Giáo án Tiếng Việt 2
Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 7. Vẻ đẹp quanh em

Giáo án Bài 5. Giọt nước và biển lớn

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được hành trình nước đi qua trong bài thơ: giọt mưa → suối → sông → biển lớn.
  • Giải thích được ý nghĩa của bài thơ: nhiều phần nhỏ gắn bó, góp lại có thể tạo nên điều rộng lớn.
  • Nhận biết và sử dụng được từ chỉ đặc điểm như nhỏ, lớn, mênh mông theo đối tượng cụ thể.
  • Viết đúng chữ S hoa và đọc, viết đúng câu “Sóng vỗ nhẹ vào bờ cát.”
  • Kể được câu chuyện “Chiếc đèn lồng” theo vòng giúp người – gặp khó khăn – được giúp lại.
  • Vận dụng được cách đọc, cách dùng từ và cách viết trong bài để giới thiệu hành trình của một giọt nước.
  • Năng lực ngôn ngữ: Đọc rõ lời kể và lời nhân vật, đọc hiểu chi tiết; nói và nghe khi kể lại câu chuyện “Chiếc đèn lồng”; viết đúng chữ S hoa và câu mẫu.
  • Năng lực văn học: Cảm nhận hình ảnh giọt nước, suối, sông, biển và thông điệp về sự gắn bó, đóng góp cùng nhau; dùng chi tiết trong bài để giải thích nội dung.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: Tự đọc thầm bài thơ, tự tìm chi tiết trả lời câu hỏi và tự kiểm tra đáp án trong phiếu học tập.
  • Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm, chia sẻ ý kiến và kể chuyện trước lớp rõ ràng, lắng nghe bạn để bổ sung ý kiến.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Xếp đúng hành trình, lựa chọn từ phù hợp với đối tượng và đóng vai giọt nước để giới thiệu hành trình của mình.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: Biết quan tâm, sẵn sàng giúp đỡ bạn bè và mọi người xung quanh như bầy đom đóm giúp bác đom đóm.
  • Trách nhiệm: Biết chia việc và làm phần việc của mình trong nhóm để cùng hoàn thành nhiệm vụ chung, giữ lớp học sạch gọn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 2, tập hai (Kết nối tri thức với cuộc sống), trang 'Giọt nước và biển lớn'.
  • Bảng phụ hoặc slide ghi bài thơ, tranh minh họa giọt mưa, suối, sông, biển; thẻ chữ ghi các chặng hành trình.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (đã in, mỗi nhóm một bộ).
  • Bảng phụ viết mẫu chữ S hoa và câu “Sóng vỗ nhẹ vào bờ cát.”
  • Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/vietnamese/tap-2-bai-5-giot-nuoc-va-bien-lon (dùng để trình chiếu bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 2, tập hai; vở Tập viết 2; bút chì, bút mực, tẩy.
  • Bảng con và phấn (hoặc bút dạ) để viết chữ S.
  • Bút màu hoặc bút chì để làm việc trên phiếu học tập.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Giọt nước nhỏ bé

Mục tiêu

Tạo tâm thế vui vẻ, gợi sự tò mò về hình ảnh giọt nước và kết nối với kinh nghiệm sống của HS.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhanh tay” gọi tên các vật có nước: mưa, suối, sông, biển. HS nêu cảm nhận về một giọt nước nhỏ bé.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được ít nhất hai nơi có nước và nêu được một cảm nhận về giọt nước nhỏ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu tranh mưa rơi, suối nhỏ, dòng sông, biển. GV nêu luật chơi: “Thấy tranh nào, em giơ tay gọi đúng tên nơi có nước”.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, lắng nghe luật chơi và giơ tay khi nhận ra hình ảnh.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Giọt mưa nhỏ xíu rơi xuống thì điều gì sẽ xảy ra?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Nước chảy xuống đất”, “Nước chảy thành suối”, “Nước ra sông rồi ra biển”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS chia sẻ. GV khen các câu trả lời đúng và dẫn vào bài.

    Học sinh

    HS chia sẻ ý kiến trước lớp.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét: “Một giọt nước rất nhỏ, nhưng khi nhiều giọt cùng chảy sẽ thành dòng lớn. Hôm nay chúng ta cùng đọc bài Giọt nước và biển lớn.”

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài và mở sách trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Hành trình của giọt nước

Mục tiêu

Đọc đúng, đọc rõ lời kể và lời nhân vật; xếp đúng hành trình và giải thích ý nghĩa bài thơ bằng chi tiết trong bài.

Nội dung

Đọc mẫu và đọc thầm bài thơ; làm nhóm 4 với Phiếu học tập số 1: xếp hành trình giọt mưa → suối → sông → biển lớn, trả lời câu hỏi về ý nghĩa sự góp lại. Lưu ý: bài thơ chọn một hành trình, không nói mọi giọt mưa đều đi cùng một đường; từ “mênh mông” gợi sự rộng lớn.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh; HS xếp đúng hành trình (giọt mưa → dòng suối → dòng sông → biển lớn) và nêu được ý nghĩa: nhiều phần nhỏ gắn bó có thể tạo nên điều rộng lớn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu toàn bài, nhấn giọng ở các chặng hành trình. Sau đó GV chia nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và nêu nhiệm vụ: đọc thầm, xếp thẻ chặng theo đúng thứ tự, trả lời câu hỏi.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc theo GV nhỏ tiếng; nhóm nhận phiếu và thẻ chữ.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát các nhóm, gợi ý: “Bài thơ kể nước đi từ đâu trước, rồi đến đâu?”; “Mênh mông có nghĩa là gì?”

    Học sinh

    Nhóm đọc thầm, thảo luận và xếp thẻ. Dự kiến HS đáp: “Giọt mưa, suối, sông, biển”; “Mênh mông là rất rộng, rất lớn”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày kết quả xếp thẻ và câu trả lời ý nghĩa. GV hỏi: “Vì sao bài thơ nói giọt nước nhỏ vẫn góp phần tạo nên điều lớn?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến HS trả lời: “Vì nhiều giọt nước cùng chảy về thì thành suối, thành sông, thành biển.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: Hành trình trong bài là giọt mưa → suối → sông → biển. Cái nhỏ bé khi gắn bó với nhau có thể tạo nên điều rộng lớn. GV nhấn mạnh: đây là một hành trình trong bài thơ, không phải mọi đường đi của nước.

    Học sinh

    HS ghi vào Phiếu học tập số 1 và nhắc lại hành trình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Từ chỉ đặc điểm và chữ S hoa

Mục tiêu

Nhận biết từ chỉ đặc điểm theo đối tượng; ghép đúng từ với cách hiểu; viết đúng chữ S hoa và câu mẫu.

Nội dung

Làm việc cặp đôi với Phiếu học tập số 2: so sánh từ nhỏ (dòng suối), lớn (dòng sông), mênh mông (biển); ghép từ với nghĩa. Sau đó luyện viết chữ S hoa và câu “Sóng vỗ nhẹ vào bờ cát.”

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn chỉnh: HS ghép đúng mênh mông – rộng lớn; góp – thêm phần mình vào cái chung; hành trình – quá trình đi qua những chặng. HS viết đúng chữ S hoa và câu mẫu trên bảng con và vở.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết lên bảng ba từ nhỏ, lớn, mênh mông, nêu câu hỏi: “Từ nào tả dòng suối? Từ nào tả dòng sông? Từ nào tả biển?” GV phát Phiếu học tập số 2.

    Học sinh

    HS quan sát bảng, lắng nghe yêu cầu và nhận phiếu, làm việc theo cặp.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS: một từ có thể tả nhiều sự vật khác nhau tùy trường hợp, không gắn cố định với một sự vật. GV hướng dẫn viết chữ S hoa: nét cong, giữ phần trên và dưới cân đối.

    Học sinh

    Cặp đôi thảo luận và ghép từ. Dự kiến HS đáp: “Nhỏ tả dòng suối, lớn tả dòng sông, mênh mông tả biển.” HS tập viết chữ S trên bảng con.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày phần ghép từ. Sau đó GV kiểm tra bài viết của vài HS, nhận xét về nét chữ S.

    Học sinh

    Cặp trình bày kết quả; HS viết câu “Sóng vỗ nhẹ vào bờ cát.” vào vở.

  4. Giáo viên

    GV chốt: mênh mông – rộng lớn; góp – thêm phần mình vào cái chung; hành trình – quá trình đi qua những chặng. Nhắc HS lưu ý viết hoa chữ S ở đầu câu.

    Học sinh

    HS sửa lại bài viết nếu cần và nhắc lại nghĩa của các từ.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 20 phút

Nói và nghe: Chiếc đèn lồng

Mục tiêu

Kể lại câu chuyện “Chiếc đèn lồng” theo vòng giúp người – gặp khó khăn – được giúp lại; thấy được sự hợp sức của nhóm.

Nội dung

GV kể mẫu câu chuyện bác đom đóm già dẫn ong non về với mẹ; ánh sáng bác yếu đi, bầy đom đóm nhỏ cùng soi đường. HS luyện kể theo nhóm 3, mỗi bạn kể một đoạn theo vòng; nêu cách chia việc để sự giúp đỡ của từng bạn thành nguồn sáng chung.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được câu chuyện theo đúng vòng giúp người – gặp khó khăn – được giúp lại, không bỏ phần bầy đom đóm nhỏ hợp sức; nêu được một cách chia việc phù hợp.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV kể mẫu câu chuyện, dùng giọng kể sinh động, ngắt nghỉ đúng chỗ. GV nêu nhiệm vụ: kể theo nhóm 3, mỗi bạn kể một đoạn.

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhìn tranh minh họa (nếu có) và nhận nhiệm vụ.

  2. Giáo viên

    GV hỏi gợi ý: “Ai là người được giúp? Ai cùng soi đường cho bác?” và “Nếu em là một đom đóm nhỏ, em sẽ chia việc gì?”

    Học sinh

    Nhóm luyện kể. Dự kiến HS đáp: “Bác đom đóm dẫn ong non về với mẹ”; “Bầy đom đóm nhỏ cùng bay tới soi đường”; “Em sẽ soi đường ở phía trước, bạn khác soi phía sau”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm kể trước lớp; các bạn khác nhận xét về giọng kể và nội dung kể.

    Học sinh

    Đại diện nhóm kể; lớp lắng nghe và góp ý.

  4. Giáo viên

    GV chốt: Chia việc phù hợp giúp sự giúp đỡ nhỏ của từng bạn thành nguồn sáng chung. GV khen những nhóm kể đủ ba đoạn.

    Học sinh

    HS nhắc lại ý nghĩa của sự hợp sức.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập: Đọc hiểu và chính tả

Mục tiêu

Củng cố hiểu nội dung bài, phân biệt đúng s/x và nhận biết việc làm góp phần giữ lớp sạch.

Nội dung

HS làm các bài tập: (1) Chọn đáp án đúng về ý nghĩa bài thơ; (2) Chọn câu không khẳng định quá rộng so với bài thơ; (3) Điền s hoặc x; (4) Chọn các việc nhỏ góp vào việc giữ lớp sạch. Có thể trình chiếu bài tập tương tác trên NeoEdu để HS kiểm tra nhanh.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: (1) Điều bài thơ gợi ra về sự đóng góp là gì? A. Một giọt nước tự tạo ra cả biển; B. Nhiều phần nhỏ có thể hợp thành điều lớn; C. Chỉ thứ to mới có ích. → Đáp án B (hành trình nhấn mạnh sự góp lại, không phủ nhận giá trị của từng giọt nhỏ). (2) Câu nào không khẳng định quá rộng so với bài thơ? A. Mọi giọt mưa đều lập tức ra biển.; B. Không có nước nào ngấm xuống đất.; C. Bài kể một hành trình nước đi qua suối, sông rồi ra biển. → Đáp án C. (3) Dòng {{1}}uối; bờ {{2}}ông. → s | s (suối, sông). (4) Chọn các việc nhỏ có thể góp vào việc giữ lớp sạch. A. Bỏ giấy vụn vào thùng; B. Cất ghế gọn sau giờ học; C. Xé giấy rồi để dưới bàn; D. Cùng nhắc nhau giữ vệ sinh → Đáp án A, B, D.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV trình chiếu từng bài tập, đọc yêu cầu và nêu cách làm: đọc kĩ, chọn đáp án, giải thích lí do bằng chi tiết trong bài.

    Học sinh

    HS đọc thầm đề và chuẩn bị làm bài cá nhân.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát, hỏi HS yếu: “Trong bài có chi tiết nào nói về việc đó không?”

    Học sinh

    HS làm bài cá nhân, giơ bảng con hoặc chỉ tay chọn đáp án. Dự kiến HS chọn B cho bài 1, C cho bài 2, s–s cho bài 3, A–B–D cho bài 4.

  3. Giáo viên

    GV mời HS nêu đáp án và lí do, sau đó đối chiếu với trình chiếu trên NeoEdu.

    Học sinh

    HS nêu đáp án và giải thích ngắn gọn, lớp nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: mỗi việc nhỏ đúng đều góp phần làm không gian chung sạch và gọn.

    Học sinh

    HS sửa bài nếu sai và ghi nhớ đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Em là giọt nước nhỏ

Mục tiêu

Vận dụng từ ngữ, câu và cách kể trong bài để giới thiệu hành trình của một giọt nước trong tình huống gần gũi.

Nội dung

HS đóng vai một giọt nước, dùng “tôi” hoặc “mình”, giới thiệu ít nhất hai chặng trong hành trình và nói về sự góp lại. Gợi ý: không coi đây là mọi đường đi của nước. Sau đó HS liên hệ với việc góp sức của bản thân ở lớp học.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nói được 2 câu giới thiệu về hành trình của giọt nước, kể đúng ít nhất hai chặng. Ví dụ: “Tôi là một giọt mưa nhỏ. Tôi cùng các bạn về suối, theo sông ra biển.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ đóng vai giọt nước, mời 2 HS làm mẫu trước lớp. GV nhắc: dùng “tôi” hoặc “mình”, kể đúng các chặng.

    Học sinh

    HS lắng nghe, quan sát bạn làm mẫu.

  2. Giáo viên

    GV cho HS làm việc theo cặp, mỗi bạn đóng vai giọt nước và nói cho bạn nghe. GV hỏi: “Em có thể làm gì nhỏ để góp vào việc chung của lớp?”

    Học sinh

    Cặp đôi luyện nói. Dự kiến HS đáp: “Tôi là giọt mưa, tôi rơi xuống suối rồi chảy ra sông.”; “Em có thể nhặt rác và cất ghế gọn gàng.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3–4 HS đóng vai trước lớp và khen các bạn nói rõ ràng, đúng chặng.

    Học sinh

    Đại diện HS trình bày; lớp lắng nghe và góp ý.

  4. Giáo viên

    GV chốt: Mỗi việc làm nhỏ của em khi gắn bó với bạn bè sẽ góp phần tạo nên điều tốt đẹp chung. GV giao bài về nhà.

    Học sinh

    HS nhắc lại thông điệp của bài và ghi nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ 1: Xếp các thẻ chặng theo đúng hành trình trong bài thơ.

  • Biển lớn
  • Giọt mưa
  • Dòng sông
  • Dòng suối

Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi.

  • Mênh mông có nghĩa là gì?
  • Vì sao cái nhỏ bé có thể góp phần tạo nên điều rộng lớn?

Nhiệm vụ 3: Khoanh tròn đáp án đúng.

  • Điều bài thơ gợi ra về sự đóng góp là gì?
    A. Một giọt nước tự tạo ra cả biển.
    B. Nhiều phần nhỏ có thể hợp thành điều lớn.
    C. Chỉ thứ to mới có ích.

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ 1: Nối từ với cách hiểu đúng.

  • mênh mông – rộng lớn
  • góp – thêm phần mình vào cái chung
  • hành trình – quá trình đi qua những chặng

Nhiệm vụ 2: Điền từ phù hợp vào chỗ trống.

  • Dòng ………… chảy róc rách. (nhỏ)
  • Dòng ………… chảy rất xa. (lớn)
  • Biển ………… không thấy bờ. (mênh mông)

Nhiệm vụ 3: Viết chữ S hoa và câu “Sóng vỗ nhẹ vào bờ cát.” vào vở.

Hướng dẫn về nhà

  • Kể cho người thân nghe câu chuyện “Chiếc đèn lồng” bằng 3–4 câu theo vòng giúp người – gặp khó khăn – được giúp lại.
  • Viết lại bài thơ Giọt nước và biển lớn theo đúng hành trình: giọt mưa → suối → sông → biển lớn, nhớ viết đúng chữ S hoa và câu “Sóng vỗ nhẹ vào bờ cát.”
  • Tìm thêm một việc nhỏ ở nhà có thể góp vào việc chung của gia đình và chia sẻ với các bạn trong tiết học sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.