ToánLớp 3Chủ đề 3. Làm quen với hình phẳng, hình khối

Giáo án Bài 18. Góc, góc vuông, góc không vuông

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được góc gồm một đỉnh và hai cạnh cùng xuất phát từ đỉnh.
Nhận biết được góc vuông và góc không vuông bằng cách dùng góc vuông của ê-ke để kiểm tra.
Giải thích được vì sao phải đặt đúng đỉnh và một cạnh của ê-ke trùng với góc cần kiểm tra trước khi kết luận.
Vận dụng được ê-ke để tìm góc vuông trong đồ vật quen thuộc ở nhà và trong lớp học.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao một góc là góc vuông hay không vuông dựa trên kết quả kiểm tra hai cạnh với ê-ke.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng các từ đỉnh, cạnh, góc vuông, góc không vuông khi mô tả hình và trình bày kết quả.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng thành thạo que tính, thước và ê-ke để ghép góc và kiểm tra góc đúng cách.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự thực hành ghép góc bằng que tính và dùng ê-ke kiểm tra, tự đối chiếu kết quả với đáp án trong phiếu học tập.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, nói cho bạn nghe cách đặt ê-ke và kết luận về loại góc, nhận xét kết quả của bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng kiến thức để tìm và kiểm tra góc vuông trong thực tế, giải thích được vì sao không kết luận chỉ dựa vào hình dáng.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực thực hành ghép góc và kiểm tra đủ các góc được giao trong phiếu học tập.
Trách nhiệm: HS cẩn thận khi dùng ê-ke, không làm hỏng dụng cụ và kiểm tra lại kết quả trước khi báo cáo.
Trung thực: HS nhận xét đúng kết quả kiểm tra của mình, không kết luận vội chỉ vì hình trông giống mái nhà hay cạnh nằm ngang.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Ê-ke lớn dùng để trình diễn trên bảng, que tính, thước thẳng có vạch chia.
Bảng phụ hoặc bảng trắng vẽ sẵn 4 góc (góc 1 đến góc 4) để kiểm tra bằng ê-ke.
Phiếu học tập số 1 đã in cho từng cặp.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học Bài 18 (neoedu.vn/learn/3/math/bai-18-goc-goc-vuong-goc-khong-vuong) với bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng để trình chiếu hình minh họa góc và kiểm tra nhanh phần đúng sai.

2. Học sinh

Bộ que tính, thước thẳng, ê-ke nhỏ.
Vở toán, bút chì, bút màu.
Phiếu học tập số 1 (làm theo cặp).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 3 phút

Tìm chỗ hai đường gặp nhau

Mục tiêu

Gợi nhớ hình ảnh góc đã gặp trong đời sống để HS có biểu tượng ban đầu trước khi học bài.

Nội dung

GV cho HS quan sát các đồ vật trong lớp (mép bảng, mép thước, góc sách, khung cửa) và tìm những chỗ hai đường thẳng gặp nhau tại một điểm.

Sản phẩm dự kiến

HS chỉ hoặc kể được ít nhất 2 đồ vật có chỗ hai cạnh gặp nhau ở một điểm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hỏi: "Trong lớp mình, chỗ nào giống hai que tính gặp nhau ở một đầu?" GV gợi ý: mép bảng, góc sách, khung cửa.
Học sinh
HS quan sát và suy nghĩ, giơ tay trả lời. Dự kiến HS nói: "Góc bảng", "Góc quyển vở", "Góc cửa sổ".
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS chỉ vào đồ vật và nói rõ chỗ hai cạnh gặp nhau.
Học sinh
HS đứng tại chỗ, dùng ngón tay chỉ vào mép bảng, góc sách và nói: "Đây là chỗ hai cạnh gặp nhau ở một điểm".
Giáo viên
GV nhận xét và nói: "Những chỗ hai cạnh gặp nhau như thế gọi là góc. Hôm nay chúng ta học về góc, góc vuông và góc không vuông." GV ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài: "Góc, góc vuông, góc không vuông".

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Nhận biết góc, đỉnh và cạnh

Mục tiêu

HS nêu được góc có một đỉnh và hai cạnh cùng xuất phát từ đỉnh, dùng đúng từ đỉnh và cạnh khi mô tả hình.

Nội dung

GV dùng hai que tính ghép thành một góc trên bảng, chỉ đỉnh và hai cạnh. HS làm theo cặp: ghép góc bằng que tính, chỉ đỉnh, hai cạnh rồi hoàn thành phần a của Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

HS ghép được một góc bằng que tính, chỉ đúng đỉnh và hai cạnh, hoàn thành phần a của Phiếu học tập số 1 (góc có 1 đỉnh, 2 cạnh cùng xuất phát từ đỉnh).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV ghép hai que tính trên bảng thành một góc, chỉ vào điểm chung và nói: "Chỗ này là đỉnh. Hai que này là hai cạnh." GV hỏi: "Góc có mấy đỉnh? Có mấy cạnh?"
Học sinh
HS quan sát, trả lời: "Góc có 1 đỉnh", "Góc có 2 cạnh".
Giáo viên
GV yêu cầu các cặp dùng que tính ghép một góc, chỉ đỉnh và hai cạnh, sau đó điền phần a của Phiếu học tập số 1. GV đi kiểm tra và hỏi: "Hai cạnh có cùng xuất phát từ đâu?"
Học sinh
HS ghép góc, cùng bạn chỉ đỉnh và hai cạnh, ghi vào phiếu. Dự kiến HS trả lời: "Hai cạnh cùng xuất phát từ đỉnh".
Giáo viên
GV mời 1 đến 2 cặp trình bày bằng cách chỉ vào hình trên bảng và nói: "Đỉnh của góc là..., cạnh thứ nhất là..., cạnh thứ hai là...".
Học sinh
HS trình bày, dùng từ đỉnh và cạnh. Các cặp khác nhận xét.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Kiểm tra góc vuông bằng ê-ke

Mục tiêu

HS sử dụng đúng ê-ke để kiểm tra góc, phân biệt được góc vuông và góc không vuông và giải thích được kết luận của mình.

Nội dung

GV trình diễn cách đặt góc vuông của ê-ke trùng đỉnh góc cần kiểm tra, một cạnh ê-ke trùng một cạnh góc, sau đó xem cạnh còn lại có trùng không. HS thực hành kiểm tra góc 1 đến góc 4 trên bảng phụ, điền kết quả vào phần b của Phiếu học tập số 1. GV lưu ý: hướng quay của hình không làm thay đổi loại góc, không kết luận chỉ vì một cạnh nằm ngang hoặc hình trông giống mái nhà.

Sản phẩm dự kiến

HS điền đúng bảng phân loại góc 1 đến góc 4 vào phần b của Phiếu học tập số 1 và nói được lí do: góc vuông khi cạnh còn lại trùng với cạnh ê-ke; góc không vuông khi không trùng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV trình diễn trên bảng: đặt đỉnh góc vuông của ê-ke trùng đỉnh góc 1, một cạnh ê-ke trùng một cạnh góc. GV hỏi: "Cạnh còn lại của góc có trùng với cạnh ê-ke không?"
Học sinh
HS quan sát và trả lời: "Có trùng, vậy góc 1 là góc vuông" hoặc "Không trùng, góc này không vuông".
Giáo viên
GV yêu cầu các cặp dùng ê-ke kiểm tra góc 1 đến góc 4 trên bảng phụ, điền vào phần b của phiếu. GV nhắc: "Nếu góc nằm nghiêng hoặc có hình giống mái nhà, em vẫn phải kiểm tra bằng ê-ke."
Học sinh
HS thực hành theo cặp, đặt ê-ke, quan sát và ghi kết quả. Dự kiến HS nói: "Góc 1 là góc vuông vì cạnh còn lại trùng với cạnh ê-ke", "Góc 3 không vuông vì cạnh còn lại không trùng".
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày kết quả và lí do. GV hỏi: "Nếu xoay góc vuông đi một chút thì có còn là góc vuông không?"
Học sinh
HS trình bày, dự kiến trả lời: "Vẫn là góc vuông, vì xoay không làm thay đổi độ mở của góc". Cả lớp nhận xét và sửa kết quả nếu cần.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Luyện tập nhận biết và kiểm tra góc

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về đỉnh, cạnh, góc vuông và góc không vuông để làm các bài tập trắc nghiệm và đúng sai.

Nội dung

Bài 1: Dụng cụ nào dùng để kiểm tra góc vuông? A. Cân; B. Ê-ke; C. Đồng hồ.
Bài 2: Góc có mấy đỉnh? A. 1; B. 2; C. 3.
Bài 3: Một góc có bao nhiêu cạnh?
Bài 4: Đúng hay sai? a) Xoay một góc vuông vẫn được góc vuông. b) Góc có hai đỉnh.
Bài 5: Khi kiểm tra bằng ê-ke, phải làm gì trước? A. Đặt ê-ke ở bất kì đâu; B. Chỉ nhìn cạnh dài; C. Đặt đỉnh và một cạnh cho trùng.
Bài 6: Hình chữ nhật có bao nhiêu góc vuông?
HS làm bài trên bảng con, sau đó kiểm tra đáp án trên trang bài học NeoEdu (phần bài tập tương tác) nếu có thời gian.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: B (ê-ke có sẵn góc vuông). Bài 2: A (góc có 1 đỉnh). Bài 3: 2 cạnh (hai cạnh gặp nhau tại một đỉnh). Bài 4: a) Đ (xoay không thay đổi độ mở); b) S (mỗi góc có một đỉnh). Bài 5: C (đặt đúng đỉnh và một cạnh trùng). Bài 6: 4 góc vuông (bốn góc của hình chữ nhật đều vuông).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc lần lượt bài 1 đến bài 3 và yêu cầu HS giơ bảng con đáp án. GV nói: "Các em suy nghĩ kĩ trước khi giơ bảng."
Học sinh
HS suy nghĩ và giơ bảng con: bài 1 là B, bài 2 là A, bài 3 là 2 cạnh.
Giáo viên
GV đọc bài 4 và bài 5, hỏi: "Vì sao em chọn đáp án đó?" GV đọc bài 6, yêu cầu HS đếm các góc của hình chữ nhật trên bảng.
Học sinh
HS giải thích: bài 4a đúng vì xoay không làm thay đổi độ mở, bài 4b sai vì góc có một đỉnh; bài 5 chọn C; bài 6 đếm được 4 góc vuông.
Giáo viên
GV chiếu hoặc đọc đáp án, nhận xét và nhấn mạnh: "Góc có một đỉnh, hai cạnh. Muốn kiểm tra góc vuông phải đặt đúng đỉnh và một cạnh của ê-ke."
Học sinh
HS đối chiếu bài làm, sửa lỗi nếu có và nhắc lại kiến thức trọng tâm.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Tìm góc vuông quanh em

Mục tiêu

HS vận dụng ê-ke để nhận biết góc vuông trong đồ vật thực tế và trình bày cách kiểm tra an toàn.

Nội dung

GV yêu cầu mỗi HS chọn một đồ vật trong lớp (bìa sách, mép bảng, khung cửa) có góc, dùng ê-ke kiểm tra và nói kết luận. Bài tập về nhà (bài 7 và bài 8) được giao để HS hoàn thành ở nhà.

Sản phẩm dự kiến

HS chỉ ra được ít nhất 1 góc vuông trong đồ vật thực tế, nói đúng cách đặt ê-ke và kết luận dựa trên kiểm tra; biết chuẩn bị bài về nhà.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: "Hãy chọn một đồ vật trong lớp, dùng ê-ke kiểm tra một góc và nói xem đó là góc vuông hay góc không vuông."
Học sinh
HS chọn đồ vật, ví dụ: bìa quyển vở, mép bàn, góc bảng.
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS thực hiện trước lớp và hỏi: "Em đặt đỉnh ê-ke ở đâu? Cạnh nào trùng với cạnh ê-ke?"
Học sinh
HS đặt ê-ke, trả lời: "Em đặt đỉnh ê-ke trùng đỉnh góc bìa, một cạnh ê-ke trùng mép bìa, cạnh còn lại cũng trùng nên đó là góc vuông".
Giáo viên
GV giao bài 7 và bài 8 làm ở nhà và nhắc HS nhớ kiểm tra an toàn khi dùng ê-ke.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần a: Nhận biết góc, đỉnh và cạnh

Ghép một góc bằng hai que tính.
Đánh dấu đỉnh của góc: ...
Cạnh thứ nhất của góc: ...
Cạnh thứ hai của góc: ...
Góc có ... đỉnh và ... cạnh cùng xuất phát từ đỉnh.

Phần b: Kiểm tra góc bằng ê-ke
Dùng góc vuông của ê-ke kiểm tra từng góc (góc 1 đến góc 4 do GV vẽ trên bảng phụ), điền kết quả vào bảng:

Góc 1: góc vuông / góc không vuông (chọn một) ; lí do: ...
Góc 2: góc vuông / góc không vuông (chọn một) ; lí do: ...
Góc 3: góc vuông / góc không vuông (chọn một) ; lí do: ...
Góc 4: góc vuông / góc không vuông (chọn một) ; lí do: ...

Lưu ý: Đặt đỉnh góc vuông của ê-ke trùng đỉnh góc cần kiểm tra, một cạnh trùng một cạnh góc. Nếu cạnh còn lại cũng trùng thì là góc vuông; nếu không trùng thì là góc không vuông.

Hướng dẫn về nhà

Bài 7: Vẽ một góc vuông trên giấy kẻ ô vuông hoặc trên vở bằng ê-ke. Ghi tên đỉnh là O, ghi tên hai điểm A và B trên hai cạnh. Kiểm tra lại góc AOB bằng ê-ke rồi nhờ người lớn chấm theo tiêu chí: chung đỉnh (1 điểm), kiểm tra đúng góc vuông (1 điểm), ghi tên rõ ràng (1 điểm).
Bài 8: Tìm hai góc vuông ở đồ vật trong nhà (ví dụ: bìa quyển sách, mép bàn học). Dùng ê-ke kiểm tra an toàn: đặt đỉnh góc vuông của ê-ke trùng đỉnh góc, một cạnh ê-ke trùng một mép, rồi xem cạnh còn lại. Kể lại cho người thân nghe kết luận và cách kiểm tra. Người lớn chấm theo tiêu chí: hai ví dụ phù hợp (1 điểm), cách đặt đúng (1 điểm), kết luận dựa trên kiểm tra (1 điểm).
Ôn lại: góc có một đỉnh và hai cạnh cùng xuất phát từ đỉnh; muốn biết góc vuông hay không vuông, dùng ê-ke kiểm tra.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.