bằng cách đối chiếu với số 6, 8, 12.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp và nhóm, dùng đúng các từ mặt, đỉnh, cạnh khi mô tả hình khối.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: tìm cách đếm phần khuất của hình khối và đưa ra ví dụ vật thật có dạng khối hộp chữ nhật.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: tích cực quan sát, xoay hộp và đếm đầy đủ các mặt, đỉnh, cạnh.
  • Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập và nhiệm vụ tìm vật thật ở nhà đúng thời hạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Các hộp giấy có dạng khối lập phương và khối hộp chữ nhật (mỗi loại ít nhất 4 hộp).
  • Hình vẽ hoặc mô hình khối lập phương, khối hộp chữ nhật, vẽ nét đứt cho các cạnh bị khuất.
  • Máy chiếu hoặc bảng tương tác, học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/3/math/bai-21-khoi-lap-phuong-khoi-hop-chu-nhat (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác).
  • Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp), bảng phụ ghi đáp án.

2. Học sinh

  • Bảng con, bút dạ, khăn lau.
  • Vở ô li, bút chì.
  • Một khối lập phương hoặc hộp giấy theo nhóm (nếu có).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán hình khối bí ẩn

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức về hình khối đã biết và tạo tình huống dẫn vào bài.

Nội dung

GV giơ một hộp giấy dạng khối hộp chữ nhật, che bớt phần mặt, cho HS quan sát các mặt nhìn thấy và đoán số mặt còn khuất.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được hình dạng các mặt nhìn thấy và dự đoán số mặt bị khuất.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giơ hộp và hỏi: 'Các em thấy những mặt nào? Mỗi mặt có hình gì?'

    Học sinh

    HS quan sát và trả lời: 'Em thấy mặt hình chữ nhật, mặt hình vuông…'

  2. Giáo viên

    GV hỏi tiếp: 'Hộp này còn bao nhiêu mặt em không nhìn thấy?'

    Học sinh

    HS dự đoán: 'Còn 3 mặt bị khuất.'

  3. Giáo viên

    GV nhận xét và dẫn vào bài: 'Hôm nay chúng ta tìm hiểu khối lập phương và khối hộp chữ nhật.'

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài và ghi vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Nhận biết mặt của khối lập phương và khối hộp chữ nhật

Mục tiêu

HS nhận biết số mặt và hình dạng các mặt của khối lập phương và khối hộp chữ nhật.

Nội dung

HS làm việc nhóm 4: mỗi nhóm nhận một khối lập phương và một khối hộp chữ nhật, xoay để quan sát và đếm mặt theo các vị trí trên, dưới, trước, sau, trái, phải. Nhóm trả lời: Mặt khối lập phương là hình gì? Mặt khối hộp chữ nhật là hình gì?

Sản phẩm dự kiến

Kết quả nhóm: mỗi khối có 6 mặt; khối lập phương có 6 mặt là hình vuông bằng nhau; khối hộp chữ nhật có 6 mặt là hình chữ nhật.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát hình khối cho nhóm, hướng dẫn quan sát và hỏi: 'Khi nhìn hộp từ phía trước, em thấy mấy mặt? Làm sao biết còn mặt nào khuất?'

    Học sinh

    HS trả lời: 'Em thấy 3 mặt. Phải xoay hộp để thấy mặt bên, mặt dưới và mặt sau.'

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý nhóm đếm theo cặp mặt đối diện: trên – dưới, trước – sau, trái – phải.

    Học sinh

    HS xoay hộp, đếm mặt và ghi kết quả vào bảng con: 'Khối lập phương: 6 mặt, 6 hình vuông. Khối hộp chữ nhật: 6 mặt, 6 hình chữ nhật.'

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày và hỏi: 'Các mặt của khối lập phương có bằng nhau không?'

    Học sinh

    Đại diện nhóm trả lời: 'Các mặt là hình vuông bằng nhau.'

  4. Giáo viên

    GV chốt: khối lập phương có 6 mặt đều là hình vuông bằng nhau; khối hộp chữ nhật có 6 mặt là hình chữ nhật. Hướng dẫn HS ghi vở.

    Học sinh

    HS ghi vở và nhắc lại kết luận.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 9 phút

Đếm đỉnh và cạnh của hình khối

Mục tiêu

HS đếm được số đỉnh, số cạnh của khối lập phương và khối hộp chữ nhật, kể cả phần bị khuất.

Nội dung

HS làm việc theo cặp, dùng hộp và Phiếu học tập số 1 để đếm: 4 đỉnh trên, 4 đỉnh dưới; 4 cạnh trên, 4 cạnh dưới, 4 cạnh đứng nối trên với dưới; rồi điền kết quả và lập luận 4 + 4 + 4 = 12.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành đúng: 8 đỉnh; 12 cạnh (4 + 4 + 4 = 12).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hỏi: 'Đỉnh là gì? Cạnh là gì? Em đếm đỉnh ở đâu trên hộp?'

    Học sinh

    HS trả lời: 'Đỉnh là chỗ hai cạnh gặp nhau. Có 4 đỉnh ở trên và 4 đỉnh ở dưới.'

  2. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1, nhắc cặp đếm cả cạnh khuất và hỏi gợi ý: 'Cạnh đứng nối đỉnh trên với đỉnh dưới có mấy cạnh?'

    Học sinh

    Cặp đôi đếm và điền phiếu: 'Có 4 cạnh đứng. Tổng: 4 + 4 + 4 = 12 cạnh.'

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày và hỏi: 'Nếu chỉ đếm cạnh nhìn thấy thì có đủ không?'

    Học sinh

    HS trả lời: 'Không đủ, phải đếm cả cạnh bị khuất.'

  4. Giáo viên

    GV chốt: khối lập phương và khối hộp chữ nhật đều có 8 đỉnh, 12 cạnh; đếm phải bao gồm phần khuất.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và ghi kết quả vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 7 phút

Luyện tập đúng hay sai và trắc nghiệm nhanh

Mục tiêu

Củng cố số mặt, đỉnh, cạnh và hình dạng mặt của khối lập phương, khối hộp chữ nhật.

Nội dung

Làm các bài tập 1 đến 6 trong trang bài học NeoEdu hoặc trên bảng phụ; HS giơ bảng con trả lời, sau đó điền và giải thích ngắn.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 1) 6 mặt; 2) 8 đỉnh; 3) 12 cạnh; 4) B. Hình vuông; 5) a) Đ, b) S (phải kể cả cạnh bị khuất); 6) 8 đỉnh, 12 cạnh.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu bài 1 đến 4 và yêu cầu HS giơ bảng con: 'Khối lập phương có bao nhiêu mặt?'

    Học sinh

    HS giơ bảng con ghi 6 và giải thích: 'Có trên, dưới, trước, sau, trái, phải.'

  2. Giáo viên

    GV chiếu bài 5 và 6, yêu cầu HS đúng hay sai và điền số. Nêu câu hỏi: 'Vì sao câu b sai?'

    Học sinh

    HS trả lời: 'a) Đ; b) S, vì phải đếm cả cạnh bị khuất.' Điền: '8 đỉnh; 4 + 4 + 4 = 12 cạnh.'

  3. Giáo viên

    GV chữa bài, nhấn mạnh: luôn đếm đủ phần khuất; đối chiếu với 6, 8, 12.

    Học sinh

    HS sửa lỗi (nếu có) vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Tìm vật có dạng khối hộp chữ nhật trong thực tế

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức để nhận biết và mô tả vật thật, giải bài toán đơn giản về mặt của hai khối lập phương.

Nội dung

GV nêu tình huống: Hai khối lập phương để rời nhau có tất cả bao nhiêu mặt? Giao nhiệm vụ về nhà: tìm một vật có dạng khối hộp chữ nhật và mô tả các mặt.

Sản phẩm dự kiến

Đáp số: 12 mặt (6 × 2 = 12). HS nêu được một vật thật dạng khối hộp chữ nhật, ví dụ hộp giày, và nói đúng số mặt, hình dạng mặt.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hỏi: 'Hai khối lập phương để rời nhau có tất cả bao nhiêu mặt?'

    Học sinh

    HS tính: 'Mỗi khối có 6 mặt, 6 × 2 = 12 mặt.'

  2. Giáo viên

    GV giao nhiệm vụ về nhà: tìm một vật dạng khối hộp chữ nhật, mô tả các mặt và số mặt.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ vào vở và hứa hoàn thành.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm và tên: ........................

Câu 1. Quan sát khối hộp và điền số.

  • Số mặt của khối lập phương: ......
  • Số mặt của khối hộp chữ nhật: ......
  • Hình dạng các mặt của khối lập phương: ......

Câu 2. Đếm và điền vào bảng.

  • Số đỉnh trên: ...... ; số đỉnh dưới: ...... ; tổng số đỉnh: ......
  • Số cạnh trên: ...... ; số cạnh dưới: ...... ; số cạnh đứng: ......
  • Tổng số cạnh: ...... + ...... + ...... = ......

Câu 3. Đúng hay sai?

  • Chỉ cần đếm cạnh nhìn thấy là đủ. (Đ / S)
  • Khối hộp chữ nhật có 6 mặt. (Đ / S)

Hướng dẫn về nhà

  • Tìm ở nhà một vật có dạng khối hộp chữ nhật (ví dụ hộp giày, hộp bánh), đếm và mô tả các mặt; nêu số đỉnh, số cạnh của vật đó.
  • Xem lại trang bài học NeoEdu bài 21 và làm lại các bài tập tương tác để kiểm tra kết quả.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.